023 986 245 |078 272 785

ភាសា :

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ គោលការណ៍នៃការចោទប្រកាន់

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅនៅពេលដែលមានបទល្មើស ឬអំពើបំពារបំពានណាមួយកើតមានឡើង គេតែងតែឃើញមានការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងពីសំណាក់ជនរងគ្រោះ ឬក៏ក្រុមគ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ ទៅកាន់មន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ ឬអង្គការអយ្យការ ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌ និងសំណងរដ្ឋប្បវេណី។ អង្គការអយ្យការ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ដើម្បីពិនិត្យ និងធ្វើការថ្លឹងថ្លែងចំពោះអំពើទាំងនោះ តើគួរធ្វើការចោទប្រកាន់ ឬតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការ (មិនចោទប្រកាន់)។ ដើម្បីយល់ដឹងឱ្យបានកាន់តែច្បាស់ អំពីគោលការណ៍នៃការចោទប្រកាន់ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សប្តាហ៍នេះ នឹងធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ យោងតាមមាត្រា ៤ នៃក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌបានបញ្ញត្តិថា៖ អយ្យការធ្វើការចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ និងសុំឱ្យអនុវត្តច្បាប់នៅចំពោះមុខយុត្តាធិការស៉ើបសួរ និងយុត្តាធិការជំនុំជម្រះ។ មានន័យថា ស្ថាប័នអយ្យការជាស្ថាប័នមួយដែលមានសមត្ថកិច្ចកំណត់បានថាសញ្ញាណនៃអំពើល្មើសណាមួយ គឺជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ដែលត្រូវធ្វើការចោទប្រកាន់ និងសុំឱ្យយុត្តាធិការស៉ើបសួរ និងយុត្តាធិការជំនុំជម្រះធ្វើចំណាត់ការបន្ត។ នៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃនីតិព្រហ្មទណ្ឌ មានគោលការណ៍ចំនួនពីរ សម្រាប់ធ្វើការចោទប្រកាន់បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ គឺគោលការណ៍នីត្យានុកូលភាពនៃការចោទប្រកាន់ និងគោលការណ៍កាលានុវត្តភាពនៃការចោទប្រកាន់។ * គោលការណ៍នីត្យានុកូលភាពនៃការចោទប្រកាន់ វាត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់នៅក្នុងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌអន្តរកាលរបស់កម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៩២។ នៅក្នុងគោលការណ៍នេះ ប្រសិនបើបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌមួយកើតឡើង ព្រះរាជអាជ្ញាដាច់ខាតត្រូវតែធ្វើការចោទប្រកាន់ មិនឱ្យអំពើល្មើសណាមួយគេចផុតពីការផ្តន្ទាទោសពីបញ្ញត្តិច្បាប់ទ្បើយ ហើយព្រះរាជអាជ្ញា មិនអាចសម្រេចតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការបានឡើយ ទោះបីជាអំពើល្មើសនោះជាអំពើតូចតាចក្តី ឬមានការប៉ះពាល់សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមតិចតួចក៏ដោយ ពោលគឺឱ្យតែមានអង្គហេតុដែលជាបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌកើតឡើង ព្រះរាជអាជ្ញាត្រូវធ្វើការចោទប្រកាន់ទាំងអស់។ គោលការណ៍នេះមានភាពវិជ្ជមានត្រង់ថា គ្រប់អង្គហេតុក្នុងរឿងព្រហ្មទណ្ឌទាំងអស់ គឺសុទ្ធតែត្រូវបានចោទប្រកាន់ដោយព្រះរាជអាជ្ញា ដែលអាចផ្ដល់យុត្តិធម៌ដល់ជនរងគ្រោះ ក៏ដូចជាចៀសវាងការសម្រេចតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការ ដែលអាចមានភាពមិនប្រក្រតីណាមួយ។ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ នៅពេលដែលគ្រប់សំណុំរឿងសុទ្ធតែត្រូវបានចោទប្រកាន់ដោយព្រះរាជអាជ្ញា នោះធ្វើឱ្យសំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌអាចនឹងត្រូវបានកកស្ទះច្រើន ដែលធ្វើឱ្យដំណើរការនីតិវិធីក្នុងរឿងក្ដីព្រហ្មទណ្ឌនីមួយៗ មិនអាចបញ្ចប់ដោយឆាប់រហ័សបាន។ គោលការណ៍នីត្យានុកូលភាពនៃការចោទប្រកាន់ ត្រូវបាននិរាករណ៍ដោយវត្តមានក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ ឆ្នាំ២០០៧ ដោយជំនួសមកវិញនូវគោលការណ៍កាលានុវត្តភាពនៃការចោទប្រកាន់ សម្រាប់ដំណើរការរឿងក្តីព្រហ្មទណ្ឌ។ *គោលការណ៍កាលានុវត្តភាពនៃការចោទប្រកាន់ វាគឺជាគោលការណ៍មួយក្នុងនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌដែលផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ព្រះរាជអាជ្ញា ធ្វើការថ្លឹងថ្លែងអំពីចំណាត់ការលើពាក្យប្តឹង និងពាក្យបណ្តឹងបរិហារដែលខ្លួនបានទទួលដោយផ្ទាល់ ឬដែលមន្រ្តីនគរបាលបញ្ជូនមក ដើម្បីសម្រេចថាតើគួរតែតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការ ឬគួរធ្វើការចោទប្រកាន់ទៅលើជនណាម្នាក់ដែលជាប់សង្ស័យថាបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌណាមួយ ដែលគេអាចហៅបានថាជា ជម្រើសនៃការចោទប្រកាន់។ តាមរយៈគោលការណ៍នេះ ព្រះរាជអាជ្ញាអាចប្រើអំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ក្នុងការសម្រេចមិនធ្វើការចោទប្រកាន់ទៅលើបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌណាមួយ ទោះបីជាអំពើនោះមានចែងក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ឬច្បាប់ផ្សេងៗទៀតក៏ដោយ។ ជាគោលការណ៍ព្រះរាជអាជ្ញាអាចពិចារណាអំពីតុល្យភាពនៃការផ្តន្ទាទោស និងទំហំនៃព្យសនកម្ម (ការខូចខាត) របស់ជនរងគ្រោះ និងសង្គមជាតិទាំងមូលត្រូវទទួលរង។ ជាឧទាហរណ៍៖ ករណីលួចផ្លែស្វាយ ២ ទៅ ៣ ផ្លែ ដើម្បីទទួលទាន ដែលតាមរយៈវិធានព្រហ្មទណ្ឌ គឺគ្រប់ធាតុផ្សំនៃបទល្មើសដែលព្រះរាជអាជ្ញាត្រូវធ្វើការចោទប្រកាន់ ប៉ុន្តែតាមរយៈគោលការណ៍នេះ ព្រះរាជអាជ្ញាអាចពិចារណាថ្លឹងថ្លែងបានថា តើជនរងគ្រោះ និងសង្គមជាតិទាំងមូល បានទទួលរងព្យសនកម្មធ្ងន់ធ្ងរកម្រិតណា ដោយគ្រាន់តែលួចផ្លែស្វាយ ២ ឬ៣ ផ្លែ ? តើការផ្ដន្ទាទោសទៅលើជនល្មើស អាចផ្ដល់ផលចំណេញដែរឬទេដល់សង្គមជាតិ? បើមានការចោទប្រកាន់ និងផ្តន្ទាទោសមែន តើរដ្ឋនឹងត្រូវចំណាយថវិកាប៉ុន្មានដើម្បីចិញ្ចឹមទណ្ឌិត?។ គោលការណ៍នេះផ្តល់ប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការស្វែងរកភស្តុតាងដាក់បន្ទុក ក៏ដូចជាដំណើរការក្ដីដោយភាពឆាប់រហ័ស និងកាត់បន្ថយការកកស្ទះសំណុំរឿង។ ប៉ុន្តែករណីមួយចំនួន ប្រសិនបើការសម្រេចតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការ ត្រូវបានសម្រេចដោយព្រះរាជអាជ្ញា ដោយមិនបានពិចារណាថ្លឹងថ្លែងច្បាស់លាស់ទេ ក៏អាចជះនូវភាពអវិជ្ជមានផងដែរ។ ដើម្បីចៀសវាងការប្រើប្រាស់អំណាចជ្រុលពីសំណាក់ព្រះរាជអាជ្ញាតាមរយៈការតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការ ក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ ត្រង់មាត្រា៤១ កថាខណ្ឌ៤ និង៦ បានបញ្ញត្តិថា ប្រសិនបើអ្នកប្តឹងមិនសុខចិត្តនឹងសេចក្តីសម្រេចតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការទេ សាមីខ្លួនអាចធ្វើការតវ៉ាទៅអគ្គព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាឧទ្ធរណ៍បាន។ ប្រសិនបើយល់ឃើញថា ការតវ៉ានេះមានមូលហេតុត្រឹមត្រូវ អគ្គព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាឧទ្ធរណ៍ចេញអធិបញ្ជាដល់ព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាដំបូងឱ្យធ្វើការចោទប្រកាន់។ អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា ធ្វើអធិបញ្ជាតាមការណែនាំជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។ នៅក្នុងករណីផ្ទុយពីនេះ អគ្គព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាឧទ្ធរណ៍ តម្កល់សេចក្តីសម្រេចរបស់ព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាដំបូងទុកជាបានការ។ អគ្គព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាឧទ្ធរណ៍ ត្រូវឱ្យដំណឹងអំពីសេចក្តីសម្រេចនេះដល់អ្នកប្តឹងតវ៉ា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ មាត្រា ២៩ កថាខណ្ឌ១ បានបញ្ញត្តិថា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ អាចប្តឹងបរិហារទៅអគ្គព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាឧទ្ធរណ៍ ឬព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាដំបូង អំពីបទល្មើសដែលខ្លួនបានដឹង អាចធ្វើអធិបញ្ជាតាមការណែនាំជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដែលត្រូវដាក់បញ្ជូលទៅក្នុងសំណុំរឿងឱ្យអគ្គព្រះរាជអាជ្ញា ឬព្រះរាជអាជ្ញាធ្វើការ​ចោទប្រកាន់ ឬធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានយ៉ាងណាតាមការដែលរដ្ឋមន្រ្តីយល់ឃើញថាជាការគួរ។ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ មិនអាចធ្វើអធិបញ្ជាដល់អគ្គព្រះរាជអាជ្ញា ឬព្រះរាជ​អាជ្ញា ឱ្យធ្វើការតម្កល់រឿងទុកឥតចាត់ការនូវរឿងក្តីព្រហ្មទណ្ឌណាមួយទ្បើយ។ សរុបមក នៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃនីតិព្រហ្មទណ្ឌមានគោលការណ៍ចំនួនពីរ សម្រាប់អង្គការអយ្យការធ្វើការចោទប្រកាន់ គឺគោលការណ៍នីត្យានុកូលភាពនៃការចោទប្រកាន់ ដែលគោលការណ៍នេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌអន្តរកាលរបស់កម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៩២ ហើយគោលការណ៍នេះត្រូវបាននិរាករណ៍ដោយវត្តមាន​ក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ ឆ្នាំ២០០៧ ដោយជំនួសមកវិញនូវគោលការណ៍កាលានុវត្តភាពនៃការចោទប្រកាន់ ដែលជាវិធានសម្រាប់អយ្យការធ្វើការចោទប្រកាន់ នៅក្នុងដំណើរការនីតិវិធីរឿងព្រហ្មទណ្ឌ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ម៉េង វណ្ណី និងលោក ឡេង ពុទ្ធិតារា ជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៉ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសប៊ុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2021-10-18 09:37:37

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការកំណត់អ្នកមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូននៅពេលប្តីប្រពន្ធលែងលះគ្នា

(ភ្នំពេញ)៖ តាមច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ប្តីប្រពន្ធដែលមានបំណងលែងលះគ្នា ត្រូវធ្វើការលែងលះតាមផ្លូវតុលាការដោយដាក់ពាក្យបណ្តឹង ឬ ពាក្យសុំ ហើយក្នុងករណី ប្តីប្រពន្ធមានកូនជាអនីតិជន (ជនដែលមានអាយុក្រោម១៨ឆ្នាំ) តុលាការត្រូវសម្រេចអំពីអ្នកមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន ភាសាច្បាប់ហៅថា «អ្នកមានអំណាចមេបា»។ ហេតុដូច្នេះ ដើម្បីអាចកំណត់បានថាប្ដី ឬ ប្រពន្ធជាអ្នកគួរតែមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន តើតុលាការត្រូវសម្រេចដោយវិធីណា? តើការសម្រេចនោះ ផ្អែកទៅលើមូលដ្ឋានអ្វីខ្លះក្នុងការពិចារណា? ដើម្បីឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការកំណត់នូវអ្នកដែលមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន សម្រាប់សប្ដាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ រួមជាមួយវិភាគទានច្បាប់ ក្នុងគម្រោងស្ដីពីការបណ្ដុះបណ្ដាល និងការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការកំណត់អ្នកមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូននៅពេលប្តីប្រពន្ធលែងលះគ្នា» មកធ្វើការបកស្រាយ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ ក្នុងករណីប្តីប្រពន្ធបានចុះសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ ការប្រើប្រាស់អំណាចមេបា (សិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន) ត្រូវធ្វើដោយសហការគ្នា ប៉ុន្តែប្រសិនបើ ពួកគេលែងលះគ្នា ការអនុវត្តអំណាចមេបាដោយសហការ មិនអាចធ្វើបានទេ ក្នុងករណីនេះ ត្រូវអនុវត្តអំណាចមេបាទោល (ប្តី ឬ ប្រពន្ធជាអ្នកមានអំណាចមេបា)។ នៅពេលលែងលះគ្នា តើ ប្តី ឬ ប្រពន្ធ ជាអ្នកទទួលបានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន? តុលាការកំណត់អ្នកមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន ដោយផ្អែកតាមការព្រមព្រៀងរបស់ប្តីប្រពន្ធ ដូចជា ប្តីប្រពន្ធ ព្រមព្រៀងគ្នា ឱ្យប្រពន្ធជាអ្នកទទួលបានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន ប៉ុន្តែប្រសិនបើ ប្តីប្រពន្ធមិនអាចព្រមព្រៀងគ្នាបានទេ តុលាការនឹងកំណត់យកប្តី ឬ ប្រពន្ធជាអ្នកមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន ដោយផ្អែកលើផលប្រយោជន៍របស់កូន (កូនរស់នៅជាមួយនរណាល្អជាង)។ តើមានមូលដ្ឋានអ្វីខ្លះ ក្នុងការពិចារណាអំពីផលប្រយោជន៍របស់កូន ? ដើម្បីកំណត់យកឪពុក ឬ ម្តាយ ដែលអាចធានាផលប្រយោជន៍របស់កូនបាន តុលាការត្រូវធ្វើការវាយតម្លៃចំពោះស្ថានភាពរបស់ឪពុកម្តាយ ដូចជាសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រង (អាយុ និងស្ថានភាពសុខភាពរបស់ឪពុកម្តាយ) ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច (ប្រាក់ចំណូល មុខរបរ ចំណេះដឹង និងលំនៅឋាន) ទំនាក់ទំនងនាពេលកន្លងមក (កូននៅជាមួយនរណាច្រើនជាង នរណាដឹងពីការៀនសូត្រ និងស្ថានភាពសុខភាពរបស់កូនច្រើនជាង ជាអាទិ៍)។ ក្រៅពីនេះតុលាការក៏ត្រូវវាយតម្លៃអំពីស្ថានភាពរបស់កូនផងដែរ ដូចជា អាយុរបស់កូន ស្ថានភាពនៃការលូតលាស់ ចិត្តគំនិត ឆន្ទៈរបស់កូន (កូនចង់រស់នៅជាមួយនរណា) និងភាពជាបងប្អូន (មិនមែនបំបែកបងប្អូនដោយ ម្នាក់ឱ្យទៅម្តាយ និងម្នាក់ទៀតឱ្យទៅឪពុក) ជាអាទិ៍។ ឧទាហរណ៍៖ លោក «ក» ជាឪពុក ហើយលោកស្រី «ខ» ជាម្តាយ ពួកគេមានកូន ២ នាក់ អាយុ ៥ ឆ្នាំ ជាកូនភ្លោះ។ លោកស្រី «ខ» ជាអតីតបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនឯកជន តាំងពីមានកូនទាំងពីរនេះ លោកស្រី «ខ» បានឈប់សម្រាកពីការងារ ហើយមកលក់ផលិតផលតាមអនឡាញ ក្នុងមួយខែអាចរកចំណូលបាន ២.០០០ ដុល្លារអាមេរិក ចំណែកឯ លោក «ក» ជាប្រធានក្រុមហ៊ុន ដែលអាចរកចំណូលបានក្នុងមួយខែ ៣០.០០០ ដុល្លារអាមេរិក។ ប៉ុន្តែ លោក «ក» រវល់ខ្លាំងជាមួយការងារ និងចេញទៅធ្វើការនៅបរទេសញឹកញាប់ ហើយជាក់ស្តែងកូនទាំងពីរនេះ តាមម្តាយជាងឪពុក ហើយទំនាក់ទំនងរវាងកូនទាំងពីរនេះ មិនអាចបែកគ្នាបានទេ។ ក្នុងករណីនេះ តុលាការអាចកំណត់ឱ្យ លោកស្រី «ខ» ជាម្តាយ មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូន ដោយផ្អែកលើកត្តាជាច្រើនដូចជា លោកស្រី «ខ» មានពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការថែទាំកូន ការងាររបស់លោកស្រី «ខ» មិនប៉ះពាល់ដល់ការមើលថែកូន កូនមានភាពស្និតស្នាលជាមួយម្តាយច្រើនជាងឪពុក កូនភ្លោះមិនគួររស់នៅបែកពីគ្នា ហើយលោកស្រី «ខ» ក៏មានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ ដែលអាចធានាបានចំពោះការរស់នៅ។ ក្នុងករណី ប្តីប្រពន្ធលែងលះគ្នា មុនពេលកូនកើត តើតុលាការសម្រេចអំពីសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូនបែបណា? ចំពោះប្តីប្រពន្ធលែងលះគ្នាមុនកំណើតកូន (លែងលះខណៈពេលកូននៅក្នុងផ្ទៃ) តុលាការមិនអាចសម្រេចកំណត់អំពីអ្នកមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងកូនបានទេ (មិនអាចកំណត់យកឪពុក ឬ ម្តាយជាអ្នកមានអំណាចមេបាចំពោះកូនដែលមិនទាន់កើតបានឡើយ)។ ក្នុងករណីនេះ ច្បាប់បានកំណត់ដោយស្វ័យប្រវត្តិថា ម្តាយដែលកំពុងពរពោះកូននោះ គឺជាអ្នកមានអំណាចមេបា ដោយមិនចាំបាច់មានការសម្រេចរបស់តុលាការ មានន័យថា នៅពេលដែលប្តីប្រពន្ធលែងលះគ្នា ខណៈពេលដែលកូននៅក្នុងផ្ទៃ ម្តាយជាអ្នកមានអំណាចមេបាចំពោះកូនដែលកើតមកនោះ ប៉ុន្តែក្រោយពេលកូនកើតមក តុលាការអាចកំណត់យកឪពុក ឬ ម្ដាយជាអ្នកមានអំណាចមេបា (អ្នកមានសិទ្ធិអំណាចគ្រប់គ្រងកូន) ផ្អែកតាមការព្រមព្រៀង ឬ ការពិភាក្សារបស់ឪពុកម្តាយបាន ប្រសិនបើមិនអាចពិភាក្សាគ្នា ឬ ការពិភាក្សាមិនទទួលបានលទ្ធផលជាវិជ្ជមាន តុលាការត្រូវកំណត់អ្នកមានអំណាចមេបា ដោយពិចារណាទៅលើផលប្រយោជន៍របស់កូន៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី អ៉ីវ ប៉ូលី គ្រូបង្រៀនច្បាប់នៃមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈមេធាវី និងជាអ្នកបណ្តុះបណ្តាលនៃកម្មវិធីវិភាគទានច្បាប់

2021-10-06 17:28:57

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការសង

(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងសង្គមរស់នៅបច្ចុប្បន្ន ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគឺជាកត្ដាចាំបាច់បំផុតដែលមិនអាចខ្វះបាន ហើយការប្រាស្រ័យទាក់ទងទៀតសោត មានបំណងបម្រើផលប្រយោជន៍បុគ្គលរៀងៗខ្លួន។ ការវិវត្តនៃសង្គមបានជំរុញឱ្យទំនាក់ទំនងទាំងនោះបានបង្កើតចំណងគតិយុត្តចងភ្ជាប់រវាងបុគ្គលពីរ ឬច្រើននាក់ដោយទំនាក់ទំនងសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច។ កាតព្វកិច្ចកើតឡើងដោយសារ កិច្ចសន្យា អំពើអនីត្យានុកូល សេចក្ដីចម្រើនដោយឥតហេតុ ការគ្រប់គ្រងដោយឈឺឆ្អាល។ ទន្ទឹមនឹងនេះ កាតព្វកិច្ចក៏អាចរលត់ទៅវិញប្រសិនបើមានមូលហេតុដែលច្បាប់បានកំណត់ ក្នុងនោះ ការសង គឺជាមូលហេតុមួយក្នុងចំណោមមូលហេតុដទៃទៀត។ តើការសងមានសញ្ញាណគតិយុត្តយ៉ាងដូចម្ដេចខ្លះ? ហើយបុគ្គលណាជាអ្នកសង និងបុគ្គលណាជាអ្នកដែលត្រូវទទួលការសង? តើការសងត្រូវធ្វើឡើងយ៉ាងដូចម្ដេចខ្លះ? តើការសងនឹងមានអានុភាពអ្វីខ្លះ? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាព Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការសង» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូន ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ដូចខាងក្រោម៖ ការសង គឺជាសកម្មភាពដែលកូនបំណុល ឬតតិយជនបានបំពេញ ដើម្បីរំលត់កាតព្វកិច្ចណាមួយ ដោយការសងនឹងមានសុពលភាពលុះត្រាតែបានធ្វើចំពោះម្ចាស់បំណុល ឬបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិទទួលការសង។ ការសងដោយកូនបំណុលនឹងក្លាយជាការសងដែលមានអានុភាពផ្នែកច្បាប់ ប៉ុន្ដែជាគោលការណ៍ការសងក៏អាចធ្វើឡើងដោយតតិយជន (ជនដែលមិនមែនជាភាគីក្នុងទំនាក់ទំនងគតិយុត្ត) ផងដែរ។ គួរបញ្ជាក់ថា មិនមែនតតិយជនអាចក្លាយជាអ្នកសងគ្រប់ករណីទាំងអស់នោះទេ មានករណីខ្លះតតិយជនអាចក្លាយជាអ្នកសងបានលុះត្រាតែមានការយល់ព្រមពីម្ចាស់បំណុល ដោយសារគោលបំណងនៃកាតព្វកិច្ចមិនអាចសម្រេចដោយតតិយជន ឧទាហរណ៍៖ កិច្ចសន្យាការងារ ឬកិច្ចសន្យាគូររូប ជាអាទិ៍ ចំពោះករណីផ្សេងពីនេះគឺម្ចាស់បំណុល និងកូនបំណុលបានព្រមព្រៀងគ្នាមិនទទួលស្គាល់ការសងដោយតតិយជន។ ហើយអ្នកទទួលការសងពីអ្នកសងត្រូវតែជាម្ចាស់បំណុល ឬបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិទទួលការសង (អ្នកតំណាងដែលទទួលការប្រគល់សិទ្ធិពីម្ចាស់បំណុលឱ្យទទួលការសង ជាដើម)។ ក្នុងករណីអ្នកសង បានសងទៅបុគ្គលដែលគ្មានសិទ្ធិទទួលការសង អ្នកសងត្រូវប្រឈមនឹងការសងសាជាថ្មីម្ដងទៀត តាមការទាមទាររបស់អ្នកដែលត្រូវទទួលការសង ប៉ុន្ដែបើអ្នកសងបានសងទៅបុគ្គលដែលហាក់បីដូចជាអ្នកដែលត្រូវទទួលការសង នោះការសងត្រូវចាត់ទុកថាមានសុពលភាព។ ឧទាហរណ៍៖ ករណីសងទៅប្រពន្ធ ប៉ុន្ដែប្រាក់ដែលបានជំពាក់នោះ គឺជាទ្រព្យដោយឡែករបស់ប្ដី ដូច្នេះការសងត្រូវចាត់ទុកថាមានសុពលភាព ហើយម្ចាស់បំណុលពិតប្រាកដ មិនអាចទាមទារឱ្យកូនបំណុលសងម្ដងទៀតនោះទេ តែម្ចាស់បំណុលអាចទាមទារឱ្យអ្នកទទួលការសងពីកូនបំណុល ប្រគល់ប្រាក់នោះឱ្យមកខ្លួនវិញបាន។ ការសងត្រូវធ្វើឡើងតាមខ្លឹមសារនៃកាតព្វកិច្ច និងតាមគោលការណ៍នៃភាពសុចរិត និងភាពស្មោះត្រង់។ ជាទូទៅការសងត្រូវតែគ្រប់ចំនួន ហើយម្ចាស់បំណុលមិនមានករណីយកិច្ចទទួលការសងមួយភាគនោះទេ តែបើមានការសន្យាពិសេសអំពីការសងបន្ដិចម្ដងៗ ការសងមួយភាគអាចធ្វើទៅបាន ក្នុងករណីម្ចាស់បំណុលទទួលការសងមួយភាគនោះការសងត្រូវមានសុពលភាពត្រឹមទំហំដែលបានសងប៉ុណ្ណោះ។ លើសពីនេះទៀត កូនបំណុលក៏អាចផ្តល់តាវកាលិកផ្សេងជំនួសតាវកាលិកដើមវិញបាន ដោយទទួលការយល់ព្រមពីម្ចាស់បំណុល ហើយតាវកាលិកនោះនឹងមានអានុភាពដូចការសងដែរ។ ឧទាហរណ៍៖ កូនបំណុលជំពាក់ប្រាក់ម្ចាស់បំណុល ក្រោយមកកូនបំណុលយកអចលនវត្ថុ (ដី) មកសងជំនួសវិញ ការសងបែបនេះមិនអាចសម្រេចលើឆន្ទៈកូនបំណុលតែម្នាក់ឯងនោះទេ ពោលកូនបំណុលអាចយកអចលនវត្ថុមកសងជំនួសបាន លុះត្រាតែម្ចាស់បំណុលយល់ព្រមទើបការសងអាចមានសុពលភាព។ ដោយសារការកំណត់ពេលសងជាប្រយោជន៍របស់កូនបំណុល ហើយកូនបំណុលត្រូវសងនៅពេលកំណត់ត្រូវអនុវត្តកាតព្វកិច្ចបានមកដល់ប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះម្ចាស់បំណុលមិនអាចទាមទារឱ្យកូនបំណុលសងមុនការកំណត់ពេលមកដល់នោះទេ។ ការសង ត្រូវធ្វើឡើងនៅក្នុងម៉ោងធ្វើការធម្មតា តាមទំនៀមទំលាប់ និងគោលការណ៍នៃភាពសុចរិត និងភាពស្មោះត្រង់ ការកំណត់នេះដើម្បីឱ្យភាគីមានភាពងាយស្រួលក្នុងការកំណត់ម៉ោងសង ជៀសវាងការកំណត់ម៉ោងសងមិនត្រឹមត្រូវ។ ឧទាហរណ៍៖ កំណត់សងថ្ងៃអាទិត្យ ម៉ោង ០១៖០០នាទីព្រឹកនៅក្នុងរង្គសាល ជាដើម។ ម្យ៉ាងវិញទៀតកូនបំណុលក៏អាចសងមុនពេលកំណត់បាន ប្រសិនបើការសងនោះមិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រយោជន៍របស់ម្ចាស់បំណុល ប៉ុន្ដែបើការសងមុនពេលកំណត់នាំឱ្យប៉ះពាល់ផលប្រយោជន៍របស់ម្ចាស់បំណុល នោះកូនបំណុលត្រូវសងសំណងការខូចខាតដល់ម្ចាស់បំណុលផងដែរ។ ហើយទីកន្លែងដែលត្រូវសងប្រសិនបើគ្មានការព្រមព្រៀងគ្នានោះទេ ការសងវត្ថុជាក់លាក់ដូចជា ម៉ូតូ ឡាន វត្ថុបុរាណ ត្រូវធ្វើឡើងនៅកន្លែងដែលវត្ថុទាំងនោះស្ថិតនៅពេលធ្វើកិច្ចសន្យា តែបើមានការព្រមព្រៀងគ្នាផ្សេង នោះការប្រគល់វត្ថុអាចធ្វើឡើងនៅទីកន្លែងដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាវិញ។ ចំពោះកាតព្វកិច្ចក្រៅពីនេះ រួមមាន កាតព្វកិច្ចប្រគល់វត្ថុមិនជាក់លាក់ កាតព្វកិច្ចត្រូវធ្វើសកម្មភាព ឬមិនត្រូវធ្វើសកម្មភាព ឬកាតព្វកិច្ចត្រូវសងជាប្រាក់ ជាអាទិ៍ ការសងត្រូវធ្វើឡើងនៅលំនៅឋានរបស់ម្ចាស់បំណុល (ប្រសិនបើគ្មានការព្រមព្រៀង)។ កូនបំណុលត្រូវទទួលបន្ទុកនូវសោហ៊ុយនៃការសង បើមិនមានការព្រមព្រៀងគ្នាកន្លងមកទេ ប៉ុន្ដែបើសោហ៊ុយនៃការសងកើតឡើងដោយសារការផ្លាស់ប្ដូរលំនៅឋាន ឬអំពើផ្សេងរបស់ម្ចាស់បំណុល នោះម្ចាស់បំណុលត្រូវទទួលបន្ទុកនូវចំនួនកំណើននៃសោហ៊ុយទាំងនោះ។ ឧទាហរណ៍៖ កូនបំណុល និងម្ចាស់បំណុលរស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ ក្រោយមកទៀតម្ចាស់បំណុលបានផ្លាស់លំនៅឋានទៅខេត្តសៀមរាប ហេតុនេះកូនបំណុលត្រូវធ្វើដំណើរទៅខេត្តសៀមរាបដើម្បីសងម្ចាស់បំណុល ដូច្នេះសោហ៊ុយធ្វើដំណើរត្រូវជាបន្ទុករបស់ម្ចាស់បំណុលអ្នកចំណាយ។ ពេលសង អ្នកសងអាចទាមទារឱ្យអ្នកដែលត្រូវទទួលការសងចេញលិខិតបញ្ជាក់នូវការទទួលការសង ដោយការចេញលិខិតបញ្ជាក់នូវការទទួលការសងដោយម្ចាស់បំណុល និងការសងដោយកូនបំណុលត្រូវអនុវត្តព្រមជាមួយគ្នា លើសពីនេះទៀតកូនបំណុលអាចបដិសេធមិនសង រហូតដល់ម្ចាស់បំណុលចេញលិខិតបញ្ជាក់នូវការទទួលការសង។ បន្ទាប់ពីការសងបានបញ្ចប់សព្វគ្រប់ រាល់លិខិតបញ្ជាក់អំពីអត្ថិភាពនៃសិទ្ធិលើបំណុល ត្រូវប្រគល់មកឱ្យកូនបំណុលវិញតាមការទាមទាររបស់កូនបំណុល ដោយសារបើមិនព្រមប្រគល់មកវិញនូវលិខិតបញ្ជាក់នោះទេ អាចមានការសន្មតថាកាតព្វកិច្ចនៅតែមានអត្ថិភាព ហើយនេះធ្វើឱ្យមានការខូចខាតចំពោះកូនបំណុលដែលបានសងកាតព្វកិច្ចរួចម្ដង។ លិខិតបញ្ជាក់អំពីសិទ្ធិលើបំណុល ត្រូវប្រគល់ជូនកូនបំណុលវិញ ក្នុងករណីដែលកាតព្វកិច្ចទាំងមូលត្រូវបានសងប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្ដែក្នុងករណីសងមួយភាគ លិខិតបញ្ជាក់អំពីសិទ្ធិលើបំណុលមិនត្រូវបានប្រគល់ជូនកូនបំណុលវិញឡើយ។ នៅពេលកូនបំណុល ឬតតិយជនបានសងទៅកាន់ម្ចាស់បំណុល ឬបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិទទួលការសង នោះអានុភាពនៃការសងនឹងកើតឡើង ដោយកាតព្វកិច្ចដើមនឹងត្រូវរលត់ ប៉ុន្ដែការសងដោយតតិយជននឹងក្លាយទៅជាសេចក្ដីចម្រើនដោយឥតហេតុ ហើយតតិយជនអាចទាមទារឱ្យកូនបំណុលសងត្រឡប់វិញចំពោះការសងដែលតតិយជននោះបានសងទៅកាន់ម្ចាស់បំណុល។ ជាចុងក្រោយអាចសង្កេតឃើញថា ការសង គឺជារបបគតិយុត្តមួយដែលបានបញ្ញត្តិក្នុងក្រមរដ្ឋប្បវេណីឆ្នាំ២០០៧ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកូនបំណុល ឬតតិយជន ដើម្បីរំលត់កាតព្វកិច្ចជាមួយនឹងម្ចាស់បំណុល លើសពីនេះទៀតច្បាប់ក៏បានចែងពីរបៀបដែលកូនបំណុលត្រូវសងរួមមាន ពេលវេលា ទីកន្លែង សោហ៊ុយនៃការសង ព្រមទាំងការចេញលិខិតបញ្ជាក់នូវការទទួលការសង និងការប្រគល់លិខិតបញ្ជាក់អំពីអត្ថិភាពនៃសិទ្ធិលើបំណុលផងដែរ ដូច្នេះម្ចាស់បំណុល និងកូនបំណុលគួរតែប្រតិបត្តិឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ដើម្បីជៀសវាងមានវិវាទនាពេលក្រោយ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងលោក ប៉ូល គីមសេង ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុង ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com , ហ្វេសប៊ុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group ៕

2021-09-27 09:07:57

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ

(ភ្នំពេញ)៖ ជាគោលការណ៍នៃការអនុវត្ដទោសព្រហ្មទណ្ឌ លើជនដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសក្រោយពីស្ថាប័នតុលាការ បានប្រកាសពីការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ទណ្ឌិតត្រូវបានដាក់ឱ្យអនុវត្ដឱ្យបានគ្រប់ចំនួននូវទោសដាក់ពន្ធនាគាររបស់ខ្លួន ទើបអាចត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញបាន។ ក៏ប៉ុន្ដែ ដោយឈរលើគោលការណ៍ នៃការអនុគ្រោះផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានបង្កើតឱ្យមាននូវប្រព័ន្ធមួយ ដែលអាចឱ្យមានការដោះលែងទណ្ឌិតមុនថិរវេលាបាន ដោយទណ្ឌិតត្រូវបំពេញឱ្យបានគ្រប់នូវលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដែលកំណត់ដោយច្បាប់ ហៅថា «ការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ»។ យោងតាមច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា តើមានលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះដែលអាចដោះលែងទណ្ឌិតឱ្យមានសិទ្ធិសេរីភាពវិញបាន? តើទណ្ឌិត ត្រូវបំពេញបែបបទអ្វីខ្លះ? ដូច្នេះសម្រាប់សប្ដាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «ការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ» មកបកស្រាយ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ដូចតទៅ៖ យោងតាមក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទណ្ឌិតអាចត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពមុនកាលកំណត់នៃការអនុវត្ដទោស ដោយត្រូវគោរពនូវលក្ខខណ្ឌ ០២ ដូចខាងក្រោម៖ ១៖ លក្ខខណ្ឌទាក់ទងនឹងកិរិយាមារយាទ៖ ទណ្ឌិតត្រូវបង្ហាញឱ្យឃើញថាខ្លួនមានគំនិតមារយាទល្អក្នុងរយៈពេលជាប់ឃុំ និងមានសម្បទាដែលអាចបញ្ជូនខ្លួនទៅក្នុងសង្គមវិញបាន។ មានន័យថា ទណ្ឌិតត្រូវធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗជាអាទិ៍ ការរាងចាល ការដឹងកំហុស ការសម្ដែងឆន្ទៈសោកស្ដាយចំពោះអំពើរបស់ខ្លួន ជាដើមដែលឱ្យគេមើលឃើញថាខ្លួនពិតជាមានឆន្ទៈ និងលក្ខណៈគ្រប់គ្រាន់អាចចេញពីពន្ធនាគារដោយការដឹងកំហុស ចេះកែប្រែខ្លួនឡើងវិញ។ ២៖ លក្ខខណ្ឌទាក់ទងនឹងថិរវេលានៃទោសដែលត្រូវបានទទួលរួចរាល់ហើយ៖ ការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ អាចត្រូវផ្ដល់ឱ្យដល់ទណ្ឌិតដែលបានទទួលរងទោសដាក់ពន្ធនាគារបានត្រឹមកម្រិតមួយចំនួនដូចជា៖ * ក. ចំនួនពាក់កណ្ដាលនៃទោសប្រសិនបើទោសនោះតិចជាង ឬស្មើ ១ឆ្នាំ * ខ. ចំនួនពីរភាគបី នៃទោសក្នុងករណីផ្សេងទៀត * គ.ទណ្ឌិតដែលត្រូវជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត អាចទទួលការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ ប្រសិនបើទណ្ឌិតនោះទទួលទោសជាប់ពន្ធនាគារយ៉ាងតិចបំផុត២០ (ម្ភៃ) ឆ្នាំរួចមកហើយ។ ចំពោះនីតិវិធីនៃការសម្រេចដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌនេះត្រូវសម្រេច និងផ្ដល់ឱ្យដោយប្រធានសាលាដំបូងនៃទីកន្លែងឃុំខ្លួនដោយត្រូវឆ្លងកាត់នីតិវិធីដូចជា៖ * ប្រធានសាលាដំបូង ត្រូវបញ្ជូនទៅគណៈកម្មការជាតិដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌនូវសំណុំឯកសាររួមមានជាអាទិ៍ នូវពាក្យសុំ, សាលក្រម ឬសាលដីកាផ្តន្ទាទោស, សាលក្រម ឬសាលដីកា(មួយ ឬច្រើន), ព្រឹត្តិបត្រលេខ១ នៃបញ្ជីថ្កោលទោស, យោបល់ព្រះរាជអាជ្ញា និងគ្រប់លិខិតទាំងអស់ដែលមានប្រយោជន៍ ដើម្បីពិនិត្យ និងផ្ដល់យោបល់។ គណៈកម្មការជាតិដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌរួមមាន៖ សមាជិក២ (ពីរ) រូប ចាត់តាំងដោយរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ ១ (មួយ) រូបជាប្រធាន និង ១ (មួយ) រូបទៀតជាប្រធានពន្ធនាគារ ឬតំណាងជាសមាជិក។ បន្ទាប់ពីបានពិនិត្យរួច គណៈកម្មការជាតិដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ បញ្ចេញយោបល់របស់ខ្លួននៅក្នុងរយៈពេលយ៉ាងខ្លីបំផុត។ យោបល់នេះត្រូវធ្វើជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និងមានសំអាងហេតុ ត្រូវផ្ញើជូនទៅតុលាការសាលាដំបូងភ្លាម។ * ប្រធានសាលាដំបូង មិនត្រូវជាប់ជំពាក់នឹងយោបល់របស់គណៈកម្មការជាតិដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌទេ។ បន្ទាប់ពីបានទទួលយោបល់ ពីគណៈកម្មការជាតិដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌរួចមក ប្រធានសាលាដំបូង ត្រូវចេញសេចក្ដីសម្រេចតាមដីកាដោយមានសំអាងហេតុ។ សេចក្ដីសម្រេច របស់ប្រធានតុលាការនេះ អាចត្រូវតវ៉ាទៅប្រធានសាលាឧទ្ធរណ៍បានក្នុងរយៈពេល ៥ ថ្ងៃ។ បណ្ដឹងតវ៉ានេះ អាចធ្វើបានដោយអគ្គព្រះរាជអាជ្ញាអមសាលាឧទ្ធរណ៍ ឬព្រះរាជអាជ្ញា នៃតុលាការសាមីតែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើមានការតវ៉ា សេចក្ដីសម្រេចនេះគ្មានអានុភាពអនុវត្តទេ រហូតដល់មានដីការបស់ប្រធានសាលាឧទ្ធរណ៍។ ប្រធានសាលាឧទ្ធរណ៍សម្រេចតាមដីកាដោយមានសំអាងហេតុ និងមិនអាចតវ៉ាបានឡើយ។ សេចក្ដីសម្រេចឱ្យដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ ត្រូវកំណត់បែបបទនៃការអនុវត្ត និងលក្ខខណ្ឌនៃការដោះលែងទណ្ឌិត។ សេចក្ដីសម្រេចនេះ កំណត់រយៈពេលសាកល្បងដែលមិនអាចលើសពីថិរវេលានៃទោស ដែលនៅសល់មិនទាន់បានទទួលរងឡើយ។ លើសពីនេះថ្មីៗនេះ ក្រសួងយុត្តិធម៌បានចេញប្រកាសស្តីពីបែបបទនៃការឃ្លាំមើលតាមដាន ការត្រួតពិនិត្យ និងការបញ្ចូលទៅក្នុងសង្គមវិញនៃទណ្ឌិត ដែលត្រូវបានដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ លេខ ០៩០ កយប្រក/២១ ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១ ផងដែរ។ ប្រសិនបើទណ្ឌិតដែលត្រូវបានដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ បានបំពាននូវលក្ខខណ្ឌដូចដែលមានកំណត់នៅក្នុងសេចក្ដីសម្រេចដោះលែងរបស់ខ្លួន ក្នុងករណីនេះព្រះរាជអាជ្ញានៃតុលាការសាមី អាចបង្គាប់ឱ្យចាប់ខ្លួនទណ្ឌិតដែលបានដោះលែងនោះបាន។ ព្រះរាជអាជ្ញាត្រូវជូនដំណឹងទៅប្រធានសាលាដំបូងភ្លាម ក្នុងករណីដកហូតការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ ទណ្ឌិតត្រូវទទួលទោសរបស់ខ្លួនដែលនៅសេសសល់។ រយៈពេលសេសសល់ ត្រូវគិតចាប់ពីពេល ដែលទណ្ឌិតទទួលសេចក្ដីសម្រេចឱ្យដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ។ ប្រសិនបើទណ្ឌិតត្រូវបានចាប់ខ្លួនឡើងវិញ រយៈពេលឃុំខ្លួនរហូតទល់នឹងសេចក្ដីសម្រេចដកហូតការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌនេះ ត្រូវយកមកគិតក្នុងថិរវេលានៃទោសដែលនៅសេសសល់។ ប្រសិនបើការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ មិនត្រូវបានដកហូតក្នុងរយៈពេលសាកល្បងទេ ការដោះលែងក្លាយទៅជាស្ថាពរ។ ក្នុងករណីនេះ ទោសត្រូវចាត់ទុកថាបានទទួលតាំងពីថ្ងៃដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌមកម្ល៉េះ។ សរុបមក ការដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ គឺជានីតិវិធីពិសេសមួយដែល មានកំណត់នៅក្នុងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាក្នុងមាត្រា៥១២ ដល់មាត្រា ៥២២, ច្បាប់ស្តីពីពន្ធនាគារ និងប្រកាសស្តីពីបែបបទនៃការឃ្លាំមើលតាមដាន ការត្រួតពិនិត្យ និងការបញ្ចូលទៅក្នុងសង្គមវិញ នៃទណ្ឌិតដែលត្រូវបានដោះលែងដោយមានលក្ខខណ្ឌ លេខ ០៩០ កយប្រក/២១ ចុះថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២១ ត្រូវបានយកមកអនុវត្ដដើម្បីជួយសម្រួលដល់ទណ្ឌិតណា ដែលបានដឹងពីទោសកំហុសរបស់ខ្លួន ហើយមានឆន្ទៈកែប្រែខ្លួនឡើងវិញ ដោយបានអនុវត្ដទោសនៅក្នុងពន្ធនាគារបានមួយរយៈរួចហើយ តាមលក្ខខណ្ឌនៃច្បាប់កំណត់ ឱ្យពួកគាត់បានជួបជុំគ្រួសារ ប្រកបមុខរបរ និងមានសិទ្ធិសេរីភាពអាចចូលរួមក្នុងសង្គមឡើងវិញបាន៕ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី ទ្រី ស្រីល័ក្ខណ និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិឧញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-09-21 22:08:46

ការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ របស់ក្រុមហ៊ុន នៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម

(ភ្នំពេញ)៖ បន្ទាប់ពីបានចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មស្របតាមបញ្ញត្តិនៃច្បាប់ ក៏ដូចជាបំពេញលក្ខខណ្ឌផ្លូវច្បាប់តម្រូវផ្សេងៗទៀតរួចមក ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់អាចទទួលបាននូវនីតិបុគ្គលិកលក្ខណៈ (ទម្រង់តាមផ្លូវច្បាប់) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនទាំងនោះ អាចប្រកបពាណិជ្ជកិច្ចស្របតាមច្បាប់ និង ស្របតាមកម្មវត្ថុអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនបាន។ យ៉ាងណាមិញ ជាកាតព្វកិច្ចដែលកំណត់ដោយច្បាប់ រាល់ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជីទាំងឡាយ ត្រូវតែធ្វើការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ នៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្មជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ដូចនេះ តើអ្វីទៅជាការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ? ប្រសិនបើមានការខកខានមិនបានតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ តើក្រុមហ៊ុននីមួយៗនឹងត្រូវទទួលខុសត្រូវកម្រិតណា? ដើម្បីយល់ដឹងឱ្យបានកាន់តែច្បាស់ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សប្តាហ៍នេះ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ យោងតាមច្បាប់ស្ដីពីសហគ្រាសពាណិជ្ជកម្ម ច្បាប់ស្ដីពីវិធានពាណិជ្ជកម្ម និងបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម និងប្រកាសលេខ១០៧ ព.ណ ចបព.ប្រក ចុះថ្ងៃទី០៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៧ ស្ដីពីការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំតាមប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្មបានកំណត់ថា ក្រុមហ៊ុនដែលបានចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្មរួច ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ គឺជាការពិនិត្យ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ ក៏ដូចជាធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម និងឯកសារផ្សេងៗរបស់ក្រុមហ៊ុន ដែលមាននៅក្នុងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្មរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម តាមរយៈគេហទំព័រ www.businessregistration.moc.gov.kh។ ប្រសិនបើពិនិត្យឃើញថា មានភាពមិនត្រឹមត្រូវ ឬមានព័ត៌មានថ្មីដែលត្រូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព នោះក្រុមហ៊ុនចាំបាច់ត្រូវធ្វើការកែប្រែព័ត៌មាននោះឱ្យបានត្រឹមត្រូវឡើងវិញ។ ជាទូទៅ ការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំមានរយៈពេល ០៣ ខែ ដោយគិតចាប់ពីថ្ងៃខែចុះបញ្ជីរបស់ក្រុមហ៊ុន នៃឆ្នាំនីមួយៗ រៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយកាលបរិច្ឆេទនៃការតម្រូវឱ្យតម្កល់ប្រតិវេទន៍នេះ ក៏នឹងមានការជូនដំណឹងរំលឹកដោយស្វ័យប្រវត្តិពីក្រសួង តាមរយៈសារអេឡិចត្រូនិច (E-mail) ទៅកាន់អាសយដ្ឋានសារអេឡិចត្រូនិច (E-mail Address) របស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗចំនួន ៤ ដង គឺលើកទី១ ជូនដំណឹងមុនកាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្ដើមតម្កល់ប្រតិវេទន៍មួយខែ និងលើកទី២ ដល់ទី៤ ជូនដំណឹងនៅរៀងរាល់ ៣០ ថ្ងៃម្ដង នៅក្នុងអំឡុងពេល ៣ ខែ ដែលតម្រូវឱ្យតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ ដូចមានបញ្ជាក់ខាងលើ។ សូមបញ្ជាក់ដែរថា អាសយដ្ឋានសារអេឡិចត្រូនិចដែលនឹងត្រូវទទួលបានការរំលឹកពីក្រសួង គឺជាអាសយដ្ឋានសារអេឡិចត្រូនិច ដែលក្រុមហ៊ុនបានផ្ដល់ឱ្យក្រសួងនៅពេលចុះបញ្ជីដំបូង ដូចនេះប្រសិនបើក្រុមហ៊ុនផ្ដល់ឱ្យមិនបានត្រឹមត្រូវ ឬមិនច្បាស់លាស់ ឬមានកំហុសក្នុងការគ្រប់គ្រង នោះក្រុមហ៊ុនត្រូវទទួលខុសត្រូវ ចំពោះការខកខានមិនបានតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ។ ចំពោះព័ត៌មាន និងសំណុំឯកសារតម្កល់ប្រតិវេទន៍ ដែលត្រូវបញ្ចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្មរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មមានដូចជា៖ * លេខអត្តសញ្ញាណសារពើពន្ធ * កាលបរិច្ឆេទចុះបញ្ជីសារពើពន្ធ * ពន្ធប៉ាតង់នៃឆ្នាំដែលត្រូវប្រកាសប្រតិវេទន៍ សម្រាប់រាល់សកម្មភាពអាជីវកម្មដែលកំពុងមានប្រតិបត្តិការ * ចំនួនបុគ្គលិក និងឯកសារភ្ជាប់ ស្ដីពីតួនាទីរបស់និយោជិក * អ៉ីមែល និងលេខទូរស័ព្ទក្រុមហ៊ុន ដែលកំពុងប្រើប្រាស់ * របាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ និងបញ្ជីម្ចាស់ភាគហ៊ុន (សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនមហាជនទទួលខុសត្រូវមានកម្រិត)។ ការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ តម្រូវឱ្យបង់កម្រៃសេវាសាធារណៈចំនួន ៨០.០០០ (ប្រាំបីម៉ឺន) រៀល ហើយក្នុងករណីក្រុមហ៊ុនមានបញ្ហាណាមួយ ដែលមិនអាចធ្វើការតម្កល់ប្រតិវេទន៍តាមរយៈប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្មបានទេ ក្រុមហ៊ុនក៏អាចធ្វើសំណើសុំតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ ដោយផ្ទាល់ទៅនាយកដ្ឋានចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម ដោយត្រូវធ្វើការបញ្ជាក់ឱ្យបានច្បាស់លាស់អំពីមូលហេតុដែលមិនអាចតម្កល់ប្រតិវេទន៍តាមប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្មបាន ប៉ុន្តែត្រូវឆ្លងកាត់ការពិនិត្យ និងទទួលការយល់ព្រមពីមន្រ្តីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុនណាមួយខកខានមិនបានតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ តាមកាលកំណត់ទេ ក្រុមហ៊ុននោះនឹងត្រូវទទួលពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ២.០០០.០០០ (ពីរលាន) រៀល ដូចមានកំណត់នៅក្នុង ប្រកាសរួមលេខ ១២១៧ សហវ.ប្រក ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៧ របស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ស្ដីពីការផ្ដល់សេវាសាធារណៈរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ សរុបមក ការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ក្រុមហ៊ុននីមួយៗដែលបានចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម ក្នុងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពព័ត៌មានផ្សេងៗដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយក្រុមហ៊ុន ទៅក្នុងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្មជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ការតម្កល់ប្រតិវេទន៍ប្រចាំឆ្នាំ គឺជាកាតព្វកិច្ចតាមផ្លូវច្បាប់មួយដែលក្រុមហ៊ុនទាំងអស់ត្រូវតែធ្វើជាចាំបាច់ និងទៀងទាត់ ដើម្បីជូនដំណឹងអំពីព័ត៌មាន ទិន្នន័យ ក៏ដូចជាស្ថានភាពចុងក្រោយរបស់ក្រុមហ៊ុន ទៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីគ្រប់គ្រងឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ម៉្យាងវិញទៀត ប្រសិនបើខកខានមិនបានបំពេញកាតព្វកិច្ចនេះទេ ក្រុមហ៊ុននីមួយៗ ត្រូវប្រឈមនឹងការពិន័យពីក្រសួងផងដែរ៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ឡាន ស៊ីនីត និងលោក ឡេង ពុទ្ធិតារា ជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសប៊ុក ផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-09-13 09:05:28

បទញុះញង់អនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង

(ភ្នំពេញ)៖ គ្រឿងស្រវឹងជាប្រភេទភេសជ្ជៈ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព នៅពេលដែលមានការបរិភោគលើសកម្រិត និងជាប្រចាំ ហើយការបរិភោគគ្រឿងស្រវឹងលើសកម្រិតនេះទៀតសោត ក៏អាចបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ ដូចជា ការបើកបរក្នុងស្ថានភាពស្រវឹង និង ការបង្កអំពើហិង្សាផ្សេងៗក្នុងស្ថានភាពស្រវឹងផងដែរ។ ដោយសារតែមានផលប៉ះពាល់ច្រើនបែបនេះ ទើបប្រទេសនីមួយៗ តែងតែមានការរឹតត្បិតក្នុងការទទួលទានគ្រឿងស្រវឹង ជាពិសេសចំពោះអនីតិជន។ ជាមួយគ្នានេះ ច្បាប់កម្ពុជាក៏បានផ្តន្ទាទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទៅលើបុគ្គលណាដែលបានញុះញង់អនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹងផងដែរ។ ហេតុដូចនេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «បទញុះញង់អនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង» មកធ្វើការបកស្រាយជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម ៖ ជាទូទៅនិយមន័យនៃការញុះញង់ មានពីរប្រភេទ គឺ តាមន័យធម្មតា និង តាមន័យច្បាប់។ ចំពោះនិយមន័យធម្មតា ការញុះញង់ គឺជាការនិយាយចាក់រុកនាំអុជអាលឱ្យអ្នកដទៃធ្វើអ្វីមួយដែលមិនគប្បី។ ចំណែកឯនិយមន័យច្បាប់វិញ ការញុះញង់ គឺជាការផ្ដើមគំនិតឱ្យអ្នកណាម្នាក់ប្រព្រឹត្តបទល្មើសមជ្ឈិម ឬឧក្រិដ្ឋ។ ការញុះញង់នេះអាចប្រព្រឹត្តដោយសំដី សំណេរ ឬគំនូរតាមប្រភេទណាក៏ដោយ និងគ្រប់មធ្យោបាយទូរគមនាគមន៍សោតទស្សន៍។ ការញុះញង់អនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង គឺជាបទល្មើសមួយដែលមានចែងនៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ម នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សម្រាប់យកមកអនុវត្តទៅលើបុគ្គលដែលមានចេតនាក្នុងការញុះញង់ ឬបង្ខិតបង្ខំឱ្យអនីតិជនបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង។ ការណ៍នេះ គឺជាសកម្មភាពមួយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ និងរំលោភបំពានសិទ្ធិរបស់អនីតិជនយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ យើងដឹងហើយថា អនីតិជន គឺជាជនដែលមានអាយុក្រោម១៨ ឆ្នាំ ឬ ជនដែលមិនទាន់គ្រប់អាយុតាមច្បាប់កំណត់ ដូច្នេះហើយការញុះញង់អនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង គឺមិនត្រឹមតែជាអំពើខុសច្បាប់នោះទេ សកម្មភាពនេះអាចនាំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ និងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពរបស់អនីតិជនថែមទៀត។ ដោយយោងទៅតាមមាត្រា ៣៤៣ និងមាត្រា ៣៤៨ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ បានបញ្ញតិ្តថា៖ * មាត្រា ៣៤៣ បទញុះញង់អនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹង៖ អំពើញុះញង់អនីតិជនដោយផ្ទាល់ឱ្យបរិភោគជាប្រចាំ និងយ៉ាងច្រើននូវគ្រឿងស្រវឹងត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៦ (ប្រាំមួយ) ខែ ទៅ ២ (ពីរ) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១.០០០.០០០ (មួយលាន) រៀល ទៅ ៤.០០០.០០០ (បួនលាន) រៀល។ * មាត្រា ៣៤៨ ការប៉ុនប៉ង៖ ការប៉ុនប៉ងប្រព្រឹត្តបទមជ្ឈិមដែលមានចែងក្នុងជំពូកនេះ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដូចគ្នានឹងបទមជ្ឈិមខាងលើដែរ។ សរុបមក ទោះបីជាបុគ្គលនោះប៉ុនប៉ង ឬបានញុះញង់អនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹងក៏ដោយ ក៏ត្រូវបានផ្តន្ទាទោសទៅតាមផ្លូវច្បាប់ជាធរមានផងដែរ។ ការញុះញង់ ឬណែនាំអនីតិជនឱ្យបរិភោគគ្រឿងស្រវឹងនេះបានធ្វើឱ្យខូចសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ក៏ដូចជាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណីជាតិ ជាពិសេសសុខភាពរបស់អនីតិជន៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងលោក រៀម គីមឡេង ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-09-06 09:46:37

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការសម្រួលទ្រព្យរួមឱ្យមានលក្ខណៈសមាមាត្រដោយតុលាការ

(ភ្នំពេញ)៖ ទោះបីជាតុលាការបានធ្វើការវាយតម្លៃទ្រព្យ ធ្វើការកំណត់ចំណែកនៃសិទ្ធិលើទ្រព្យរួម និងកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យក៏ដោយ ក៏ត្រូវមានលក្ខណៈស្មើភាគនៃចំណែកដែលត្រូវទទួលជាក់ស្តែងលើទ្រព្យផងដែរ ហេតុនេះតុលាការត្រូវសម្រួលចំណែកដែលទទួលបានឱ្យមានភាពស្មើគ្នា សម្រាប់ប្តីប្រពន្ធ នៅក្នុងការទាមទារបែងចែកទ្រព្យរួមប្តីប្រពន្ធ។ ដូច្នេះដើម្បីសម្រួលទ្រព្យរួមទាំងនោះបាន តើតុលាការត្រូវសម្រួលទ្រព្យទាំងនោះដោយវិធីណា ? ដើម្បីឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការសម្រួលទ្រព្យខាងលើ សម្រាប់សប្ដាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ រួមជាមួយវិភាគទានច្បាប់ ក្នុងគម្រោងស្ដីពីការបណ្ដុះបណ្ដាល និងការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការសម្រួលទ្រព្យរួមឱ្យមានលក្ខណៈសមាមាត្រដោយតុលាការ» មកធ្វើការបកស្រាយ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ ឧទាហរណ៍ ៖ * «ក» ជាប្តី «ខ» ជាប្រពន្ធ * «ខ» បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងលែងលះ «ក» និងទាមទារឱ្យតុលាការបែងចែកទ្រព្យរួម * ទ្រព្យសម្បត្តិរួមមានដូចជាដី L នៅជាយក្រុងភ្នំពេញ ផ្ទះកំពុងរស់នៅសព្វថ្ងៃ និងប្រកបអាជីវកម្មលក់ចាប់ហួយ ប្រាក់សន្សំនៅក្នុងគណនីធនាគារចំនួន 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក ម៉ូតូមួយគ្រឿងម៉ាកHonda Dream ស៊េរីឆ្នាំ 2020 រថយន្តមួយគ្រឿងម៉ាក LEXUS 330 ឆ្នាំ 2007 នាឡិកាបីគ្រឿង គ្រឿងអលង្ការពីរឈុត។ * ទ្រព្យរួមទាំងនេះភាគីមិនឯកភាពក្នុងការបែងចែក និងបានស្នើសុំមកតុលាការឱ្យធ្វើការបែងចែក។ តើតុលាការត្រូវសម្រួលទ្រព្យរួមនេះយ៉ាងដូចម្តេច? សន្មតថា តុលាការបានកំណត់ចំណែកនៃសិទ្ធិលើទ្រព្យរួមនេះសម្រាប់ប្តីប្រពន្ធ ក្នុងចំណែកម្នាក់ៗចំនួន ១ភាគ២ និងបានវាយតម្លៃទ្រព្យរួមខាងលើនេះ សរុបមានតម្លៃ370,000(បីសែនប្រាំពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក ហើយតុលាការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យរួមនេះ តាមរយៈការដោះដូរ។ ផ្អែកលើសម្មតិកម្មនេះ ទ្រព្យរួមទាំងនេះ ត្រូវបានវាយតម្លៃដូចខាងក្រោម៖ * ⓐ ដី L នៅជាយក្រុងភ្នំពេញ មានតម្លៃ ៖ 100,000 (មួយសែន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓑ ផ្ទះកំពុងរស់នៅសព្វថ្ងៃ មានតម្លៃ ៖ 200,000 (ពីរសែន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓒ ម៉ូតូមួយគ្រឿងម៉ាកHonda Dream ស៊េរីឆ្នាំ 2020 ៖ 2,000 (ពីរពាន់) ដុល្លារអាមេរិក * ⓓ រថយន្តមួយគ្រឿងម៉ាក LEXUS 330 ឆ្នាំ 2007 ៖ 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓔ នាឡិកាបីគ្រឿង មានតម្លៃ ៖ 8,000 (ប្រាំបីពាន់) ដុល្លារអាមេរិក * ⓕ គ្រឿងអលង្ការពីរឈុត មានតម្លៃ ៖ 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓖ ប្រាក់សន្សំនៅក្នុងគណនីធនាគារចំនួន 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក ៖ មិនចាំបាច់ វាយតម្លៃនោះទេ។ ផ្អែកតាមសម្មតិកម្មនេះ តុលាការកំណត់ចំណែកនៃទ្រព្យរួម ម្នាក់ៗចំនួន ១ភាគ២ នាំឱ្យប្រពន្ធនឹងទទួលបានទ្រព្យរួម មានតម្លៃ185,000(មួយសែនប្រាំបីម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក និងប្តីទទួលបានទ្រព្យរួមដែលមានតម្លៃ 185,000 (មួយសែនប្រាំបីម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក។ ផ្អែកតាមសម្មតិកម្មនេះ សន្មតថាតុលាការបានសម្រេចប្រគល់ផ្ទះរស់នៅសព្វថ្ងៃ ដែលកំពុងប្រកបអាជីវកម្មលក់ចាប់ហួយឱ្យទៅប្រពន្ធ ដែលមានតម្លៃ 200,000 (ពីរសែន) ដុល្លារអាមេរិក នាំឱ្យ ប្រពន្ធតាមទទួលទ្រព្យរួមលើសចំណែកដែលខ្លួនត្រូវទទួល ដើម្បីមានសមភាព តុលាការត្រូវសម្រួលទ្រព្យនេះ ដើម្បីឱ្យសមាមាត្រនឹងចំណែកនៃសិទ្ធិដែលប្រពន្ធមាននៅលើទ្រព្យរួម តាមរយៈ ឱ្យប្រពន្ធបង់ចំណែកដែលលើសនោះឱ្យមកប្តី។ ផ្អែកតាមសម្មតិកម្មនេះ ចំនួនទឹកប្រាក់ដែលប្រពន្ធត្រូវបង់ឱ្យមកប្តីវិញគឺ 200,000 - 185,000 = 15,000 (មួយម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក។ សរុបជារួម បើតុលាការសម្រេចប្រគល់ផ្ទះរស់នៅសព្វថ្ងៃ ដែលកំពុងប្រកបអាជីវកម្មលក់ចាប់ហួយឱ្យទៅប្រពន្ធ ទ្រព្យដទៃផ្សេងទៀត តុលាការនឹងប្រគល់ឱ្យទៅប្តី ហើយតុលាការនឹងបង្គាប់ឱ្យប្រពន្ធបង់ប្រាក់ចំនួន 15,000 (មួយម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក ឱ្យមកប្តី ដើម្បីសម្រួលទ្រព្យនេះ ឱ្យសមាមាត្រនឹងចំណែកនៃសិទ្ធិដែលប្តីប្រពន្ធមាននៅលើទ្រព្យរួម៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី អ៉ីវ ប៉ូលី គ្រូបង្រៀនច្បាប់នៃមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈមេធាវី និងជាអ្នកបណ្តុះបណ្តាលនៃកម្មវិធីវិភាគទានច្បាប់

2021-08-30 08:29:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ សិទ្ធិ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅក្នុងសង្គមរស់នៅបច្ចុប្បន្នយើងនេះ តែងតែមានព័ត៌មានថ្មីៗ ប្លែកៗដែលកើតមានឡើងជាហូរហែ និងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ក្នុងនោះផងដែរក៏មានអ្នករាយការណ៍អំពីរឿងហេតុដែលកើតឡើងនានា ទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានឱ្យធ្វើការចុះផ្សាយ ក្នុងន័យចែករំលែកទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងសង្គមឱ្យបានដឹងអំពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែអ្នកសារព័ត៌មាន គឺមានកម្រិតនៃសារព័ត៌មាន សិទ្ធិក្នុងការផ្សាយទាំងនោះគេហៅថា «សិទ្ធិ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន» ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់។ តើអ្នកសារព័ត៌មានទទូលបានសិទ្ធិ និងសេរីភាពអ្វីខ្លះ? ដើម្បីយល់ដឹងឱ្យកាន់តែច្បាស់ សម្រាប់សបា្តហ៍នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «សិទ្ធិ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ដូចខាងក្រោម៖ សេរីភាពសារព័ត៌មាន គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានដែលត្រូវបានធានាក្នុងច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយសេរីភាពសារព័ត៌មានក៏មានធាតុសំខាន់របស់សិទ្ធិទាំងអស់ផងដែរ។ អ្នកសារព័ត៌មាន គឺជាអ្នកអនុវត្តន៍លើការស៉ើបអង្កេត និងការរាយការណ៍ពីព្រឹត្តិការណ៍នៃហេតុការណាមួយ មានពេលវេលាច្បាស់លាស់ និងជាក់លាក់ទៅអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ អ្នកមើល តាមរយៈ ការផ្សាយតាមវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ទស្សនាវដ្ដី សារអេឡិចត្រូនិច (អ៉ីនធឺណេត) ជាដើម។ ច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាននៅឆ្នាំ១៩៩៥ មាត្រា ១ ស្តីពីការ «កំណត់តាមរបស់សារព័ត៌មាន និងធានារ៉ាប់រងសេរីភាព សារព័ត៌មាន និងសេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយឱ្យបានសមស្របតាមមាត្រា៣១ និងមាត្រា ៤១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា»។ និងមាត្រា ៣ ធានាសិទ្ធិមានសេរីភាពពីការត្រួតពិនិត្យមុនពេលបោះពុម្ពផ្សាយហើយមាត្រា៤ ចែងថា «ការបោះពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌មានផ្លូវការ […] មិនអាចត្រូវផ្តន្ទាទោសបានឡើយ ប្រសិនបើការផ្សាយនោះមានលក្ខណៈសមស្របតាមសភាពពេញលេញ ឬសេចក្តីសង្ខេបត្រឹមត្រូវតាមរឿងពិត»។ ដូចនេះការរាយការណ៍ និងការផ្សាយព័ត៌មាន ឬហេតុការណ៍ផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងក្នុងសង្គមឲ្យប្រជាជន និងរាជរដ្ឋាភិបាលបានដឹង គឺមានគោលបំណងដើម្បីរកវិធីដោះស្រាយ និងធ្វើអន្តរាគមន៍ ឱ្យទាន់ពេលវេលា ចៀសវាងមានហេតុការណ៍ណាមួយកើតឡើងជាយថាហេតុ ដែលនាំឱ្យខូចខាតដល់ប្រយោជន៍ជាតិ និងសង្គម។ ការបញ្ចេញព័ត៌មានចំពោះអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវមានក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មានច្បាស់លាស់ ត្រូវមានតម្លាភាព និយាយការពិត មិនភូតភរ ឬបោកបញ្ឆោតដល់សាធារណៈជនឡើយ។ សារព័ត៌មានត្រូវផ្សព្វផ្សាយឲ្យបានទៀងទាត់ពេលវេលា និងបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់មនុស្សទូទៅ និងមិនបម្រើផលប្រយោជន៍គណបក្សនយោបាយណាមួយឡើយ។ ការទទួលខុសត្រូវនៃអ្នកសារព័ត៌មាន ឬសមាគមអ្នកសារព័ត៌មាននីមួយៗត្រូវតាក់តែងក្រមសីលធម៌ដើម្បីអនុវត្តក្នុងសមាគមរបស់ខ្លួន ដែលអ្នកសារព័ត៌មានមានកាតព្វកិច្ចគោលការណ៍ចាំបាច់ជាអាទិ៍ដូចតទៅ៖ ១៖ គោរពសច្ចធម៌និងគោរពសិទ្ធិយល់ដឹងនូវសច្ចធម៌របស់សាធារណៈជន។ ២៖ ត្រូវផ្សាយនូវដំណឹងទាំងឡាយដោយសុចរិត ព្រមទាំងធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ឬរិះគន់ឲ្យត្រឹមត្រូវនិងសមស្របតាមគតិយុត្តិធម៌។ ៣៖ ត្រូវរាយការណ៍តែតាមហេតុការណ៍ដែលខ្លួនដឹងពីប្រភពដើមតែប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកសារព័ត៌មាន មិនត្រូវបំបាត់ចោលនូវព័ត៌មានសំខាន់ៗ ឬកែបន្លំឯកសារផ្សេងៗឡើយ។ ៤៖ ប្រើវិធីសុច្ចរិតត្រឹមត្រូវដើម្បីស្វែងរកដំណឹង រូបថត និងឯកសារផ្សេងៗ។ ៥៖ ត្រូវធ្វើការកែតម្រូវនូវព័ត៌មានណាដែលចេញផ្សាយរួចហើយៗ មានលក្ខណៈមិនជាក់លាក់ និងនាំអោយមានការយល់ច្រឡំ។ ៦៖ ត្រូវចៀសវាងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលញុះញង់ អោយមានការប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ ភេទ ភាសា សាសនា មតិ ឬនិន្នាការនយោបាយ ដើមកំណើតជាតិ ឋានៈសង្គម ធនធាន ឬស្ថានភាពដទៃទៀត។ ៧៖ ត្រូវគោរពសិទ្ធិ និងសេរីភាពរស់នៅឯកជនរបស់បុគ្គល។ ៨៖ ត្រូវគោរពអោយបានហ្មត់ចត់តាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ ក្នុងការសរសេរអត្ថបទ។ ៩៖ ហាមបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទ ឬរូបភាពអាសអាភាស និងរូបភាពហិង្សា។ ១០៖ ហាមរំលោភលើសិទ្ធិ ដើម្បីមានការជុំនំរះក្តី ដោយយុត្តិធម៌របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ១១៖ ត្រូវចាត់ទុកចំណុចដូចខាងក្រោមនេះ ជាការរំលោភដ៏ធ្ងន់ធ្ងរខាងផ្នែកវិជ្ជាជីវៈ របស់អ្នកសារព័ត៌មាន៖ * ការលួចចម្លងគំនិត ឬស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃមកដាក់ជារបស់ខ្លួន * បន្លំអោយគេយល់ខុស ដូចជាការសរសេរបញ្ឆិតបញ្ឆៀង ដើម្បីអោយអ្នកអានមានការសង្ស័យដោយ អយុត្តិ ធម៌លើបុគ្គលណាម្នាក់ ក្រុម បក្សណាមួយ * ការមូលបង្កាច់ បរិហាកេរ្តិ៍ និងការជេរប្រមាថ * ការទទួលសំណូកក្នុងបែបណាមួយ ឬការជំរិតយកប្រាក់ ដើម្បីជាថ្នូរនឹងការបោះពុម្ពផ្សាយ ឬមិនបោះពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌មានណាមួយ។ សរុបមក សិទ្ធិនិងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន គឺត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់ ដើម្បីការពារសិទ្ធិ ក្នុងការរស់នៅជីវិតឯកជន ការពារការប៉ះពាល់ប្រយោជន៍បុគ្គល និងសង្គម។ សារព័ត៌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយនូវអ្វីដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ញុះញង់ ដោយផ្ទាល់ឱ្យមនុស្សម្នាក់ ឬច្រើនអ្នកប្រព្រឹត្តហិង្សា និងមិនឱ្យមានការរំលោភបំពានសិទ្ធិលើស្ថាប័នដែលច្បាប់ហាមឃាត់ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ស្ថាប័ននោះក្នុងការអនុវត្ត សិទ្ធិនិងសេរីភាពនេះ គឺត្រូវចុះផ្សាយនូវរាល់ព័ត៌មានដែលមានប្រយោជន៍ និងហេតុការណ៍ ព្រឹត្តការណ៍នានា ពិតៗដែលគោរពសិទ្ធិ ប្រកបដោយសច្ចធម៌ សុចរិត មិនបង្ហាញនូវរូបភាពអាសអាភាស និងមិនត្រូវមានការ ញុះញង់អោយមានការប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ ភេទ ភាសា សាសនា មតិ ឬនិន្នាការនយោបាយ ដើមកំណើតជាតិ ឋានៈសង្គម ធនធានឬស្ថានភាព ដទៃទៀត តាមក្រមសីលធម៌របស់អ្នកសារព័ត៌មាន៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកស្រីមេធាវី មាស រ៉ាវីន និងលោក វ៉ន វិវត្តន៍ ជាជំនួយការផ្នែកសេវាកម្មច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីមែល៖ president@ciclg៖com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com ហ្វេសប៊ុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-08-23 09:39:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជន

(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងសង្គមជាក់ស្តែង ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់ឃើញថា ការរួមភេទជាមួយអនីតិជនសុទ្ធតែត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់។ ពាក្យថាអនីតិជន សំដៅដល់ជនដែលមានអាយុក្រោម ១៨ (ដប់ប្រាំបី) ឆ្នាំ ហើយតាមបញ្ញត្តិច្បាប់ នីតិភាពនៃការរួមភេទត្រូវបានកំណត់ចាប់ពីអាយុ ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទ្បើងទៅ មានន័យថា ច្បាប់បានផ្តល់សិទ្ធិ និងសេរីភាពដល់អនីតិជនដែលមានអាយុចាប់ពី ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទ្បើង អាចមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរួមភេទបាន។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើជនណាមួយធ្វើការរួមភេទជាមួយអនីតិជនអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ នោះនឹងត្រូវទទួលការផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ជាធរមាន។ តើអំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជនអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ មានទោសកម្រិតណា? សម្រាប់សប្តាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នឹងធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ អំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជន បានកំណត់នៅក្នុងមាត្រា ៤២ នៃច្បាប់ស្ដីពីការបង្រ្កាបអំពើជួញដូរមនុស្ស និងអំពើធ្វើអាជីវកម្មផ្លូវភេទ ដែលបានបញ្ញត្តិថា ជនណាបានប្រព្រឹត្តអំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជនដែលមានអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ ដល់១០ (ដប់) ឆ្នាំ។ ការកំណត់ផ្តន្ទាទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរចំពោះអំពើនេះ គឺក្នុងគោលបំណងហាមឃាត់យ៉ាងដាច់ខាតមិនឱ្យមានការរួមភេទជាមួយអនីតិជនអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទ្បើយ ទោះបីជាមានការព្រមព្រៀង ឬមានការស័្មគ្រចិត្តពីអនីតិជនក៏ដោយ។ ការហាមឃាត់នេះ គឺច្បាប់បានគិតគូរអំពី កត្តាជីវសាស្រ្ត វេជ្ជសាស្រ្ត ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សរីរាង្គ និងសុខភាពរបស់អនីតិជន ព្រមទាំងលើកកម្ពស់ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីដ៏ផូរផង់របស់ខ្មែរផងដែរ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ត្រង់ស្មារតីមាត្រា៤៣ នៃច្បាប់នេះបានបញ្ញត្តិថា អំពើអាសនៅក្នុងច្បាប់នេះមានន័យថា ជាអំពើនៃការប៉ះពាល់ ឬការបង្ហាញកេរភេទ ឬផ្នែកផ្សេងទៀតរបស់ជនដទៃ ឬការឱ្យជនដទៃប៉ះពាល់កេរភេទ ឬផ្នែកភេទផ្សេងទៀតរបស់ជនល្មើសខ្លួនឯង ឬរបស់តតិយជនក្នុងចេតនាធ្វើឱ្យរំជួល ឬរីករាយដល់ចំណង់ផ្លូវភេទរបស់ជនល្មើស។ ជនណាដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើអាសទៅលើជនដទៃ ដែលមានអាយុតិចជាង ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ (មួយ) ឆ្នាំ ដល់ ៣ (បី) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ២.០០០.០០០ (ពីរលាន) រៀល ដល់ ៦.០០០.០០០ (ប្រាំមួយលាន) រៀល។ លើសពីនេះ ជនណាដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើសដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៤២ ឬមាត្រា៤៣ នេះ បើមិនរាងចាលទេ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារទ្វេដង។ សរុបមក អំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជនក្រោមអាយុ ១៥ ឆ្នាំ គឺជាបទល្មើសពិសេស និងជាបទឧក្រិដ្ឋ ដែលត្រូវបានបញ្ញត្តិផ្ដន្ទាទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទៅជនល្មើសដែលប្រព្រឹត្តអំពើនេះ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គមគ្រួសារ និងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីការពារសិទ្ធិ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងសុខភាពរបស់កុមារ ព្រមទាំងរក្សាបាននូវប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ផងដែរ៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ម៉េង វណ្ណី និងលោកស្រី យ៉េ នីតា ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥ អ៉ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group

2021-08-16 10:09:15

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង

(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន រាល់ពេលមានការរំលោភបំពាន បៀតបៀន ឬធ្វើឱ្យខូចប្រយោជន៍ក្នុងរូបភាពណាមួយដែលផ្ទុយពីច្បាប់ ទាំងរូបវ័ន្តបុគ្គល និងនីតិបុគ្គល រមែងនឹកឃើញដល់ការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅកាន់មន្ត្រីមានសមត្ថកិច្ច ឬស្ថាប័នតុលាការ ដើម្បីជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌ឱ្យខ្លួន។ ប៉ុន្តែក្នុងស្ថានភាពមួយចំនួន ជនរងគ្រោះបែរជារារែកមិនហ៊ានទៅដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹងរបស់ខ្លួនវិញ ដោយសារទទួលរងការសម្លុត និងគំរាមកំហែងពីភាគីម្ខាងទៀត។ ដោយមើលឃើញថាទង្វើបែបនេះបានធ្វើឱ្យរាំងស្ទះ និងប៉ះពាល់ដល់សកម្មភាពអនុវត្តច្បាប់ផងនោះ ទើបក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានបញ្ញត្តអំពី «បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង» ដើម្បីកំណត់អំពីការផ្ដន្ទាទោសចំពោះជនទាំងឡាយណាដែលប្រព្រឹត្តអំពើទុច្ចរិតនេះ។ ដូច្នេះដើម្បីឱ្យជ្រាបកាន់តែច្បាស់ថា តើអំពើ និងសកម្មភាពបែបណាដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង? ហើយជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើនេះ ត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់កម្រិតណា? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីអំពី «បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង» មកចែករំលែក ជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ទាំងអស់ ដូចខាងក្រោម៖ បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹងមានចែងត្រង់មាត្រា ៥២៧ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដែលបញ្ញត្តថា អំពើគំរាមកំហែងសម្លុត ដើម្បីញុះញង់ជនរងគ្រោះ កុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹងរបស់ខ្លួន ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ (មួយ) ឆ្នាំ ទៅ ៣ (បី) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ២.០០០.០០០ (ពីរលាន) រៀល ទៅ ៦.០០០.០០០ (ប្រាំមួយលាន) រៀល។ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ២ (ពីរ) ឆ្នាំ ទៅ ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ៤.០០០.០០០ (បួនលាន) រៀល ទៅ ១០.០០០.០០០ (ដប់លាន) រៀល ប្រសិនបើបទល្មើសនេះ សម្ដែងចេញជាលទ្ធផល។ យើងសង្កេតឃើញថា សកម្មភាពគំរាមកំហែង ឬសម្លុតដែលអាចចាត់ចូលជាបទល្មើសនេះបាន មិនចាំបាច់ត្រូវតែសម្ដែងចេញជាលទ្ធផល ទើបអាចទទួលការផ្ដន្ទាទោសនោះទេ ព្រោះកថាខណ្ឌទី១នៃមាត្រាខាងលើ បានសំដៅថា ការគំរាមកំហែង សម្លុត ឬញុះញង់ ដែលស្ដែងឡើងតាមរយៈពាក្យសម្ដី ក៏ត្រូវចាត់ទុកថាជាការគាបសង្កត់មិនឱ្យជនរងគ្រោះដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹងរបស់ខ្លួនដែរ។ ជាទូទៅ អំពើទុច្ចរិតនេះច្រើនប្រព្រឹត្តដោយ និយោជកទៅកាន់និយោជិត ចៅហ្វាយនាយទៅកាន់បុគ្គលិក អ្នកមានបុណ្យសក្ដិអំណាចទៅកាន់អ្នកដែលមានឋានៈតូចទាប ឬរវាងសាច់ញាតិ និងមិត្តភក្ដិដែលជិតស្និទ្ធនឹងគ្នា។ លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុងករណីដែលការគំរាមកំហែង ឬសម្លុត កុំឱ្យជនរងគ្រោះដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹង ធ្វើឡើងក្នុងសកម្មភាពដែលលើសពីពាក្យសម្ដី ហើយសម្ដែងចេញជាលទ្ធផលណាមួយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជនរងគ្រោះ ឬអ្នកពាក់ព័ន្ធនោះ កថាខណ្ឌទី ២ នៃមាត្រា ៥២៧ ក៏បានបន្ថែមស្ថានទម្ងន់ទោសលើអ្នកប្រព្រឹត្តផងដែរ។ សរុបមកវិញ ប្រសិនបើជនណាម្នាក់ព្យាយាមគំរាមកំហែងសម្លុត ដើម្បីញុះញង់ជនរងគ្រោះ កុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹង ជននោះមិនអាចរួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួនឡើយ ហើយថែមទាំងត្រូវប្រឈមនឹងបទល្មើសខាងលើ ដែលត្រូវទទួលការផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់ថែមទៀតផង។ សម្រាប់ជនរងគ្រោះវិញ គួរគប្បីមានភាពក្លាហានក្នុងការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅកាន់ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចឱ្យជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងចាត់វិធានការទៅតាមច្បាប់ ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យជនល្មើសទាំងនោះមានឱកាសក្នុងការរំលោភបំពានអ្នកដទៃទៀត៕ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី ទ្រី ស្រីល័ក្ខណ និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង(អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group

2021-08-09 09:32:28