023 986 245 |078 272 785

ភាសា :

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការបង់ពន្ធ​ប្រថាប់​ត្រាលើការ​ផ្ទរ​កម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិកាន់​កាប់​អចលន​ទ្រព្យ

(ភ្នំពេញ)៖ បច្ចុប្បន្នវិស័យអចលនទ្រព្យ​នៅប្រទេស​កម្ពុជា​មានសន្ទុះ​យ៉ាងខ្លាំង មិនថា​ប្រជាពលរដ្ឋ ឬអ្នកវិនិយោគ​ទេបាន​នាំគ្នា​ប​ណ្តាក់ទុន ទៅលើវិស័យអចលនទ្រព្យជាច្រើន ហើយតាម​រយៈ​ការរីកចម្រើននៃវិស័យ​នេះផងដែរ រដ្ឋក៏​ទទួល​បានចំណូលជា​ច្រើនតាមរយៈការប្រមូលពន្ធប្រថាប់ត្រា ។ ពន្ធប្រថាប់ត្រា គឺជាពន្ធ​ដែល​រដ្ឋប្រមូលតាមរយៈ​ការផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិ​កាន់កា​ប់អច​លនទ្រព្យ​តាមរយៈ​ការទិញ​លក់​ជាអា​ទិ៍ ។ សម្រាប់ស​ប្តាហ៍នេះ កម្ម​វិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ របស់អង្គភាព​ព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ​ក្រុមមេធាវី​កម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ សូមលើក​យក​ប្រធានបទស្តីពី ការបង់​ពន្ធប្រថាប់​ត្រា​លើការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិកាន់​កាប់​អចលនទ្រព្យ មកធ្វើការ​ចែកជូន​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ ក៏ដូចជា​សិស្ស​និស្សិតដូ​ចខាងក្រោ​ម៖ ចំពោះអចលនទ្រព្យដែល​បាន​ចុះបញ្ជី​ដោយមាន​ប័ណ្ណ​កម្មសិទ្ធិ (ប្លង់រឹង) រួចរាល់ នៅពេលអចលនវត្ថុត្រូវបានផ្ទេរ នោះ​អ្នក​ទទួល​កម្មសិទ្ធិ​ត្រូវមា​ន​កាតព្វកិច្ចបង់ពន្ធប្រថាប់​ត្រាលើ​ការ​ផ្ទេរ​នោះតា​ម​អត្រា ៤% (បួនភាគរយ) ​ស្របតា​មច្បាប់​ជាធរ​មាន ។ ដើម្បីបង់ពន្ធប្រ​ថាប់ត្រា​លើ​ការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ នៅពេលដាក់ពា​ក្យស្នើសុំ​ផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិ​កាន់​កាប់​នៅរដ្ឋ​បាល​សុរិយោ​ដី នោះ​កម្មសិទ្ធិករ និងអ្ន​កទទួ​ល​កម្មសិទ្ធិ​ ត្រូវ​មកបំពេញ​ពាក្យស្នើសុំលើ ការបង់ពន្ធ​ប្រថាប់ត្រា​តាមទម្រង់​ដែលចេញដោ​យអគ្គនាយ​កដ្ឋា​ន​ពន្ធដារ ដោយត្រូវភ្ជាប់ជា​មួយ​នូវ សំ​ណុំឯ​កសារផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ គំនូសបង្ហាញទីតាំង​អចល​នទ្រព្យ និងកំ​ណត់​បង្ហាញដែល​បញ្ជាក់ពីទំហំពិតប្រា​កដ​នៃអចលនទ្រព្យ​ដែល​ចេញ​ដោយរ​ដ្ឋបាលសុរិយោដី ។​ ក្រោយពីបា​នមកបំ​ពេញពាក្យ​ស្នើសុំ​បង់ព​ន្ធប្រថាប់ត្រា តាម​ទម្រ​ង់​របស់​អគ្គនាយ​កដ្ឋាន​ពន្ធដា​ររួចហើយ កម្ម​សិទ្ធិករ ឬអ្នកទទួល​បន្តនូវសិ​ទ្ធិត្រូវ​ប​ញ្ជូន​ឯកសារ​ទាំង​នោះ​មករដ្ឋបាល​សារ​ពើពន្ធ ដើម្បី​ធ្វើ​ការវា​យតម្លៃជា​ក់ស្តែង និងកំណត់ប្រាក់​ពន្ធ​ដែលត្រូវបង់ចូ​លជាថវិ​ការដ្ឋ ។ ​ ចំពោះ​អចលនទ្រព្យដែលពុំទា​ន់បា​នចុះបញ្ជី (ប្លង់ទន់) ពេ​លដែលអចលនទ្រព្យ​នោះ​ត្រូវបាន​ផ្ទេរសិទ្ធិកាន់កាប់នោះ​អ្នកទទួលសិទ្ធិមាន​កាតព្វកិច្ចត្រូវបង់​ពន្ធប្រ​ថាប់ត្រា​តាមអត្រា ៤% (បួន​ភាគរយ) ស្របតាមច្បាប់ជាធរ​មាន​ដូចគ្នា ​នឹងការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ​លើអចលនទ្រព្យ​ដែលមាន​ប្លង់រឹង​ផងដែ​រ ។ គួរបញ្ជា​ក់ផងដែរ ចំពោះអ​ចលន​ទ្រព្យ​ដែលពុំទាន់ចុះបញ្ជី ដែលបានផ្ទេ​រសិទ្ធិកាន់​កាប់នៅថ្នាក់ឃុំ សង្កាត់ ឬក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ដែលមា​នសាវតា​រផ្ទេរបន្តដៃគ្នា​ច្រើនដ​ងមុនថ្ងៃ​ទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៧ អនុញាត​​ឲ្យបង់ពន្ធប្រថាប់ត្រា​តែមួយ​លើក​ចុងក្រោយ ដោយ​អនុគ្រោះ​ឲ្យដ​កចេញនូវ មូលដ្ឋានគិតពន្ធប្រថាប់ត្រា ៦០០ ០០០ ០០០ (ប្រាំមួយរយលាន) រៀល សម្រាប់​តែ​អចលនទ្រព្យ​ដែលបានស្នើសុំចុះប​ដំបូងនៅរដ្ឋបាល​សុរិយោដី​ប៉ុណ្ណោះ ។ ការផ្តល់ការអនុគ្រោះឲ្យដកចេញ​នូវ មូលដ្ឋានគិតពន្ធប្រថាប់​ត្រាខាងលើ​ គឺមានសុពលភាព​អនុវត្តសម្រាប់​តែអចលនទ្រព្យដែ​លបានស្នើសុំចុះបញ្ជីដំបូងនៅរដ្ឋបាល​សុរិយោដី ត្រឹមថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៨ ។ ដោយឡែក សម្រាប់អ​ចលនទ្រព្យ​ដែលពុំបាន​ចុះប​ញ្ជី ដែលបា​នផ្ទេរសិទ្ធិ​កាន់កាប់​បន្តដៃ​គ្នាជា​ច្រើនដងមុនថ្ងៃ​ទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៧ ត្រូវបង់​ពន្ធប្រថាប់ត្រាមួយដង​លើកចុង​ក្រោយ ដោយមិន​អនុញាត​ឲ្យដក​នូវមូ​លដ្ឋានគិ​តពន្ធ ៦០០ ០០០ ០០០ (ប្រាំមួយរយលាន) រៀល ដូ​ចអចលនទ្រព្យដែលបានស្នើសុំចុះប​ញ្ជី​ឡើយ ។ មូលដ្ឋាននៃព​ន្ធប្រថាប់ត្រា​នេះត្រូវបានកំណត់តាមលំដាប់​អាទិភាព ដូចខាងក្រោម៖ ១​៖ តម្លៃអចលនទ្រព្យ ដែលបាន​កំណត់ក្នុង​ឧបសម្ព័ន្ធ​នៃប្រកាស​លេខ៣៤៣ សហវ.ប្រក ចុះថ្ងៃ​ទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ របស់​ក្រសួងសេ​ដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ។ ២៖ តម្លៃអច​លនទ្រព្យ ដែលបា​នកំណត់​នៅក្នុងកិច្ចសន្យា​ផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិ​កាន់កាប់ ឬលិខិត​គតិយុ​ត្តពា​ក់ព័ន្ធផ្សេង​ទៀត ក្នុងករណី​ដែលមានតម្លៃស្មើ ឬខ្ពស់ជាង​តម្លៃ ដូចមាន​ចែងក្នុងឧបសម្ព័ន្ធនៃប្រកា​ស៣៤៣ស​ហវ.ប្រក ចុះថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៩ របស់​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ។ បន្ថែមពី​នេះទៅ​ទៀត រាជរដ្ឋា​ភិបាលក៏បានជួយសម្រាលបន្ទុ​កជាច្រើនដ​ល់ ប្រជាពលរ​ដ្ឋក្នុង​ការ​បង់ពន្ធប្រថាប់ត្រា ពាក់ព័ន្ធនឹងកា​រផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ឬផ្ទេរ​សិទ្ធិកាន់កាប់ក្នុងរង្វង់ញាតិ និងស​កម្មភា​ពផ្សេ​ងៗ ដែលលក្ខខណ្ឌនៃកា​រលើកលែងបង់ពន្ធ​ប្រថាប់ត្រា​ត្រូវបា​នកំណត់ដូចខា​ងក្រោម៖ ១៖​​ ការធ្វើសន្តតិកម្មរវាងឪពុក-ម្តាយបង្កើត និង​កូនបង្កើត រវា​ងប្តី និងប្រពន្ធ​ រវាងយា​យ តាបង្កើត និ​ងចៅបង្កើត និងការធ្វើ​ប្រទាន​កម្មរវាង​ឪពុក ម្តាយបង្កើត និងកូ​នបង្កើត រវាងប្តី ​និងប្រពន្ធ រវាងយា​យ តាបង្កើត និងចៅបង្កើ​ត សម្រាប់តែការផ្ទេរ​លើក​ទីមួយប៉ុ​ណ្ណោះ ។ ២៖ ការទទួ​លបាន​កម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិកា​ន់កាប់ដីក្នុងលក្ខណៈ​ជាដី​ស​ម្បទាន​ពី រាជរ​ដ្ឋាភិបាល​សម្រាប់​ជាប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច ឬសង្គម​កិច្ច ពីដី​ឯកជនរ​បស់​រដ្ឋ​ដល់ជ​នក្រីក្រ​ដែលខ្វះខាតដីសម្រាប់​សង់លំនៅដ្ឋាន ឬ/និងធ្វើ​ កសិ​ឧស្សា​ហកម្ម ឬក​សិ​កម្មជាលក្ខ​ណៈគ្រួសារ ។ ៣៖ ការទទួលកម្មសិទ្ធិ ​ឬសិទ្ធិកា​ន់កាប់អចលនទ្រព្យរបស់​បេសកកម្មកា​រ​ទូត ឬកុងស៊ុល​បរទេស ឬអង្គការ​អន្តរជាតិ ឬទីភ្នាក់ងារ​សហប្រតិបត្តិការ បច្ចេកទេ​សរបស់រដ្ឋាភិបា​ល​នានា និង​សកម្មភាព​ផ្សេងៗ​ទៀត ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ រាជ​រដ្ឋាភិបាលក៏បានអនុគ្រោះពន្ធក្នុងកា​រផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិកាន់កាប់អច​លនទ្រព្យក្នុងរង្វង់ញាតិ ដែលធ្វើឡើងរវាងបង​នបង្កើត និងរវាងឪពុក-ម្តាយក្មេក និងកូនប្រសារ ត្រូវបាន​អនុញ្ញាតឲ្យដ​កចេញពីមូលដ្ឋានគិតពន្ធប្រថា​ប់ត្រានូវទឹកប្រាក់ចំនួន ​២០០ ០០០ ០០០ (ពីររ​យលាន)រៀល ចំពោះ​ការធ្វើ​សន្តតិកម្ម និងចំនួន ១០០ ០០០ ០០០ ​(មួយរយលាន) រៀល ចំពោះ​ការធ្វើ​ប្រទានកម្ម ។ ដោយឡែក ការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិកា​ន់កាប់អ​ចលនទ្រ​ព្យដដែល ចាប់ពី​លើកទី២តទៅ ជាប្រទានកម្មក្នុងរ​ង្វង់ញាតិ រវាងឪពុក ម្តាយបង្កើត និងកូ​ន​ង្កើត រវាងប្តី និង​ប្រពន្ធ រវាង​យាយ តាបង្កើ​ត និងចៅ​បង្កើត ត្រូវបាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យដក​ញនូវមូលដ្ឋានគិតពន្ធប្រថាប់ត្រាចំនួន ១០០ ០០០ ០០០ (មួយរយលាន)រៀល ។ ការលើកលែង ឬអនុគ្រោះពន្ធ​ប្រថាប់ត្រាក្នុ​ងរង្វង់ញា​តិខាងលើត្រូវមា​ន ឯកសារជាភស្តុតាងបញ្ជា​ក់​ទំនាក់ទំនងអំពីញាតិ ដូចជា​សៀវភៅ​គ្រួសារ សំបុត្រ​កំណើត សំបុត្រ​អា​ពាហ៍ពិពាហ៍ និង/ឬឯ​កសារ​ដទៃទៀត ដែលអាចប​ញ្ជាក់ពីទំ​នា​ក់ទំនង ។ ការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិកាន់​កាប់អចលនទ្រព្យ ដែលត្រូវបាន​លើកលែង ឬការអនុ​គ្រោះពន្ធ មានប្រា​ក់ពន្ធស្មើ ០ (សូន្យ) រៀល ក៏ត្រូវអនុវត្តតាមនី​តិវិធី និងបែបបទនៅ​រដ្ឋបាល​សារពើពន្ធជាធរមាន ដើម្បីចុះបញ្ជី និងកត់ត្រាទិ​ន្នន័យនូវរាល់ការផ្ទេរ​កម្ម​សិទ្ធិ ឬសិទ្ធិកា​ន់កាប់អចល​នទ្រព្យ​ទាំងនោះ ។ សរុបមកពន្ធប្រថាប់ត្រា គឺជា​ផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់នៃប្រភពចំណូល របស់រដ្ឋដែលប្រមូល​ពីការផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិ​កាន់​កាប់​អចលន​ទ្រព្យ និង​សកម្មភាពនា​នា ដូចមា​នកំណ​ត់ក្នុងប្រកាសរបស់ក្រសួង​​សេដ្ឋកិច្ច និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីជាគុ​ណប្រយោជ​ន៍​ដល់​ប្រទេស​ជាតិ ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងលោក លាង ប៊ុនឡេង ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុម​មេ​វីកម្ពុជាសហ​ប្រតិបត្តិ​ការ​អន្តរជាតិ មា​នអាស​យ​ដ្ឋាន​នៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group ៕

2020-04-22 13:56:37

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការស្នើសុំលិខិតអនុញ្ញាតសាងសង់់

(ភ្នំពេញ)៖ វិស័យសំណង់នៅប្រទេសកម្ពុជា​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន ចាប់ផ្ដើមមានការរីកចម្រើន និងរីកដុះដាលជាខ្លាំង ដោយសារ​មូលហេតុ​នៃកំណើនវិ​និយោគិន និងកំណើន​ប្រជាជន​មានការ​កើន​ឡើង ដូច្នេះតម្រូវការរបស់មនុស្សក៏កើនឡើងកាន់តែច្រើនដូចគ្នា ដែលក្នុងនោះយើងសង្កេតឃើញថា មានសំណង់លំនៅដ្ឋាន ឬអគារផ្សេងៗ​ត្រូវបា​ននឹ​ងកំពុងសាងស​ង់​យ៉ាងហូរហែ​ដើម្បី​បំពេញ​តាមសេច​ក្ដីត្រូវការ​ស់ប្រជាពលរដ្ឋ ក៏ដូចជាវិនិយោគិនបរទេស។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ដើម្បីធានាថាការសាងសង់ និងសំណង់ទាំងនោះ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយ​ស្របទៅតា​មបទដ្ឋានគតិយុត្ត ព្រមទាំង​មិនបង្ក​នូវបញ្ហា ឬគ្រោះថ្នា​ក់ណាមួយជាយ​ថាហេតុ អ្នកដែល​មាន​បំណង​ច​ង់​សាង​សង់នូវសំណង់ថ្មី ត្រូវទទួលបាន​លិខិតអនុញ្ញា​តសាងសង់ជាមុនសិន ហើយ​លក្ខខណ្ឌ​នៃការស្នើសុំលិខិត​នេះទៀតសោតក៏ត្រូវបានបញ្ញត្ត​យ៉ាងជាក់​លាក់ដោ​យច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជាផងដែរ។​ ដើម្បីស្វែងយល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់ អំពី​នីតិវិធីនៃការស្នើសុំ​លិខិតអនុញ្ញាត​ខាងលើ កម្មវិធី​យល់​ដឹង​ផ្នែក​ច្បាប់​របស់​អង្គភាព​ព័ត៌មាន Fresh News សហការ​ជាមួយ ក្រុម​មេធា​វីកម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ សូម​លើក​យកប្រធានបទស្ដីពី «ការស្នើ​សុំលិ​ខិត​អនុញ្ញាត​សាងសង់» មកបកស្រាយ និង​ចែក​រំ​លែក ជូន​បងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត​ទាំងអស់​ដូច​ត​ទៅ៖​ យោងតាមអនុក្រឹត្យលេខ ៨៦ អនក្រ.បក ស្ដីពី​លិខិត​អនុញ្ញាត​សាងសង់ របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល​នៃព្រះរាជាណា​ចក្រកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី​១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៧ សំណង់​ដែលតម្រូវ​ឱ្យមា​នលិខិតអនុញ្ញាត​សាង​សង់ជាមុនគឺ រាល់ការសាងសង់ថ្មី ឬសាង​សង់ឡើ​ងវិញលើអគារដែលមានស្រាប់ (ក្នុងករណីដែលការសាងស​ង់ឡើងវិញ​នោះប្ដូរទ្រង់ទ្រាយ ឬទិដ្ឋភាព​នៃសំណង់) នៅក្នុង​ទីក្រុង និងទី​ប្រជុំជន។ ចំណែកឯសំណង់ជាលំនៅដ្ឋាន របស់ប្រជាពលរដ្ឋ​ដែលស្ថិត​នៅទីជនបទ ឬតំបន់ឆ្ងាយ​ពីផ្លូវជាតិ ផ្លូវដែក និងឆ្ងាយពី​តំបន់រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរណ៍ តំបន់បេតិក​ភណ្ឌជាតិ ឬតំបន់រ​ក្សាទុកការពារវិ​ញនោះ គឺមិនតម្រូវឱ្យ​មានលិខិតអនុញ្ញាត​សាងសង់​នោះឡើយ។ លិខិត​អនុញ្ញាតសា​ងសង់ ត្រូវបានត​ម្រូវឱ្យស្នើសុំដោយម្ចាស់​គម្រោង ឬអ្ន​កតំណាង​ស្របច្បាប់រ​បស់ម្ចាស់​គម្រោង​។ ជាក់ស្ដែងនីតិវី​ធីនៃការស្នើ​សុំលិខិត​អនុញ្ញាត​សាងស​ង់នេះ មិនមាន​លក្ខណៈ​ស្មុ​គស្មាញ​ដែល​អាចបង្កជា​ ការលំ​បា​កដល់​បងប្អូន​ប្រជាព​លរដ្ឋ​នោះឡើយ។ មាត្រា៩ នៃ​អ​នុក្រឹត្យ ស្ដីពី​លិខិត​អ​នុញ្ញាត​សាងសង់ បានចែង​អំពី​ឯកសារ​ចាំបាច់​សម្រាប់​ការស្នើសុំ​ដូចខា​ងក្រោម៖ ១៖ វិញ្ញាបនបត្រ​សម្គាល់​ម្ចាស់​អចលនវត្ថុ ឬ ប័ណ្ណ​សម្គាល់​សិទ្ធិកាន់កាប់​ប្រើប្រាស់​អចលនវត្ថុ ឬលិខិត​កាន់កា​ប់ដីជាបណ្ដោះ​អាសន្ន ២៖ សលាកបត្រ​ដីឡូតិ៍ និងប្លង់​ទីតាំង​អគារ​នៅក្នុ​ង​ដីឡូតិ៍ ៣៖ ប្លង់ និង​គម្រោង​ស្ថាបត្យកម្ម វិស្វកម្ម ៤៖ អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​សម្គាល់ជា​ជនជាតិខ្មែរ​របស់អ្នក​ស្នើសុំ ៥៖ ពាក្យសុំលិខិតអនុញ្ញាត​សាងសង់​ដោយ​មា​នហត្ថលេខា​របស់ម្ចា​ស់ដី និងអ្នក​ធ្វើគម្រោង។ (សំណុំ​លិខិត​ពាក្យសុំ​លិខិត​អនុញ្ញាត​សាងសង់​ទាំងអស់​ត្រូវធ្វើ​ឡើង​ជាភាសាខ្មែរ ហើយ​​អត្ថបទ​​ជាភាសា​​អង់គ្លេស និងភាសា​បារាំងអា​ចផ្ដល់ភ្ជាប់​ជាមួយនឹ​ងលិខិត​នេះ​បាន) គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា អាជ្ញាធរដែលមាន​សមត្ថកិច្ចក្នុង​ការចេញលិខិត​អនុញ្ញា​តសាងសង់មាន​ចំនួន ០៣ ថ្នាក់។ ទី១ គឺថ្នា​ក់ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ចំពោះសំណង់ដែល​មានផ្ទៃក្រឡា​កម្រាល​សំណង់​សរុបតូច​ជាង ឬស្មើ ៥០០​ ម៉ែត្រការ៉េ។ ទី២ គឺ​ថ្នាក់រា​ជធានី ខេ​ត្ត ចំពោះ​សំណង់​ដែលមានផ្ទៃ​ក្រឡាក​ម្រាលសំណង់ធំជាង ៥០០ ម៉ែត្រការ៉េ ដល់ ៣០០០ ម៉ែត្រការ៉េ​។ រីឯទី៣ គឺ​គម្រោង​សាងសង់​ណាដែលមា​នផ្ទៃក្រឡាកម្រាលសំ​ណង់ធំ​ជាង ៣០០០ ម៉ែត្រកា​រ៉េ ត្រូវមកសុំការអនុញ្ញាត​សាងសង់​នៅក្រសួង​រៀបចំដែន​ដី នគរូបនី​យកម្ម និង​សំណង់​ផ្ទាល់​តែម្តង ។ បើយោងតាម​អនុក្រឹត្យ​ខាងលើ​នេះដដែល រយៈ​ពេល​សម្រាប់ពិនិត្យសំ​ណុំ​លិខិតអ​នុញ្ញាត​សាងសង់ ត្រូវបា​នកំណ​ត់ត្រឹម ៤៥ ថ្ងៃធ្វើការ។ រយៈពេលនេះ គិតចា​ពីថ្ងៃដែលរាល់​លិខិ​តស្នាម ភ្ជាប់ជា​មួយនឹ​ង​ពាក្យ​សុំលិ​ខិត អនុញ្ញាត​សាងស​ង់បាន​បំពេញស​ព្វគ្រប់។ នៅចុង​រយៈពេល​កំណត់នេះ អ្ន​ក​ស្នើសុំនឹង​ទទួលបាន​ដំណឹង​អំពី​សេចក្ដីស​ម្រេច​ជាលាយ​លក្ខអក្សរ ស្ដីពី​ការអនុ​ញ្ញាត ការមិន​អនុញ្ញាត ឬកា​រអនុញ្ញាត​ដែរ តែស្នើ​សុំ​ឱ្យកែ​សម្រួល​បន្ថែម។ យោងទៅតាមប្រកាស​អន្តរ​ក្រសួង​រវាង ​ក្រសួងសេ​ដ្ឋកិច្ច និងហិ​រញ្ញវត្ថុ និង​ក្រសួង​រៀបចំ ដែនដី នគរូបនីយកម្ម និង​សំណង់លេខ ០៣៣ ស.ហ.វ. ប្រ.ក ថ្ងៃទី១២ ខែមករា ២០០៦ ការបង់​ថ្លៃក្នុងការស្នើ​សុំគឺ​គិតទៅ​លើទំហំផ្ទៃក្រឡា និងប្រភេទ​គម្រោង​សាងស​ង់នោះ ។ ឧទាហរណ៍៖ សម្រាប់​គម្រោង​សំណង់លំនៅដ្ឋាន ដែលមា​នផ្ទៃក្រឡាសា​ងសង់​ទំហំ ៥០០ ម៉ែត្រការ៉េ តម្លៃសោ​ហ៊ុយ​សេវា​គឺប្រែប្រួលទៅ​តាម​ប្រភេទផ្ទះ​ដូចជា ភូមិគ្រឹះត្រូ​វបង់សេ​វាចន្លោះពី ៦សែន​រៀល ដល់១,៨​លានរៀល។ សម្រាប់​ផ្ទះល្វែង​ថ្លៃសេវា​ចន្លោះ​ពី ៤សែ​នរៀល ដល់១,២លានរៀល និង​សម្រាប់ផ្ទះ​ថ្មក្រោមឈើ​លើមា​ន​តម្លៃចន្លោះពី ១៤​ម៉ឺនរៀល ទៅ ២២ម៉ឺ​នរៀល។ ស្របគ្នានេះដែរ បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ​ទាំងអស់​គួរគប្បី​ស្វែងយល់ និងអនុវត្ត​ឱ្យបាន​ខ្ជាប់ខ្ជួន​ទៅតា​មនីតិវិ​ធីខាងលើ​ ដោយ​ហេតុថា​ រាល់​សំណង់​ដែលបាន ចាប់ផ្ដើម​ដោយមិន​មានលិខិ​តអនុញ្ញាត សាងសង់ពីអាជ្ញាធរ​មាន​សមត្ថកិច្ច នឹងត្រូ​វចាត់ទុក​ជាបទល្មើស ហើយការដ្ឋាន​សាងសង់នឹ​ងត្រូវបា​នប​ញ្ឈប់ជាបន្ទាន់។ លើសពីនេះ បុគ្គលដែលបានប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងបទបញ្ជារ​បស់មន្ត្រី​មាន​សមត្ថកិច្ច នឹងត្រូ​វជាប់ចោទ ហើយឧបករណ៍​ទាំងអស់​នៅក្នុងការដ្ឋាននឹងត្រូ​វបានរឹ​បអូស និងអា​ចរងការពិន័យអន្តរ​ការណ៍​ថែមទៀតផង។ (យោង​តាម​មាត្រា​២៤ នៃអនុក្រឹត្យលេខ ៨៦ អនក្រ.បក ស្ដីពី​លិខិត​អនុញ្ញាត​សាងសង់ ចុះថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៧ និង​យោងតាម ប្រកាស​អន្តរក្រ​សួងស្ដីពី នីតិវិធី​និង​បែបបទនៃ​ការធ្វើអធិការ​កិច្ច​សំណង់លេខៈ ១១៨ប្រក/ដ.ន.ស.កយ ចុះថ្ងៃទី០២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៩)៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ឡាន ស៊ីនីត និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 13:55:28

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ (ភាគ ២)

(ភ្នំពេញ)៖ កាលពីសប្តាហ៍មុន កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ ដែលមានកិច្ចស​ហការរវាងអង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានលើក​យក​ប្រធាន​បទទាក់​ទង​នឹង «សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ (ភាគ ១)» ដែលបកស្រាយអំពីប្រភេទនៃ​ស្នាដៃរប​ស់អ្នកនិពន្ធ មកធ្វើការបង្ហាញ​ជូនបងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋរួច​មកហើយ។ សម្រាប់សប្តាហ៍នេះ យើងខ្ញុំនឹងលើកយ​​កប្រធានប​ទទាក់ទងនឹង «សិទ្ធិ​អ្នកនិពន្ធ (ភាគ ២)» ដែ​លបក​ស្រាយ​អំ​ពីវិ​សាលភាព​​នៃសិទ្ធិ លក្ខខណ្ឌ និងនីតិវិធី​ដើម្បីទទួលបា​នកិច្ចការពារពីច្បាប់លើស្នា​ដៃ​អ្នកនិពន្ធដូច​ខាងក្រោម៖ I. សិទ្ធិរបស់អ្នកនិពន្ធ៖ អ្នកនិពន្ធទទួលបានសិទ្ធិផ្តាច់មុខលើស្នាដៃ។ សិទ្ធិនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយច្បាប់ជាតិ ។ សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធមានពីរប្រភេទ គឺសិទ្ធិបេតិកភណ្ឌ និងសិទ្ធិសីលធម៌ ។ ១. សិទ្ធិបេតិកភណ្ឌ សិទ្ធិបេតិកភណ្ឌ ជាសិទ្ធិប្រកបអាជីវកម្មរបស់​អ្នកនិពន្ធ​លើទ្រព្យជា​ស្នាដៃរប​ស់ខ្លួន​តាមរយៈ​ការផលិត​ឡើងវិញ ការផ្សព្វផ្សាយ​ជាសារធារណៈ និងការ​បង្កើតស្នាដៃបន្ត ។ អ្នកនិពន្ធមាន​​សិទ្ធិផ្តាច់មុខ​​ធ្វើដោ​យ​ខ្លួនឯង ឬអនុញ្ញាត​ឲ្យ​គេធ្វើកិច្ចការ​ដូចតទៅ៖ ក. ការបកប្រែជាភាសាបរទេសនូវស្នាដៃរបស់ខ្លួន ។ ខ. ការយកលំនំាតាម ឬការកែសម្រួលផ្សេងៗទៀតនៃស្នាដៃ ។ គ. ការជួលស្នាដៃច្បាប់ដើម ឬច្បាប់ចម្លងស្នាដៃសោតទស្សន៍ ឬស្នាដៃថតបញ្ចូលជាហ្វូណូក្រាម កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ប្រព័ន្ធទិន្នន័យ ឬស្នាដៃតូរ្យតន្ត្រីជាអក្សរភ្លេង ។ ឃ. ការចែកចាយជាសាធារណៈតាមការលក់ ការជួល ឬតាមមធ្យោបាយផ្សេងទៀតនូវច្បាប់ដើម ឬច្បាប់ចម្លងដែលពុំទាន់បានលក់ ឬផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ។ ង. ការនំាចូលក្នុង​ប្រទេស​នូវស្នា​ដៃចម្លងចេ​ញពីស្នា​ដៃរបស់​សាមីខ្លួន​ដែលជា​អ្នកនិពន្ធ ។ ច. ការសម្តែ​ងស្នាដៃ​ជាសាធារណៈ ។ ជ. ការផ្សាយស្នា​ដៃជា​សាធារណៈ ។ ឈ. ការផ្សាយ​ស្នាដៃតា​មទូរផ្សាយ ។ ញ. ការផ្សាយ​ស្នាដៃជា​សាធារណៈ​តាមវិធីផ្សេង​ៗទៀត ។ សិទ្ធិដាក់ជួលក្នុងចំនុច គ មិនត្រូវអនុវត្ត​ចំពោះ​ការជួល​កម្មវិធី​កុំព្យូទ័រឡើយ ក្នុងករ​ណីដែលកម្មវិធីកុំ​ព្យូទ័រនោះ​មិនមែន​ជាកម្មវត្ថុ​ដ៏សំខាន់ស​ម្រាប់​ការ​ដាក់ជួល ។ ២. សិទ្ធិសីលធម៌ សិទ្ធិសីលធម៌របស់អ្នកនិពន្ធមានបីចំនុចដូចខាងក្រោម៖ ក. អ្នកនិពន្ធមានសិទ្ធិផ្តាច់មុខក្នុងការសម្រេចអំពីរបៀប និងពេលនៃការផ្សព្វផ្សាយស្នាដៃរបស់ខ្លួនជាសាធារណៈ ព្រមទាំងបែបបទគ្រប់គ្រងការផ្សព្វផ្សាយ ។ ខ. អ្នកនិពន្ធមានសិទ្ធិកំណត់ឲ្យគេទទួលស្គាល់ឈ្មោះ ឋានៈ និងស្នាដៃរបស់ខ្លួនសំរាប់ទាក់ទងជាមួយសាធារណជន ។ គ. អ្នកនិពន្ធមានសិទ្ធិជំទាស់នូវគ្រប់រូបភាពនៃការបំផ្លើស ឬការកាត់ចោលខ្លឹមសារ ឬការកែរប្រែខ្លឹមសារជាហេតុធ្វើឲ្យខូចកិត្តិយស ឬកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្លួន ។ សិទ្ធិសីលធម៌របស់អ្នកនិពន្ធគឺជាសិទ្ធិអចិន្រ្តៃយ៍មិនអាចលក់ដូរបាន មិនអាចរឹបអូសបាន និងមិនអាចផុតអាជ្ញាយុកាល ។ II. លក្ខខណ្ឌការពារស្នាដៃតាមរយៈសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ៖ ច្បាប់ស្តីពីអ្នកនិពន្ធ បានបង្កើត​នូវលក្ខខណ្ឌ​មួយចំនួន ដើម្បី​ឲ្យស្នាដៃ​ដែលត្រូវបាន បង្កើតរួចរាល់​ហើយអាចទ​ទួលបាននូវកិច្ចការ​ពារពីច្បាប់ ឬអាចនិយាយ​ម្យ៉ាងទៀត​ថានឹងអា​ចបង្កើ​តសិទ្ធិ ឲ្យដល់អ្នកដែលខំប្រឹងប្រែ​ងបង្កើតស្នាដៃនោះ ។ ក្នុងប្រព័ន្ធនី​តិកម្មសិទ្ធិប​ញ្ញានៃប្រ​ទេសកម្ពុជា​ស្នាដៃអ្នកនិ​ពន្ធត្រូវបាន​ការពារ​ដោយស្វ័យប្រវត្តិ មានន័យថា ស្នាដៃអាច​ទទួលបាន​កិច្ចការពារតាមរយៈ​សិទ្ធិអ្នកនិ​ពន្ធ ទោះបីជាបានចុះបញ្ជី ឬមិនបានចុះ​បញ្ជីក៏​ដោយ ។ ពោលគឺការចុះ​បញ្ជីដើម្បីការពារ​ស្នាដៃអ្នក​និពន្ធគឺជា សិទ្ធិរ​បស់​ម្ចាស់ស្នាដៃ ពុំមែន​ជាកាតព្វកិច្ច​​តម្រូវដោ​យច្បាប់ ដូចកម្មសិ​ទ្ធិបញ្ញាផ្សេងទៀត​នោះឡើយ ។ ប៉ុន្តែក្នុង​ករណី​ដែល​អ្នកនិពន្ធ ឬម្ចា​ស់សិទ្ធិ ចង់ចុះបញ្ជី​ដើម្បីទ​ទួលបានកិច្ចការពារ​លើស្នាដៃ​របស់ខ្លួន គឺដាក់ពា​ក្យស្នើសុំ​ចុះបញ្ជី​ស្នាដៃសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ​នៅក្រ​សួងវប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ ។ ក. លក្ខខណ្ឌភាពដើមនៃស្នាដៃអ្នកនិពន្ធ ស្នាដៃដែលអា​ចត្រូវបាន​ការពារតាមរយៈសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ ត្រូវបំពេញលក្ខខណ្ឌ «ស្នាដៃដើម» ។ ស្នាដៃដើម ជាស្នាដៃដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមគំនិតប្រាជ្ញាផ្ទាល់របស់អ្នកនិពន្ធនៃស្នាដៃនោះ ។ ស្នាដៃដើម ជាស្នាដៃដែលមិនចម្លងពីស្នាដៃតតិយជន ។ ប៉ុន្តែភាពដើមនៃស្នាដៃពុំតម្រូវឲ្យស្នាដៃមួយត្រូវតែមានភាពថ្មីដាច់ខាត ឬភាពបង្កើត​បានមុនគេនៃស្នា​ដៃ​នោះទេ មានន័យថាស្នា​ដៃថ្មីទោះបីមា​នល​ក្ខណៈដូច ឬស្រដៀង​ទៅនឹងស្នាដៃ​ពីមុនក៏ដោយ ឲ្យតែមិនត្រូវ​បានច​ម្លងទាំងស្រុងពីស្នាដៃមុន អាចត្រូវបា​នការ​ពារតាមរ​យៈសិទ្ធិអ្នក​និពន្ធដែរ ។ ភាពដើម​អាចនឹង​ប្រែប្រួល​ផងដែរ ទៅតាមលក្ខណៈនៃការ​ប្រើប្រាស់ គំនិត​ប្រាជ្ញា​របស់អ្នក​និពន្ធ​ម្នាក់ទៅបង្កើត​ស្នាដៃមួយ ។ នៅក្នុងច្បាប់ក៏​បានបែងចែក​ពីភាពខុសប្លែក​គ្នារវាង​ស្នាដៃមុន និងស្នា​ដៃថ្មី ដោយផ្អែ​កលើការកម្រិត​នៃភាពខុសគ្នា ដោយ​ត្រូវពិចារ​ណាលើ​កម្រិតនៃ ការខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​នៃស្នាដៃទាំងពីរ ។ កម្រិតនៃ​ភាពខុស​គ្នា នៃស្នា​ដៃទាំងពីរ គឺគេពិ​និត្យទៅលើសណ្ឋាននៃស្នាដៃ ដូចជារូ​បភាព អត្ថន័យ ពណ៌ ។ល។ ថាតើវា​មានភាពដូចគ្នាច្រើនរវា​ងស្នាដៃមុន និងស្នាដៃ​ថ្មីឬទេ ។ រីឯក​ម្រិតនៃកិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង គឺសំដៅទៅ​លើការចំណា​យពេលវេលា ហិរញ្ញវត្ថុ និងកិច្ចខិតខំផ្សេងទៀតនៅក្នុងការ បង្កើ​តស្នាដៃរបស់​ម្ចាស់​ស្នាដៃ ។ ខ. លក្ខខណ្ឌនីត្យានុកូលភាពនៃស្នាដៃ ស្នាដៃរ​បស់អ្នកនិពន្ធដែលអាច​ទទួលបាន​នូវកិច្ចការពារ ត្រូវតែ​ជាប្រភេទ​ស្នាដៃ​ដែលមា​នចែងនៅក្នុងច្បាប់​សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ ។ ច្បាប់នេះ​កំណត់ប្រភេទ​ស្នាដៃដែលអាចត្រូវ​បាន​ការពារ និងមិនអាច​ការ​ពារនៅក្នុង​​ប្រទេស​កម្ពុជា ។ លើសពីនេះទៅទៀត ច្បាប់សិទ្ធិអ្នក​និពន្ធផ្តល់កិច្ចការពារ​លើស្នាដៃដែត្រូវ​បាន បង្កើត​ឡើងនៅ​ក្នុងប្រទេស​កម្ពុជា និងនៅ​ឯបរទេស ដោយកំ​ណត់លក្ខខណ្ឌ​ពិសេស​ដោយឡែ​កផ្សេង​ទៀត ។ ស្នាដៃដែល​ត្រូវបង្កើតឡើង​នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺជាស្នា​ដៃដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ​ស្របតាមច្បាប់នៃប្រទេស​កម្ពុជា​ដោយ ជន​ដែល​មានសញ្ជាតិខ្មែរ ឬដោយជនប​រទេសដែលមានលំនៅក្នុងប្រទេ​សកម្ពុជា ឬ ស្នាដៃរបស់​នីតិបុគ្គលដែ​លមានទីតាំង​ចុះបញ្ជី​ស្រប​ច្បាប់​ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ។ ស្នាដៃដែលត្រូវបានបង្កើត​ឡើងនៅឯបរទេសដោយជនជាតិខ្មែរ ឬជនបរទេស ត្រូវចាត់​ទុក​ថា​ជាស្នា​ដៃបរទេស ហើយ​មិនស្ថិតក្រោម​ការអនុវ​ត្តច្បាប់នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឡើយ ។ ប៉ុន្តែ​ស្នាដៃ​បរទេ​ស​នេះក៏​នឹងទ​ទួលបាន នូវកិច្ចការពារ​ស្របច្បា​ប់ក្នុងប្រទេសក​ម្ពុជាដែរ ប្រសិន​បើស្នា​ដៃ​នោះត្រូវបាន​យកម​កបោះពុម្ពផ្សាយ​លើក​ដំបូងនៅ​ប្រទេសកម្ពុជា ឬត្រូវបាន​យកបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងរយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ នៅប្រទេសក​ម្ពុជាចា​ប់ពីថ្ងៃបោះពុម្ពផ្សាយលើកដំបូង នៅ​ប្រទេសសញ្ជាតិ​ដើមស្នា​ដៃនោះ ។ III. ការកម្រិតសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ៖ ទោះបីជាអ្នកនិពន្ធ​ត្រូវបា​ន​ផ្តល់សិទ្ធិ​ឲ្យក្នុ​ងការកាពា​រស្នាដៃ​របស់ខ្លួ​នតាមរ​យៈច្បាប់​ក៏ដោយ ប៉ុន្តែច្បាប់ក៏​បានចែងអំ​ពីការ​កម្រិត​សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធ​ផងដែរ ដែលអ្ន​កនិពន្ធមិនអាចធ្វើការ​ហាម​ឃាត់បានចំ​ពោះ៖ ក. ការសម្តែងស្នា​ដៃជាឯកជនដោយមិនគិ​តជាកម្រៃ ជាការសម្តែង​ក្នុងរង្វង់គ្រួសារ ឬញាតិមិត្ត ។ ខ. ការរៀបចំទុកក្នុងបណ្ណាល័យ​នូវសំណៅ​ស្នាដៃណា​មួយ ដើម្បីរក្សា​ទុកឲ្យបានគង់​វង្ស ឬដើម្បីទុកស​ម្រាប់ធ្វើការស្រាវជ្រាវ ។ គ. ការប្រើប្រាស់ស្នា​ដៃសម្រាប់ការសិ​ក្សា​ដោយគ្មានរកប្រាក់កម្រៃ ។ ឃ. ការបកប្រែ​ស្នាដៃពីភាសាខ្មែ​រទៅជាភាសាជនជាតិភាគតិច ឬ​បកប្រែពីភា​សាជនជា​តិភាគតិចមកជា​ភាសាខ្មែរ ។ IV. រយៈពេលនៃកិច្ចការពារសិទ្ធិបេតិកភណ្ឌ៖ សិទ្ធិបេតិកភណ្ឌត្រូវបានការពា​រចា​ប់តាំងពីថ្ងៃដែលបានបង្កើ​តស្នាដៃ ។ រយៈពេលកិច្ចការ​ពារសិទ្ធិនេះត្រូវប្រ​ព្រឹត្ត​ទៅអស់​មួយជី​វិតអ្នកនិពន្ធ ព្រមទាំង​ប្រព្រឹត្តទៅ ៥០ ឆ្នាំ ក្រោយថ្ងៃ​ទទួល​មរណភាពរបស់អ្នកនិពន្ធ ។ កិច្ចការពារសិទ្ធិ​បេតិកភណ្ឌ​លើស្នាដៃ​សហការ​ប្រព្រឹត្តទៅអ​ស់មួយជីវិត​អ្នកនិពន្ធ​ ដែលរស់នៅចុង​ក្រោយគេ ព្រមទាំ​ងប្រព្រឹត្តទៅរយៈ​ពេល ៥០ (ហាសិប) ឆ្នាំ ក្រោយថ្ងៃទទួ​លមរណភាពរបស់អ្នកនិពន្ធចុងក្រោ​យនេះ ។ (មាត្រា ៣០) សិទ្ធិបេតិកភណ្ឌលើស្នាដៃមួយដែលត្រូវបានបោះផ្សាយជាអានាមិកក្តី ឬជារហស្សនាមក្តី ត្រូវទទួលបានកិច្ចការពារពីច្បាប់នេះ ក្នុងរយៈពេល ៧៥ ឆ្នាំ គិតចាប់ពីដំណាច់ឆ្នាំប្រក្រតីទិននៃឆ្នាំ ដែលស្នាដៃនោះបានបោះពុម្ពផ្សាយជាលើកដំបូង ដោយមានការអនុញ្ញាពីម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ ។ (មាត្រា ៣១ កថាខណ្ឌទី១) សិទ្ធិបេតិកភណ្ឌលើ​ស្នាដៃ​សមូហ​ភាព ឬស្នាដៃសោតទ​ស្សន៍ ឬស្នាដៃប​ច្ឆាមរណៈត្រូ​វទទួល​បាននូ​វកិច្ច​ការពារក្នុងរ​យៈពេល ៧៥ ឆ្នាំ គិតចាប់ពី​ដំណាច់ឆ្នាំ​ប្រតិទិននៃ​ឆ្នាំដែល​ស្នា​ដៃនោះ​បានផ្សព្វផ្សាយលើ​កដំបូងត្រឹ​មត្រូវតាម​ច្បាប់ ។ (មាត្រា ៣១ កថាខណ្ឌទី៤) សរុបជារួម រាល់ស្នា​ដៃទាំងអស់​ត្រូវទទួលបាននូវ​កិច្ចការពារពីច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិអ្នកនិ​ពន្ធ និងសិទ្ធិប្រហាក់ប្រហែល ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ។ អ្នកនិពន្ធ ឬ​ម្ចាស់កម្ម​សិទ្ធិអាចតម្កល់ទុកស្នា​ដៃនៅក្រសួ​ងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ។ ម្យ៉ាងវិ​ញទៀតច្បាប់​នេះទទួលស្គា​ល់ជនដែ​លបង្កើតស្នាដៃ​វប្បធម៌ ហើយជន​នោះមា​នសិទ្ធិ​ផ្តាច់មុខ​លើស្នា​ដៃ និងធានា​ទទួលបាននូវផលប្រយោជន៍ ពេលណា​មាន​អ្នកផ្សេងធ្វើ​អាជីកម្មលើ​ស្នាដៃរបស់ខ្លួ​ន ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ថន យូសៀង និងកញ្ញា សាំង សុភាព សមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវី​កម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ មាន​អាសយដ្ឋាន​នៅអគារលេខ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ១០០៣ ភូមិប៉ាយាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ / ០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com, គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com ហេ្វសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group.

2020-04-22 13:54:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ កម្មសិទ្ធិបញ្ញាស្តីពី «ពាណិជ្ជនាម»

(ភ្នំពេញ)៖ វិស័យពាណិជ្ជកម្ម គឺជាវិស័យមួយដែលមិនអាចខ្វះបានក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេស ពិសេសចំពោះប្រទេស​ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់​យកនូវប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ។ ក្រោយពីកម្ពុជាបានផ្លាស់ប្ដូរប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចផែនការ ទៅជាប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរីយើងសង្កេតឃើញថា សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មមានការរើកដុះដាលយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងទីផ្សារកម្ពុជា ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរ ក៏មានបញ្ហា​ជាច្រើនបានកើតមានទៅលើវិស័យ​នេះផងដែរ ដូចជាការក្លែងបន្លំនូវម៉ាក ពាណិជ្ជនាម ឬការធ្វើការប្រកួតប្រជែងយកទីផ្សារ​ដែលមានលក្ខណៈមិនស្មោះត្រង់ជាដើម ។ ដូច្នេះដើម្បីការពារម៉ាក់ ឬពាណិជ្ចនាម (ឈ្មោះក្រុមហ៊ុន ឬសហគ្រាស) ឬសេវាផ្សេងៗ អ្នកត្រូវយល់ដឹងពីគុណសម្បត្តិក្នុងការចុះបញ្ជី និងគុណវិបត្តិដែលមិនបានចុះបញ្ជី ពាណិជ្ជនាម ឬម៉ាក់ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់ស្ដីពីម៉ាក ពាណិជ្ចនាម និងអំពើនៃការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់។ ដោយកាលពីសប្ដាហ៍មុន កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ ដែលមានកិច្ចសហការរវាងអង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិបានលើកយកប្រធានបទស្ដីអំពី «ម៉ាក» ធ្វើការចែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋក៏ដូចជាសិស្សនិសិ្សតរួចមកហើយ ដូច្នេះសម្រាប់សប្តាហ៍នេះយើងខ្ញុំសូមលើកយកប្រធានបទដែលទាក់ទងនឹងកម្មសិទ្ធិបញ្ញាស្ដីពី «ពាណិជ្ជនាម» មកធ្វើការបង្ហាញជូន​ដល់បងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋវិញម្ដង៖ ដូចម្តេចដែលហៅថា ពាណិជ្ជនាម? តើពាណិជ្ជនាមណាខ្លះដែលមានសិទ្ធិចុះបញ្ជី និងត្រូវបានការការពារដោយច្បាប់ ? យោងតាមមាត្រា ២ កថាខណ្ឌ “គ” នៃច្បាប់ស្តីពីម៉ាក ពាណិជ្ជនាម និងអំពើនៃការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់ បានបញ្ញត្តិថា «ពាណិជ្ជនាម» គឺជាឈ្មោះ ឬសញ្ញាសំគាល់ ឬជាឈ្មោះ និងសញ្ញាសំគាល់សំរាប់បញ្ជាក់ និងសំគាល់ លក្ខណៈខុសៗគ្នានៃសហគ្រាសនីមួយៗ ។ បើពិនិត្យទៅលើនិយមន័យនៃពាក្យ «ពាណិជ្ជនាម» ហាក់បីដូចជាច្រឡំទៅនឹងនិយមន័យនៃ «ម៉ាក» ។ ដូច្នេះដើម្បីកុំឱ្យការភាន់ច្រឡំសូមមើលឧទាហរណ៍ដូចតទៅ៖ ឧទាហរណ៍១៖ លោក “ក” មានក្រុមហ៊ុនភេសជ្ជៈមួយឈ្មោះ “C” ដូច្នេះឈ្មោះក្រុមហ៊ុនរបស់លោក “ក” យើងហៅថាជា “ពាណិជ្ជនាម” ដោយឡែក ឡូហ្គូ(Logo) របស់ភេសជ្ជៈ “C” យើងហៅថា “ម៉ាក” ។ ឧទាហរណ៍២៖ ឈ្មោះក្រុមហ៊ុន របស់ក្រុមហ៊ុន ហាម៉ុន ហ្គ្រេន អ៊ីនធឺណេសិនណល ខូលអិល ធីឌី គឺជាពាណិជ្ជនាមរបស់ក្រុមហ៊ុន ដោយឡែក ឡូហ្គូ(Logo) របស់ក្រុមហ៊ុន យើងហៅថា “ម៉ាក” ។ ជាមួយគ្នាផងដែរ “ពាណិជ្ជនាម” មួយចំនួនត្រូវបានហាមឃាត់ក្រោមច្បាប់ជាតិ មិនឱ្យធ្វើការចុះបញ្ជី ដើម្បីទទួលបានកិច្ចការពារនោះទេ ។ យោងតាមស្មារតីនៃមាត្រា ២០ នៃច្បាប់ស្តីពីម៉ាក ពាណិជ្ជនាម និងអំពើនៃការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់ បានកំណត់ពីពាណិជ្ជនាមដែលហាម មិនឱ្យចុះបញ្ជីដូចខាងក្រោម ៖ • ឈ្មោះ ឬនាម ឬសញ្ញាសម្គាល់មិនត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាពាណិជ្ជនាមឡើយ ប្រសិនបើសារជាតិ ឬការប្រើប្រាស់នាម ឬសញ្ញាសម្គាល់​ដែលបានកំ​ណត់នោះ ​ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់​សណ្ដាប់​ធ្នាប់​សាធារណៈ ឬសិលធម៌ ។ • ជាពិសេសការកំណត់ឈ្មោះ ឬនាមនោះ មិនអាចបំពេញនូវលក្ខណៈលេចធ្លោដាច់ដោយឡែកពីប្រភេទក្រុមហ៊ុន សហគ្រាសនីមួយៗ ដែលធ្វើឱ្យមជ្ឈដ្ឋានពាណិជ្ជកម្ម ឬសាធារណជនភាន់ច្រឡំ ។ ឧទាហរណ៍៖ ឈ្មោះ “អលង្ការប៉ៃលិន” មិនមែនជាឈ្មោះសមស្របស​ម្រាប់ក្រុមហ៊ុមមួ​យឡើយ ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុននោះ​​ មិនមានលក់គ្រឿងអល​ង្ការត្បូងពីតំប​ន់ប៉ៃលិន។ ពោលប្រសិនបើយើ​ងដាក់ឈ្មោះដូច្នេះ​ អាចនឹងធ្វើឱ្យសាធារ​ណជនយល់ច្រឡំដោយគិត​ថាគ្រឿងអលង្ការ​ទាំងនោះ នាំយកមក​ពីខេត្តប៉ៃលិន ។ ក្រៅអំពីការហាមឃាត់ពាណិ​ជ្ជនាម(ឈ្មោះ) មួយចំនួន​ដែលមិនអាចចុះប​ញ្ជីបាន ដោយឡែកយោង​ទៅតាមមាត្រា២១ នៃច្បាប់ដដែ​លក៏បានបញ្ញត្តិការពា​រដល់បុគ្គលដែល ត្រូវបានគេ​រំលោភបំពានដូ​ចខាង​ក្រោម៖ • ទោះជាច្បាប់ ឬបទបញ្ជាទាំងឡាយចែងអំពីកាតព្វកិច្ចក្នុងការចុះបញ្ជីពាណិជ្ជនាមក៏ដោយ ក៏នាមទាំងនោះត្រូវបានការពារប្រឆាំងនឹងទង្វើមិនស្របច្បាប់របស់ភាគីទីបី ទោះមុនការចុះបញ្ជី ឬគ្មានការចុះបញ្ជីក៏ដោយ ។ • ការប្រើប្រាស់ពាណិជ្ជនាមជា​ប​ន្តបន្ទាប់​ដោយភាគីទីបី ទោះបីជាពាណិជ្ជនាម ឬម៉ាក ឬជាម៉ាក​សមូហភាព ឬការប្រើប្រាស់​ណាមួយដែលអា​ចធ្វើឱ្យ សាធារណជ​នភាន់ច្រឡំ ត្រូវចាត់ទុកថាមិ​នស្របច្បាប់ ។​ សរុបមក ដើម្បីការ​ពារនូវពាណិជ្ជនា​មក្រុមហ៊ុន ឬសហគ្រាស ដែលជាស្នាដៃ​របស់ខ្លួនបាន ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន ឬ​ម្ចាស់សហគ្រាស ចាំបាច់ត្រូវយក​ពាណិជ្ជនាម​ដែលខ្លួនបា​នបង្កើតឡើង ទៅចុះបញ្ជីពា​ណិជ្ជនាមនៅក្រ​សួងពាណិជ្ជកម្ម ជៀសវាងនូវ​ការរំលោ​ភបំពាន ពីសំណាក់ដៃគូ ​ឬជនខិលខូច ក្នុងកាលៈទេសៈ​ណាមួយជាយ​ថាហេតុ ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោក ប៊ុន វិទូ និងកញ្ញា យ៉េ នីតា សមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិប៉ាយាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជាធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ / ០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com, គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com ហេ្វសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group

2020-04-22 13:53:00

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ កម្មសិទ្ធិបញ្ញាស្តីពី «ម៉ាក»

(ភ្នំពេញ)៖ ម៉ាក ត្រូវបានសិប្បករប្រើប្រាស់ តាំងពីសម័យដើមយូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយគេសង្កេត​ឃើញផលិតករ ឬសិប្បករបានចារឈ្មោះ ឬ ឆ្លាក់រូបអ្វីមួយនៅលើផលិតផល ដែលគេបានផលិត ដើម្បីសម្គាល់​​ថាផលិតផល​​នោះជាស្នាដៃ​របស់ខ្លួន ។ នៅក្នុងសម័យទំនើប ម៉ាកគឺជាសញ្ញាសម្គាល់​ផលិតផលទំនិញ ឬសម្គាល់សេវាកម្ម​របស់បុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុននីមួយៗដែលមានលក្ខ​ណៈសម្គាល់ប្លែកៗពីគ្នា ។ ការបែងចែកឲ្យ​មានម៉ាកនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ​ព្រោះតាមរយៈការប្រើ​ប្រាស់ម៉ាក អតិថិជនអាចធ្វើការបែងចែកប្រភព ឬអត្តសញ្ញាណនៃទំនិញ ឬសេវារបស់សហគ្រាសមួយទៅ សហគ្រា​សមួយផ្សេងទៀតជា​ដៃគូប្រកួតប្រជែងរបស់ខ្លួន ដែលវា​ជាការផ្តល់ជ​ម្រើសមួ​យដល់អតិថិជន និងចៀសវាងការក្លែងប​ន្លំនូវម៉ាករបស់ខ្លួនពីបណ្តា​សហគ្រាសដែលជា​ដៃគូប្រកួតប្រជែង ។ សម្រាប់សប្តាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ ដែលមានកិច្ចសហការ​រវាងអង្គភាព​សារព័ត៌មាន Fresh News ជាមួយ​ក្រុមមេធាវី​កម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទដែលទាក់ទងនឹង «កម្មសិទ្ធិបញ្ញាស្តីពី ម៉ាក» មកធ្វើការបង្ហាញដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ ដូចខាងក្រោម៖ ដូចម្តេចដែលហៅថា ម៉ាក? តើម៉ាកណាខ្លះដែលមានសិទ្ធិចុះបញ្ជី និងម៉ាកណាខ្លះពុំមានសិទ្ធិចុះបញ្ជី នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា? យោងតាមមាត្រា ២ កថាខណ្ឌ “ក” នៃច្បាប់ស្តីពីម៉ាក ពាណិជ្ជនាម និងអំពើនៃការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់ បានបញ្ញត្តិថា “ម៉ាក” គឺជាសញ្ញាដែលមើលឃើញ ហើយអាចសំគាល់​លក្ខណៈ​ខុសគ្នា​នៃទំនិញ ឬសេវា​​នៃសហគ្រាសនីមួយៗ ។ ម៉ាកដែល​ប្រើប្រាស់​សម្រាប់ទំនិញ ហៅថា ពាណិជ្ជសញ្ញា ហើយម៉ាក​ដែលប្រើប្រាស់​សម្រាប់សេវា ហៅថា សេវាសញ្ញា ។ ម៉ាកអាចមាន​លក្ខណៈជា​ពាក្យ អក្សរ លេខ រូបភាព រូបសញ្ញា (ឡូហ្គូ) និមិត្តសញ្ញា ពណ៌ បង្គុំនៃពណ៌ ឬ បង្គុំនៃសញ្ញា ។ ឧទាហរណ៍៖ ម៉ាកជាអក្សរ ជាលេខ មានដូចជា៖ ម៉ាក New One ម៉ាក Land Rover ម៉ាក 555 ម៉ាកជារូបភាព ឬ រូបសញ្ញា (ឡូហ្គូ) ឬ និមិត្តសញ្ញា និងបង្គុំនៃពណ៌មានដូចជា៖ ម៉ាក Total ម៉ាក Toyota ម៉ាក SHELL ទន្ទឹមនឹងនោះដែរ ក៏មានម៉ាកមួយចំនួនត្រូវបានហាមឃាត់ក្រោមច្បាប់ជាតិ មិនឲ្យធ្វើការចុះបញ្ជី ដើម្បីទទួលបានកិច្ចការពារនោះទេ ។ យោងតាមមាត្រា ៤ នៃច្បាប់ស្តីពីម៉ាក ពាណិជ្ជនាម និងអំពើនៃការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់ កំណត់ពីម៉ាកមួយចំនួនដែលមិនអាចចុះបញ្ជីបាន ដូចខាងក្រោម៖ - ម៉ាកដែលមិនអាចសម្គាល់លក្ខណៈខុសគ្នានៃទំនិញ ឬសេវា របស់សហគ្រាសមួយ ទៅនឹងសហគ្រាសមួយផ្សេងទៀត ។ - ម៉ាកដែលបណ្តាលឲ្យប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ សីលធម៌ ឬប្រពៃណីល្អរបស់ជាតិ ។ ឧទាហរណ៍៖ ម៉ាកដែលប្រើពាក្យ ឬ រូបអាសអាភាស ទាំងដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គម ។ - ម៉ាកដែលនាំឲ្យសាធារណជន ឬមជ្ឈដ្ឋានពាណិជ្ជកម្ម ភាន់ច្រឡំទៅនឹងប្រភពភូមិសាស្ត្រទំនិញ ឬសេវាពាក់ព័ន្ធ ឬធាតុដើម ឬលក្ខណៈខាងក្រៅរបស់ទំនិញ ឬសេវានោះ ។ ឧទាហរណ៍៖ ការវេចខ្ចប់ម្រេចដែលដាក់នៅលើសំបកថា ជាម្រេចរបស់ខេត្តកំពត ប៉ុន្តែជាក់ស្តែងម្រេចនោះត្រូវបានគេដាំនៅខេត្តមណ្ឌលគីរី ។ - ម៉ាកដែលដូចគ្នានឹង ឬត្រាប់តាម ឬមានចំណុចណាមួយដូច សញ្ញាជាតិ ទង់ជាតិ និងនិមិត្តរូបផ្សេងៗ ឈ្មោះ ឬឈ្មោះសង្ខេប ឬអក្សរកាត់ ឬសញ្ញា ឬត្រាជាផ្លូវការ ដែលអនុម័តដោយរដ្ឋណាមួយ អង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាល ឬអង្គការដែលបង្កើតដោយអនុសញ្ញាអន្តរជាតិមួយ លើកលែងតែមានការអនុញ្ញាតពីអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចនៃរដ្ឋនោះ ឬអង្គការនោះ ។ - ម៉ាកដែលដូចគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលនាំឲ្យច្រឡំនឹងម៉ាក ឬពាណិជ្ជកម្មមួយដែលល្បីក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ហើយបង្កើតពីការបកប្រែនៃម៉ាក ឬពាណិជ្ជនាមដែលល្បីនោះ សម្រាប់ទំនិញ ឬសេវាដូចគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នានៃសហគ្រាសមួយទៀត ។ - ម៉ាកដែលដូចគ្នា ឬប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលនាំឲ្យច្រឡំនឹងម៉ាក ឬពាណិជ្ជកម្មមួយដែលល្បី ឬបង្កើតពីការបកប្រែនៃម៉ាក ឬពាណិជ្ជនាមដែលល្បីនោះ ហើយដែលបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា សម្រាប់ទំនិញ ឬសេវាដែលមិនដូចគ្នា ឬមិនប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដោយការប្រើប្រាស់ម៉ាកនោះ ធ្វើឲ្យខូចខាតប្រយោជន៍របស់ម្ចាស់ម៉ាកល្បី ។ - ម៉ាកដែលដូច ឬស្ទើរតែដូចគ្នាទាំងស្រុងទៅនឹងម៉ាកដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ផ្សេង ដែលបានចុះបញ្ជីរួចហើយ ឬបានដាក់ពាក្យស្នើសុំចុះបញ្ជីមុន ឬបានទទួលអាទិភាពចុះបញ្ជីមុន នៅឯបរទេស ចំពោះទំនិញ ឬសេវាដូចគ្នា ឬទំនិញ ឬសេវាដែលពាក់ព័ន្ធគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ។ ចំពោះម៉ាកដែលមិនមានចែងនៅក្នុងមាត្រា ២ នៃច្បាប់ស្តីពីម៉ាក ពាណិជ្ជនាម និងអំពើនៃការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់ ដូចជា ម៉ាកជាក្លិន, រសជាតិ ឬក៏សម្លេង សម្រាប់នៅបរទេសក៏គេ​ធ្វើការការពារទៅលើម៉ាកទាំងនោះដែរ ប៉ុន្តែដោយឡែកនៅ​ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញ នៅមិ​នទាន់មានច្បាប់ណាបានបញ្ញត្តិចំពោះ​ការពារនូវម៉ាកទាំ​ងនោះនៅឡើយទេ មា​នន័យថាសញ្ញាដែលមិនអាចមើលឃើញ ច្បាប់ម៉ាកមិ​នទទួលឲ្យចុះបញ្ជី​ដើម្បីការពារ​នៅប្រទេស​កម្ពុជាទេ ។ ចំពោះការចុះបញ្ជីម៉ាក គឺត្រូវធ្វើឡើងនៅក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម ដោយត្រូវ​ដាក់ពាក្យ​ស្នើសុំដែ​លមានភ្ជាប់ជា​មួយនូវ គំរូម៉ាក និងបញ្ជីទំនិ​ញ ឬសេវាដែ​លត្រូវចុះបញ្ជី ដោ​យរាយលំអិត​ តាមក្រុ​មមុខទំ​និញ ទៅតាមចំណាត់ថ្នាក់អន្តរជាតិ ។ • រយៈពេលការពារនៃម៉ាក - ម៉ាកដែលបានចុះបញ្ជីហើយ មានសុពលភាព ១០ឆ្នាំ ចាប់ពីកាលបរិច្ឆេទនៃការទទួលពាក្យស្នើសុំចុះបញ្ជី ។ - តាមការស្នើសុំ ការចុះបញ្ជីម៉ាកមួយ អាចធ្វើសាជាថ្មីសម្រាប់រយៈពេល ១០ឆ្នាំម្តង ជាបន្តបន្ទាប់ ក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលម្ចាស់ដើមបង់អាករចុះបញ្ជីជាថ្មីតាមការកំណត់ ។ - ការអនុគ្រោះចំពោះការយឺតយ៉ាវក្នុងការចុះបញ្ជីសាជាថ្មី ត្រូវបានអនុញ្ញាតត្រឹមរយៈពេល ៦ខែ ។ • សិទ្ធិដែលទទួលបានតាមរយៈការចុះបញ្ជីម៉ាក មានដូចខាងក្រោម៖ - ចំពោះម៉ាកដែលទាក់ទងនឹងទំនិញ ឬសេវា ដែលបានចុះបញ្ជីរួចហើយ ការប្រើប្រាស់ម៉ាកនោះ ដោយជនណាមួយក្រៅពីម្ចាស់ដើម ត្រូវមានការយល់ព្រមពីម្ចាស់ម៉ាកដើមជាមុនសិន ។ - ម្ចាស់ដើមនៃម៉ាកមានសិទ្ធិប្តឹងទៅតុលាការប្រឆាំងនឹងជនណាម្នាក់ ដែលប្រើប្រាស់ដោយរំលោភនូវម៉ាករបស់ខ្លួន ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីម្ចាស់ដើម ។ ម្ចាស់ដើមក៏មានសិទ្ធិប្តឹងផងដែរ ចំពោះការប្រើប្រាស់នូវសញ្ញាដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងម៉ាកដែលខ្លួនបានចុះបញ្ជីរួចហើយ និងការប្រើប្រាស់ម៉ាកដែលទាក់ទិនទៅនឹងទំនិញ និងសេវាដែលប្រហាក់ប្រហែលទៅនឹងទំនិញ ឬសេវានៃម៉ាកដែលចុះបញ្ជីរួចហើយ ដែលអាចបណ្តាលឲ្យមានការភាន់ច្រឡំជាសាធារណៈ ។ - សិទ្ធិដែលទទួលបានតាមរយៈការចុះបញ្ជីម៉ាក នឹងមិនរាប់បញ្ចូលនូវការដាក់លក់ទំនិញនៅលើទីផ្សារក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដោយម្ចាស់ដែលបានចុះបញ្ជី ឬដោយមានការយល់ព្រមពីម្ចាស់ម៉ាកនោះទេ ។ សរុបមក ដើម្បីការពារនូវម៉ាកផលិតផលដែលជាស្នាដៃរបស់ខ្លួនបាន សិប្បករ ផលិតករ ឬម្ចាស់ម៉ាក ចាំបាច់ត្រូវយកម៉ាកដែលខ្លួនបានផលិត ឬបង្កើតឡើង ទៅចុះបញ្ជីម៉ាកនៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ជៀសវាងនូវការរំលោភបំពានទាំងឡាយ និងប្រើប្រាស់នូវម៉ាកដែលជាស្នាដៃបង្កើតឡើងរបស់ខ្លួន ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីសំណាក់ដៃគូប្រកួតប្រជែង៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ឡាន ស៊ីនីត និងកញ្ញា សាំង សុភាព សមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិប៉ាយាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជាធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ / ០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com, គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com ហេ្វសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group

2020-04-22 13:51:58

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ សិទ្ធិលើកម្មសិទ្ធិ

(ភ្នំពេញ)៖ កម្មសិទ្ធិឯកជននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទើបតែត្រូវបាន​ទទួលស្គា​ល់​ជាបណ្ដើរៗ ក្នុងកំឡុងឆ្នាំ១៩៨៩និងក្រោយមកទៀត​កាន់តែមានលក្ខណៈទូលំទូលាយច្រើន ពេលដែល​ច្បាប់ភូមិ​បាល​ឆ្នាំ​២០០១ ត្រូវបាន​អនុម័ត​ដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់។ ច្បាប់ភូមិបានបានកំណត់ច្បាស់លាស់អំពីលក្ខណៈ នៃកម្មសិទ្ធិក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក៏ដូចជាសិទ្ធិមួយ​ចំនួ​នទៀត​របស់​អ្នក ដែល​នឹងក្លាយ​ជាកម្មសិទ្ធិ​ករ។ លើសពីនេះពេលដែល ក្រមរដ្ឋប្បវេណីត្រូវបាន ដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធ​នឹងសិ​ទ្ធិលើ​កម្មសិទ្ធិ នៅកម្ពុជាកា​ន់តែមានភាពច្បាស់លាស់ហើយលក្ខណៈ នៃកម្មសិទ្ធិមួយ​ចំនួនទៀ​តក៏​កាន់តែ មានភាពល្អ​ប្រសើរដ​ល់អ្ន​កដែលនឹង ទទួ​លបានសិទ្ធិ​ជាកម្មសិទ្ធិករ។ ដើម្បីជ្រាបកាន់តែច្បាស់​ កម្មវិធីយ​ល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័​ត៌មាន Fresh News សហ​ការជាមួយក្រុមមេធាវី​កម្ពុជាស​ហ​ប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិសប្ដាហ៍នេះ សូមលើក​យកប្រ​ធានបទ «សិទ្ធិលើកម្មសិទ្ធិ» មកធ្វើការ​បកស្រាយ ជូនបងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ មន្រ្ដីរាជការ សិស្ស និស្សិត ថាតើអ្វីទៅ​ជាកម្មសិទ្ធិ ហើយ​កម្មសិទ្ធិករ​មានសិទ្ធិក​ម្រិត​ណាចំ​ពោះទ្រព្យ​របស់ខ្លួន? កម្មសិទ្ធិសំដៅដល់សិទ្ធិពេញលេញ ជាម្ចាស់​លើទ្រព្យ​ដែលមិនមែន សំ​ដៅតែដីធ្លី​ប៉ុណ្ណោះទេ គឺសំ​ដៅទៅ​លើប្រភេទវ​ត្ថុទាំងអស់ ទាំងច​លនវត្ថុ និ​ងអចលនវត្ថុ។ កម្មសិទ្ធិ​អាចរាប់​បញ្ចូល​ទាំងសិ​ទ្ធិប្រើ​ប្រាស់ សិទ្ធិអា​ស្រ័យផល និងសិទ្ធិចាត់ចែងលើ​វត្ថុទាំងនេះ។ តាមផ្លូវច្បាប់កម្មសិទ្ធិកើតចេញពីការកាន់កាប់ស្របច្បាប់ ឬការបានម​កតាមផ្លូវច្បា​ប់ដូចជា​តាមរយៈការទិញការ​ដូរ ឬការឲ្យ​ ដែលស្រ​បតាមច្បាប់។ ការបានមក​នូវទ្រព្យណាមួ​យដែល​មិន​ស្របតាម​ច្បាប់ គឺមិន​អាចកើត​ជាកម្ម​សិទ្ធិទេ។ ជាទូទៅច្បាប់កំណត់អំពីលក្ខណៈនៃការទិញ ការដូរឬការឲ្យ ដែលស្របច្បាប់ក្នុងគោលបំណងការពារអ្នកផលិត អ្នកទិញ អ្នកដូរ ឬអ្នកឲ្យ។ ឧទាហរណ៍ អ្នកបាន​ទិញដីពី​គេ ដែលមា​ន​ប័​ណ្ណកម្ម​សិទ្ធិ​ស្រ​បច្បាប់​លើដីនោះ​។ ជាទូទៅនៅពេលដែលបុគ្គលណាមួយ មានឈ្មោះ​ជាម្ចា​ស់កម្មសិទ្ធិលើទ្រ​ព្យណា​មួយនោះ វាក៏​បង្កើតបាននូវ​សិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ នោះដល់កម្ម​សិទ្ធិករផងដែ​រ។ តាម​ន័យច្បាប់ សិទ្ធិគឺជា​អំណាច​តាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីធ្វើ​សកម្មភាព ប្រើប្រាស់ អាស្រ័យផល និងចាត់ចែង​លើទ្រព្យ​ដែលជា​កម្មសិទ្ធិ​នោះ។ ឧទាហរណ៍ សិទ្ធិកម្មសិទ្ធិ​លើដីគឺជា​អំ​ណាចតា​មផ្លូវច្បាប់​ក្នុងការប្រើ​ប្រាស់ អាស្រ័យផល ចាត់ចែង​លើដី​ដែលជាកម្ម​សិទ្ធិ​ នោះពេញលេញស្រ​បតាមច្បាប់ ឬអាចនិយាយថា ជាសិទ្ធិពេញលេញតា​មផ្លូវច្បាប់ជាម្ចាស់នៃទ្រព្យ។ ម៉្យាងទៀ​តសិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ​លើអចលនវត្ថុមួយ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ក្នុង​មាត្រា៤៤ នៃរដ្ឋធ​ម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជា​ណាចក្រកម្ពុ​ជា ដែលជាច្បាប់កំ​ពូល​របស់ប្រទេស។ មាត្រា៤៤ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញបា​នចែង​ថា៖ ជន​ណាក៏ដោយ ទោះជាបុគ្គលក្ដី ជាសមូហភាពក្ដី មានសិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ។ មានតែរូបវន្តបុ​គ្គល ឬនីតិបុគ្គលដែ​លមានសញ្ជាតិខ្មែរទេ ទើបមានសិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើដី។ កម្មសិទ្ធិឯកជនស្របច្បាប់ ស្ថិតនៅក្រោមកា​រ​គាំពារនៃច្បាប់។ ដែលនឹង​ដកហូតកម្មសិទ្ធិពី ជនណាមួយបាននោះ លុះត្រាតែប្រយោជន៍សាធារណៈ តម្រូវឲ្យធ្វើក្នុងករណីដែ​លច្បាប់បាន​បញ្ញ​ត្តិទុក ហើយត្រូវផ្ដល់​សំណងជា​មុ​នដោយស​មរម្យ និងយុត្តិធម៌។ ជាទូទៅទម្រង់នៃកម្មសិទ្ធិត្រូវបានបែងចែកជាច្រើនប្រភេទ ដែលមានដូចខាងក្រោម៖ ១. កម្មសិទ្ធិឯកជន៖ សំដៅលើសិទ្ធិជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើអចលនវត្ថុទូទៅ ជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិពេញលេញ តាមផ្លូវច្បាប់ (កម្មសិទ្ធិករ) ដែលស្ដែងឡើងតាមរយៈប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើអចលនវត្ថុនោះ។ កម្មសិទ្ធិករមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ អាស្រ័​យផល និងចាត់ចែងទ្រ​ព្យរបស់ខ្លួន​ផ្ដាច់មុខ និងទូលំ​ទូលាយ លើកលែងតែកម្ម​សិទ្ធិករប្រើ​ប្រាស់ទ្រព្យ​ដើម្បីព្យាបា​ទ ឬរំខានត​តិយជន និងអ្នកជិត​ខាង។ កម្មសិទ្ធិករអាចដាំដុះ សាងសង់ រៀបចំឬកែប្រែ គាស់កកាយ កាប់ព្រៃ ជីករូង ចាក់បំពេញដី ឈូសឆាយ រៀបចំដីធ្វើកសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងរោងចក្រ។ ២. កម្មសិទ្ធិសមូហភាព៖ ត្រូវបានបែងចែកជាពីរ៖ ទីមួយសំដៅលើអចលនវត្ថុរបស់វត្ត ដែលមានដូចជាដី និងសំណង់ផ្សេងៗទាំងក្នុង និងក្រៅបរិវេនវត្តអារាមនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជាធម្មតា​ត្រូវតែ​មានចុះបញ្ជីទ្រព្យដោយវ​ត្ត ដោយគណៈក​ម្មការវត្ត និងទទួលស្គាល់​ដោយក្រសួងធម្មកា​រ និងសាសនា។ ជាទូទៅ​អចលនវត្ថុរបស់វ​ត្តមិនអាចលក់ដូរ ឬធ្វើអំណោយទៅអ្ន​កណាម្នាក់បា​នឡើយ ហើយក៏គ្មានអាយុកា​លដែរ ក៏​ប៉ុន្តែអាចយ​កទៅជួល ឬប្រវាស់​បានដើ​ម្បីរកចំណូល​ទ្រទ្រង់​កិច្ចការក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។ ចំណែ​កឯទី២នោះ គឺអចល​នវត្ថុរ​បស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគ​តិច ដែលសំដៅ​លើដីសង់និវេ​សដ្ឋាន និងដីប្រកបរបរជាប្រពៃ​ណី ដែលជាទូទៅរដ្ឋក៏បានផ្ដល់ជូ​ននូវ ប័ណ្ណកម្ម​សិទ្ធិដល់ពួក​គាត់ផង​ដែរ។ ដីប្រភេទនេះមិនអាចយក ​ទៅចែកឲ្យទៅបុគ្គល ឬក្រុមណាមួយបានឡើយ គឺសំរាប់តែ សមាជិកនៃសហគ​មន៍នោះប៉ុណ្ណោះទើប អាចទទួលបា​នសិទ្ធិលើ​អចលន​វត្ថុនោះ។ ៣. កម្មសិទ្ធិអវិភាគ៖ សំដៅដល់កម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យមួយ ដែលជារប​ស់បុគ្គលច្រើននាក់ ដោយម្នាក់ៗមានចំណែក របស់ខ្លួន​នៅក្នុងទ្រព្យនោះ ដោយមិ​នអាចពុះ​ចែកគ្នាបានដែលបុគ្គលទាំងនោះ​ត្រូវបានគេហៅថា កម្មសិទ្ធិករអ​វិភាគ ។ នៅក្នុង​កំឡុងពេលនៃការគ្រប់​គ្រង ទ្រព្យរបស់​កម្មសិទ្ធិករអវិភាគទាំងអ​ស់ រាល់ការ​ចំនាយ ការជួសជុល​លើទ្រព្យ គឺជាបន្ទុករបស់ក​ម្មសិទ្ធិករអវិភា​ពនីមួយៗ ដែលត្រូវចំនាយ​ទៅតាមសមា​មាត្រនៃចំណែ​ករបស់​ខ្លួនលើទ្រព្យ ឬតាមការព្រ​មព្រៀងជាក់​ស្ដែង។ កម្មសិ​ទ្ធិអវិភាគ នឹងត្រូវបានបញ្ចប់​នៅពេល​ដែលទ្រព្យ​នោះត្រូវបា​នលក់ ហើយ​បែងចែកគ្នា។ ៤. សហកម្មសិទ្ធិ៖ គឺជាកម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យជាអចលនវត្ថុ របស់​បុគ្គលច្រើននា​ក់ បែងចែកតា​មឡូតិ៍ ដែលម្នាក់ៗទទួលបា​នចំណែ​កពីរ មួយជា​ចំណែក​ឯកជនរៀងៗ​ខ្លួនដែល​ត្រូវមាន​សិទ្ធិពេញលេ​ញជាម្ចាស់ចំណែក និងមួយទៀតជាចំណែករួម​ដែលត្រូវមានសិទ្ធិ​ប្រើប្រាស់​ជាសមូហភាព ​។ ៥. កម្មសិទ្ធិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ៖ សំដៅលើទ្រ​ព្យសាធារណៈដែលត្រូវ រក្សា​រូ​បភាពធម្មជាតិរ​បស់វាឲ្យបាន គង់វ​ង្ស ដើម្បីរក្សាទុ​កឲ្យអ្នករួ​មសង្គម​ប្រើប្រាស់បានជាយូរអង្វែ​ងតទៅ។ ទ្រព្យនេះមិនអាចល​ក់ដូរបានឡើយ ហើយ កម្មសិទ្ធិនៃទ្រ​ព្យនេះក៏​មិនអាចកំ​ណត់អា​យុកា​លបា​នដែរ។ ទ្រព្យទាំ​ងនោះ​មានដូចជា៖ ព្រៃឈើ​ ទន្លេ កំពង់ផែ​ ផ្លូវដែក ព្រលានយន្តហោះ ផ្លូវថ្នល់ សួនច្បារ ឧទ្យាន សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ -ល- ។ ៦. កម្មសិទ្ធិ​ឯកជនរបស់រដ្ឋ៖​ ជាទ្រព្យឯកជនរបស់​រដ្ឋ ឬទ្រ​ព្យរបស់នី​តិបុគ្គលសាធារណៈ ឬជាទ្រព្យដែល បានបំលែងចេញមកពីទ្រ​ព្យសា​ធារណៈរបស់រដ្ឋ។​ ទ្រព្យឯកជ​នរបស់រដ្ឋអាចយ​កទៅលក់ដូរ ​បែងចែក ឬផ្ទេរ​សិទ្ធិតាមការកំណ​ត់ដោយច្បាប់ ហើយចាំបាច់ត្រូវតែ​ធ្វើឡើងតាមរ​យៈ​អនុក្រឹត្យ បើពុំនោះទេ​នឹងត្រូវ​ចាត់ទុកថារំ​លោភច្បាប់។ លើស​ពីនេះ រដ្ឋអាចយក​ទ្រព្យឯកជន​របស់រដ្ឋនោះ ទៅធ្វើសម្បទានបានផ​ងដែរ​ ។ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី មាស រ៉ាវីន និងលោក ឡេង ពុទ្ធិតារា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មាន​អាស​យដ្ឋាន​នៅអ​គារ​លេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 13:49:09

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ស្តីពី «ហ៊ីប៉ូតែក»

(ភ្នំពេញ)៖ ហ៊ីប៉ូតែក ជារបបគតិយុត្តមួយនៃការធានាបំណុលដោយ​​វត្ថុដែលត្រូវបានដាក់ប្រាតិភោគ (ដាក់ទ្រព្យធានាកាតព្វកិច្ចដោយកូនបំណុល) ។ សារៈប្រយោជន៍នៃហ៊ីប៉ូតែកគឺ កូនបំណុលមិនចាំបាច់​ធ្វើការផ្ទេរការ​កាន់​កាប់​ទ្រព្យ​ដែលជា​កម្មវត្ថុ​នៃការបង្កើត​ហ៊ីប៉ូតែក ឲ្យទៅម្ចាស់បំណុលឡើយ មានន័យថា​កូនបំណុល​នៃហ៊ីប៉ូតែក នៅតែមាន​សិទ្ធិបន្ត​ការរស់នៅ ឬប្រកបកិច្ចកា​​រអាជីវកម្ម​លើទ្រព្យ​របស់​ខ្លួនដដែល។ សប្តាហ៍នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh New សហការជាមួយក្រុមមេធាវី កម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិសូមលើកយក​ប្រធាន​បទស្តីពី «ហ៊ីប៉ូតែក» មកធ្វើការជម្រាបជូនដូចខាងក្រោម៖ យោងតាមស្មារតីនៃមាត្រា ៨៤៣ ម្ចាស់បំណុលនៃហ៊ីប៉ូតែក មានសិទ្ធិទទួលការសងចំពោះ​សិទ្ធិលើបំណុលរបស់ខ្លួន​ ដោយមាន​អាទិភា​ព​ជាងម្ចាស់​បំណុល​ផ្សេងទៀត ចំពោះអចលនវត្ថុដែលបាន​​ ដាក់ប្រាតិភោគនៃ​កាតព្វកិច្ច​ដោយកូនបំណុល ឬតតិយជន​ដោយមិន​ផ្ទេរការ​កាន់កាប់។ ឧទាហរណ៍ៈ លោក «ក» មានដីមួយកន្លែង ហើយបានយកដីនោះទៅបង្កើតហ៊ីប៉ូតែក ជាមួយធនាគារ «ខ» ដើម្បីខ្ចីលុយចំនួន ១០.០០០ ដុល្លារ ។ ក្រោយមកលោក «ក» បានយក​ដីដដែល​ទៅបង្កើត​ហ៊ីប៉ូ​តែក ជាមួយ​ធនាគារ «គ» មួយទៀតដើម្បីខ្ចីលុយចំនួន ២០.០០០ ដុល្លារ ទៀត។ មានន័យថាៈ លោក «ក» ជាកូនបំណុល ចំណែកធនាគារ «ខ» និង «គ» ជាម្ចាស់បំណុលនៃហ៊ីប៉ូតែ «ក» ។ ប៉ុន្តែបើយើង​និយាយ​អំពី​ម្ចាស់បំណុល ដែលមាន​អាទិភាពទ​ទួលបាន ការសងមុន​គេគឺ ធនាគារ «ខ» ដោយសារតែលោក «ក» បានបង្កើតហ៊ីប៉ូតែក ជាមួយធនាគារ «ខ» មុនធនាគារ «គ» ។ ហ៊ីប៉ូតែក នឹងត្រូវបង្កើតឡើង ដោយការព្រមព្រៀង​រវាងម្ចាស់បំណុល និងកូនបំណុល ឬតតិយជន​(ជនផ្សេងទៀតក្រៅពីភាគី) ដែលយកអចលនវត្ថុរបស់ខ្លួន​ មកដាក់ប្រាតិភោគ (ដាក់ធានា​បំណុល) ។ យោងតាមស្មារតីមាត្រា៨៤៤ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីឆ្នាំ២០០៧ គឺពុំបានធ្វើការកម្រិតអំពីលក្ខខណ្ឌទម្រង់នៃការបង្កើតកិច្ចសន្យាហ៊ីប៉ូតែកនោះទេ។ មានន័យថាៈ ភាគីនៃហ៊ីប៉ូតែក​អាចធ្វើការ​ព្រមព្រៀ​ងគ្នាដោ​យផ្ទាល់មា​ត់ក៏បាន ឬធ្វើជា​លាយលក្ខណ៍​អក្សរ​ក៏បានដែរ ។ ប៉ុន្តែក្រមរដ្ឋប្បវេណី​បានកម្រិត​អំពីលក្ខខណ្ឌ​តតាំង​នៃហ៊ីប៉ូតែក ម្ចាស់បំណុល​ហ៊ីប៉ូតែក មិនអាចយកហ៊ីប៉ូតែក នោះមកតតាំងចំពោះតតិយជន ក្រៅពីអ្នកដែលប​ង្កើតហ៊ីប៉ូតែកបានឡើយ ប្រសិន​បើមិនបានធ្វើ​កិច្ចសន្យា​បង្កើតហ៊ីប៉ូតែក នោះដោយ​លិខិតយ​ថាភូត និងមិនបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងសៀវភៅបញ្ជីដីធ្លីនោះទេ។ ឧទាហរណ៍ៈ លោក «ក» មានដីP ហើយលោក «ក» បានយកដីនោះទៅបង្កើតហ៊ីប៉ូតែក ជាមួយធនាគារ «ខ» ដោយខ្ចីលុយចំនួន ៣០.០០០ ដុល្លារអាមេរិក ក្រោយមកលោក «ក» បានយកដីP ទៅលក់ឲ្យលោក «គ» ចំនួន ៣០.០០០ ដុល្លារអាមេរិក ។ ក្នុងករណីនេះធនាគារ «ខ» មិនអាចយកហ៊ីប៉ូតែកនោះទៅតតាំងជាមួយលោក «គ» បានទេ ។ នៅពេលដែល​​ហ៊ីប៉ូតែក មួយត្រូវ​បាន​​បង្កើ​តឡើង នៅលើដី​មួយក​ន្លែងដោ​យ​លិខិត​យថាភូត និងបាន​ចុះ​បញ្ជី​នៅក្នុង​សៀវភៅ​​បញ្ជីដីធ្លី ហ៊ីប៉ូតែក នោះមានអានុភាព​​អនុវត្ត​លើវត្ថុ​​ដែលភ្ជាប់នឹង ដីរួមទាំង​អគារ​ដែល​មាននៅលើ​ដី​ជាប់ ហ៊ីប៉ូតែក​នោះផងដែរ ទោះបីអគារ​នោះបានសា​ង​សង់​មុនពេល ឬក្រោយពេ​ល​បង្កើតហ៊ីប៉ូតែក​ក៏ដោយ (យោងតា​មស្មារតី​មា​ត្រា៨៤៦ ក្រមរដ្ឋប្បវេណី) ។ ការកំណត់បែបនេះដោយសារតែ វត្ថុដែលនៅជាប់នឹងដី ឬវត្ថុដែលបានក្លាយជាសមាសភាពនៃដីពិសេសអគារ ឬសំណង់​ផ្សេងៗដែលបាន​សង់នៅលើដីហើ​យមិនអាចប្តូរ​កន្លែងបាន ត្រូវបានច្បាប់ចាត់ទុ​កថាៈ ជា​សមាស​ភាពនៃដី។ ដូចនេះនាំឲ្យហ៊ីប៉ូតែក ដែលបានបង្កើតនៅលើដីមានអានុភាពយកទៅអនុវត្តលើអចលនវត្ថុដែលស្ថិតលើដីនោះផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ៈ លោក «ក» ជាម្ចាស់ដីមួយកន្លែង នៅឆ្នាំ២០១៨ លោក «ក» បានសាងសង់អាគារនៅលើដីនោះមុនពេលបង្កើតហ៊ីប៉ូតែក ។ ក្រោយមកលោក «ក» បានយកដី​នោះទៅ​បង្កើត​ហ៊ីប៉ូតែក​ជាមួយ​លោក «ខ» ។ ដូច្នេះអានុភាពនៃហ៊ីប៉ូតែក គឺមានទាំងលើដី និងអគារ។ យោងតាមបញ្ញត្តិ​នៃមាត្រា ៨៥៣ ក្រមរដ្ឋប្បវេណី ក្នុងករណីកូនបំ​ណុ​លហ៊ីប៉ូតែក ពុំអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ម្ចាស់បំ​ណុលហ៊ីប៉ូតែក អាចអនុវត្ត​​ហ៊ីប៉ូតែក​របស់ខ្លួន​តាមរយៈ ការដាក់ពា​ក្យសុំ​លក់ដោយ​បង្ខំ ចំពោះអចលន​ទ្រព្យ​ដែលជា កម្មវត្ថុនៃ​ហ៊ីប៉ូតែក ទៅតុលាការ​ជា​ន់ដំបូង​ដែល​មាន​សមត្ថកិច្ច ។ ប៉ុន្តែម្ចាស់​បំណុល​ហ៊ីប៉ូតែក មិនអាចអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ក្នុងការដាក់​ពាក្យសុំលក់ដោយប​ង្ខំទៅតុលាការបានឡើយ ប្រសិន​កូនបំណុ​លហ៊ីប៉ូតែក អនុវត្តកាព្វកិច្ច​របស់ខ្លួន​បានត្រឹមត្រូវ​ ។ ឧទាហរណ៍ៈ ធនាគារ A ជាម្ចាស់បំណុលហ៊ីប៉ូតែក ចំនួន ២០.០០០ ដុល្លារអាមេរិក លើដីមួយកន្លែងរបស់លោក B ។ ថ្ងៃអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់លោក B ចំពោះធនាគារ A ថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៩ ។ នៅពេលដល់ថ្ងៃកំណត់ត្រូវប្រគល់ប្រាក់លោក B ពុំបានអនុវត្តកាព្វកិច្ចចំពោះធនាគារ A ដែលជាម្ចាស់បំណុលនៃហ៊ីប៉ូតែក ។ យើងកំណត់ថាតម្លៃដីរបស់លោក B លក់បាន២៥.០០០ ដុល្លារ ។ ដូច្នេះថ្លៃលក់ដី២០.០០០ ដុល្លារ ត្រូវប្រគល់ទៅឲ្យម្ចាស់បំណុល រីឯប្រាក់ដែលសល់ពីលក់ចំនួន៥.០០០ ដុល្លារទៀតត្រូវប្រគល់មកឲ្យលោក B វិញ។ សរុបមកឃើញថាៈ ដើម្បីបង្កើតហ៊ីប៉ូតែក​បាន​លុះត្រាតែ ភាគីម្ចាស់បំណុល (អ្នកឲ្យខ្ចីលុយ) និងកូន​បំណុល (អ្នកខ្ចីលុយ) បានព្រមព្រៀងគ្នា ហើយ​ដើម្បី​ឲ្យហ៊ីប៉ូតែក នោះមាន​អានុភាព​អនុវត្ត និងអាចតតាំង​ជាមួយ​តតិយជនបាន ហ៊ីប៉ូតែ​ក៏ត្រូវ​តែធ្វើ​ឡើង​តាមទម្រង់​លិខិតយថា​ភូត និងយកទៅចុះបញ្ជីក្នុង​សៀវភៅ​បញ្ជីដីធ្លីនៃ​មន្ទីរៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម សំណង់ និងសុរិយោដី ដែលអចលនវត្ថុស្ថិតនៅ ។ ម្យ៉ាងទៀតការបង្កើតហ៊ី​ប៉ូតែក បានផ្តល់សារៈប្រយោជន៍​ច្រើនទៅ​ឲ្យកូ​នបំណុល​​នៃហ៊ីប៉ូតែក ដោយសារ​តែអចលនវត្ថុ ដែលជា​កម្មវត្ថុ​នៃហ៊ីប៉ូតែកគឺ កូនបំណុ​ល​​មិនចាំបាច់ ផ្ទេរសិទ្ធិ​កាន់​កាប់​ទៅ​ឲ្យម្ចាស់​បំណុល​នោះទេ ។ មួយវិញទៀត​កូនបំណុលហ៊ីប៉ូតែក នៅតែមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ អាស្រ័យផលចំពោះអចលនទ្រព្យដែលជាកម្មវត្ថុនៃហ៊ីប៉ូតែក របស់ខ្លួនដដែល ។ ប៉ុន្តែកូនបំណុលត្រូវមានកាតព្វកិច្ចទទួលខុសត្រូវចំពោះម្ចាស់បំណុល ក្នុងករណីដែលកូនបំណុលមិនបានគោរព និងអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនចំពោះម្ចាស់បំណុល ពេលនោះម្ចាស់បំណុលហ៊ីប៉ូតែក មានសិទ្ធិដាក់ពាក្យសុំទៅ​តុលាការ​ដើម្បីធ្វើ​ការលក់​ដោយបង្ខំលើអចលនវត្ថុ​នោះ ដើម្បីយកលុយមក​សងម្ចាស់​បំ​ណុល ។ នេះជាចំណុច​សំខាន់ដែលច្បាប់ ជាពិសេស​ក្រមរដ្ឋប្បវេណីឆ្នាំ២០០៧ បានធានា​ការពារសិទ្ធិដ​ល់ម្ចាស់បំណុល​ហ៊ីប៉ូតែក​ដោយការសង។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងលោក លាង ប៊ុនឡេង ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវី​កម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាន​នៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប​ សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ​ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៧ ៧៧៧ ៣៩៤, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com,ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 13:48:00

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទចាប់ ឃុំឃាំង និងការបង្ខាំងដោយខុសច្បាប់

(ភ្នំពេញ)៖ មនុស្សគ្រប់រូបកើតមក មានសិទិ្ធរស់រានមានជីវិត មានសេរីភាព និងមានសន្តិសុខផ្ទាល់ខ្លួនដោយគ្មាន​បុគ្គលណា​មួយអាច​ត្រូវបានបំ​ពានលើសិទិ្ធ​ទាំងនេះ ឬធ្វើការ​ចាប់ឃុំឃាំង និងបង្ខាំង​រូបរាងកាយ ដោយគ្មានកា​រ​អនុញ្ញាត​ពីច្បាប់ទ្បើយ ។ ការបំពាន​សិទ្ធិសេរីភាពរ​បស់អ្នកដទៃ​ដោយការចា​ប់ឃុំឃាំង និងបង្ខាំង ពីសំណា​ក់បុគ្គល​សាមញ្ញក្រៅពី​អាជ្ញាធរស្របច្បាប់ និងគ្មានការ​អនុញ្ញាត​ដោយច្បាប់​ផងនោះ គឺជាអំពើ​ខុសច្បាប់ ។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីបទឧក្រិដ្ឋ និងបទមជ្ឈិមជាក់ស្តែង ច្បាប់បានអនុញ្ញាតឲ្យគ្រប់បុគ្គលទាំងអស់អាចចាប់ខ្លួនជនល្មើស ហើយនាំខ្លួនជននោះទៅប្រគល់ជូនមន្រ្តីនគរបាលយុត្តិធម៌ ។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ថា តើ «បទចាប់ឃុំឃាំង និងការបង្ខាំង ដោយខុសច្បាប់» ត្រូវបាន​ច្បាប់​ធ្វើការផ្តន្ទាទោស​កម្រិតណា? កម្មវិធី​យល់ដឹង​ផ្នែក​ច្បាប់​របស់​អង្គភាព​ព័ត៌មាន Fresh News សហកា​រជាមួយក្រុម​មេធាវី​កម្ពុជាស​ហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ នឹងធ្វើការ​បង្ហាញជូនបងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ដូចតទៅ៖ យោងតាមមាត្រា៣៨ កថាខណ្ឌ៣,៤ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ បានបញ្ញត្តិថា «ការចោទប្រកាន់ ការចាប់ខ្លួន ការឃាត់ខ្លួន ឬការឃុំខ្លួនជនណាមួយ នឹងធ្វើទៅកើតលុះត្រាតែអនុវត្តត្រឹមត្រូវតាមបញ្ញត្តិច្បាប់ ។ ការបង្ខិតបង្ខំ ការធ្វើបាបលើរូបរាងកាយ ឬប្រព្រឹត្តកម្មណាមួយដែលបន្ថែមទម្ងន់ទណ្ឌកម្មអនុវត្តចំពោះជនជាប់ឃុំឃាំង ឬជាប់ពន្ធនាគារត្រូវបាន​ហាមឃាត់មិន​ឲ្យធ្វើឡើយ»។ តាមខ្លឹមសារ​ខាង​លើនេះ បានបង្ហាញថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលបានការពារកិតិ្តយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងរ៉ាប់រងមិនឲ្យមានការរំលោភបំពានលើរូបរាងកាយបុគ្គលណាមួយទ្បើយ ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងកាត់បន្ថយបទល្មើសនេះ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ឆ្នាំ២០០៩ មាត្រា ២៥៣ បទចាប់ឃុំឃាំង នឹងបង្ខាំង​ដោយ​ខុសច្បាប់​បានបញ្ញត្តិថា បុគ្គល​ដែលចាប់ ដែលឃុំឃាំង ឬដែលបង្ខាំ​ងបុគ្គល​ផ្សេងទៀត ដែលគ្មាន​បញ្ជាពី​អាជ្ញាធរ​ស្របច្បាប់ ឬក្រៅពី​ករណីដែ​លច្បាប់អនុញ្ញាត ត្រូវផ្តន្ទា​ទោស៖ ១. ដាក់ពន្ធនាគារពី ១ (មួយ) ឆ្នាំ ទៅ ៣ (បី) ឆ្នាំ បើការចាប់ ការឃុំឃាំង ឬការបង្ខាំងខ្លួនមានរយៈពេលតិចជាង ៤៨ (សែសិបប្រាំបី) ម៉ោង ។ ២. ដាក់ពន្ធនាគារពី ៣ (បី) ឆ្នាំ ទៅ ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ បើការចាប់ ការឃុំឃាំង ឬការបង្ខាំងខ្លួនមានរយៈពេលចាប់ពី ៤៨ (សែសិបប្រាំបី) ម៉ោង ដល់តិចជាង ១ (មួយ) ខែ ។ ៣. ដាក់ពន្ធនាគារពី ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅដល់ ១០ (ដប់) ឆ្នាំ បើការចាប់ ការឃុំឃាំង ឬការបង្ខាំងខ្លួន មានរយៈពេលស្មើ ឬលើសពី ១ (មួយ) ខែ ។ ស្ថានទម្ងន់ទោសនៃបទល្មើសខាងលើ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅ៣០ (សាមសិប) ឆ្នាំ ក្នុងករណីដោយមានទារុណកម្ម ឬអំពើឃោរឃៅ ឬបណ្តាលឲ្យមានមនុស្សស្លាប់ដោយគ្មានបំណងនឹងធ្វើឱ្យស្លាប់ ឬ ការប្រព្រឹត្តក្នុងគោលបំណងជំរិតយកទ្រព្យសម្បត្តិ ឬទាមទារឱ្យបំពេញលក្ខខណ្ឌអ្វីមួយ ។ ដើម្បីងាយស្រួលយល់អំពីបទចាប់ ឃុំឃាំង និងបង្ខាំងដោយខុសច្បាប់ យើងសូមលើកឧទាហរណ៍មកបង្ហាញ ជូនដូចតទៅ៖ លោក សុខ និងលោក សៅ មានកំហឹង​ជាខ្លាំងជា​មួយនឹងចោរ​ដែល តែងតែចូ​លមកលួច​សម្ភារៈក្នុងផ្ទះរប​ស់ពួកគាត់ នៅពេល​ដែលពួកគាត់​មិននៅផ្ទះ ។ នៅថ្ងៃមួយពួកគាត់ទាំងពីរនាក់បានមកទាន់ និងឃើញចោរម្នាក់​កំពុង​លួចសម្ភារៈ​នៅក្នុងផ្ទះ​របស់​ពួកគាត់ ពួកគាត់​ទាំង​ពីរបានចាប់​ចោរនោះ​យកទៅ ឃុំក្នុងរោង​បាយ​របស់ខ្លួនរ​យៈពេលមួយ​សប្តាហ៍ និងបាន​ធ្វើទារុណ​កម្មលើ​ចោរ​នោះ​ទៀតផង។ យោងតាមអង្គហេតុខាងលើយើងអាចសន្និដ្ឋានបានថា លោក សុខ និងលោក សៅ ពិតជាជនរងគ្រោះនៃអំពើលួចនោះមែន ប៉ុន្តែពួកគាត់គ្មានសិទិ្ធឃុំឃាំងជនសង្ស័យលើសរយៈពេលកំណត់ដោយច្បាប់ទ្បើយ ពួកគាត់​អាច​ត្រឹមតែ ចាប់ចោរ​នោះយ​កទៅ​​ប្រគល់ជូន មន្រ្តីនគរបាល​យុត្តិធម៌​ដែល​នៅជិតតែប៉ុណ្ណោះ ។ ទង្វើរបស់ពួកគាត់ខាងលើជាអំពើខុសច្បាប់អាចនឹងត្រូវប្រឈមចំពោះ​មុខច្បាប់​និងត្រូវផ្តន្ទាទោស​តាមបញ្ញត្តិ​នៃមាត្រា​ខាងលើនេះ ។ ចំពោះបទ​ល្មើស​ខាងលើ​នេះអាចនិង​ត្រូវបាន​ប្រកាស​ទោសបន្ថែម ដូចមាន​បញ្ញតិក្នុងមាត្រា ២៥៥ នៃក្រម​ ព្រហ្មទណ្ឌ ។ សរុបមក បទចាប់ឃុំឃាំង ឬការបង្ខាំងដោយខុសច្បាប់ ដែលគ្មានការបញ្ជាពីអាជ្ញាធរស្របច្បាប់ និងគ្មាន ការអនុញ្ញាតពីច្បាប់ត្រូវបានក្រមព្រហ្មទណ្ឌបញ្ញត្តិថាជាអំពើខុសច្បាប់ ​និងត្រូវ​ផ្តន្ទាទោស​យ៉ាងតឹងរឹង​ទៅលើបុគ្គល​ដែលបាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើនោះ ក្នុងគោល​បំណង​ការពារ​សិទ្ធិសេរីភាព កិត្តិយស និងសេចក្តី​ថ្លៃថ្នូររប​ស់​ប្រជាពលរដ្ឋ ។

2020-04-22 11:52:39

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទទារុណកម្ម និងអំពើឃោរឃៅ

(ភ្នំពេញ)៖ តាមរយៈការវិវត្តពីសម័យកាល​មួយទៅសម័យកាលមួយ ការគាំពារសិទ្ធិមនុស្សបានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ ដែលប្រជាជាតិនីមួយៗបានយកចិត្តទុកដាក់ និងលើកកម្ពស់យ៉ាងមុតមាំ។ នៅក្នុងនោះផងដែរ ការរំលោភលើសិទ្ធិបុគ្គល​ដោយការ​ធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើ​ឃោរឃៅ ជាទង្វើអមនុស្សធម៌ដែលមិនគួរគប្បី កើតឡើងលើជន​ណាម្នាក់ឡើយទោះស្ថិត​ក្នុងកាលទេស​​បែប​ណា​ក៏​ដោយ។ តាមរយៈការទទួលស្គាល់​សិទិ្ធខាងលើនេះ នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៤មហាសន្និបាតអង្គការ​សហប្រជាជាតិបាន អនុម័តនូវ​អនុសញ្ញា​ប្រឆាំង​ការធ្វើទារុណកម្ម និងការប្រព្រឹត្តិ​មកលើខ្លួន ឬទណ្ឌកម្ម​ឯទៀត​ដែលឃោរឃៅ អមនុស្សធម៌ ឬបន្ទាប​បន្ថោក ដោយមានប្រទេស​មួយចំនួន​នៅលើសកលលោក រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលស្គាល់ និងបានចូល​ជាភាគី​មួយនៃអ​នុសញ្ញា​ខាងលើនេះ ព្រមទាំង​បានបញ្ញត្ត នៅក្នុងមាត្រា៣៨ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៃព្រះរាជាណាច​ក្រកម្ពុជា ហាមឃាត់​ជាពិសេស​ចំពោះការ​ធ្វើទារុណកម្ម​ណាមួយ ហើយ​ប្រកាសថា​ចម្លើយសារភាព​ដែលកើតទ្បើងពី​ការបង្ខិតបង្ខំ​តាមផ្លូវកាយក្តី តាមផ្លូវ​ចិត្តក្តី មិនត្រូវ​ទុកជាភស្តុតាង​បញ្ចាក់អំ​ពីពិរុទ្ធភាព​ទេ។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ថា តើអំពើ​ណាខ្លះ​ដែលត្រូវបាន​ចាត់ទុកថា ជា​ការធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើ​ឃោរឃៅ? ហើយ​ជនដែល​ប្រព្រឹត្ត​អំពើបែបនោះ នឹងត្រូវ​ប្រឈមមុខ​ជាមួយនឹង​ការផ្ដន្ទាទោស​ដល់កម្រិត​ណា? ​កម្មវិធីយល់ដឹង​ផ្នែកច្បាប់​របស់អង្គភា​ពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវី​កម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ នឹងធ្វើការ​បង្ហាញ និងចែក​រំលែក​ជូនបងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស​ និស្សិត​ ដូចតទៅ៖ យោងតាមអនុសញ្ញា​ប្រឆាំងទារុណកម្ម ពាក្យ «ទារុណកម្ម» មានន័យថា អំពើទាំងទ្បាយណា​ដែលនាំឱ្យ​មាន​ការ​ឈឺចាប់ ឬរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង ទោះផ្លូវកាយ ឬផ្លូវចិត្តក្តី ដែលត្រូវបានបង្កឡើង​ដោយចេតនា​ទៅលើជន​ណាម្នាក់ក្នុងគោលបំណង​ទាំងទ្បាយដូចជា ទាញយក​ព័ត៌មានពីជននោះ ឬតតិយ​ជនណា​ម្នាក់ ដាក់ទណ្ឌកម្មជ​ននោះចំពោះ​អំពើណា​មួយដែ​លជននោះ ឬតតិយជនណា​ម្នាក់បានប្រព្រឹត្ត ឬសង្ស័យថា​បាន​ប្រព្រឹត្ត បំភិតបំ​ភ័យ ឬបង្ខិតបង្ខំ​ជននោះ ឬតតិយ​ជនណាម្នាក់ ឬដើម្បីមូលហេតុ​ណាមួយ​ផ្សេងទៀត ដែលផ្អែកលើ​ការរើសអើងណាមួយ ហើយការឈឺចាប់ ឬការរ​ងទុក្ខ អាចបង្កដោយមន្រ្តីសា​ធារណៈ ឬជនផ្សេង​ទៀត តាមការញុះញង់ ឬការព្រមព្រៀង ឬផ្តើមគំនិ​តរបស់​មន្រ្តីសាធារណៈ ឬជនផ្សេង​ទៀតដែ​លបំពេញ​តួនាទីជាផ្លូវការ។ ពាក្យថាទារុណកម្មមិនរាប់បញ្ចូលនូវការឈឺចាប់ ឬការរងទុក្ខដែលកើតជាប់ ឬម្តងម្កាល ពីទណ្ឌកម្មត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ទ្បើយ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងកាត់​បន្ថយនូវការកើតឡើ​ងនៃអំពើអ​មនុ​ស្សធម៌​នេះ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ បានបញ្ញត្ត​ត្រង់មាត្រា ២១០ ថា «ទារុណកម្ម ឬអំពើ​ឃោរឃៅ ដែលប្រព្រឹត្តទៅ​លើបុគ្គលណាមួយ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់​ពន្ធនាគារពី ៧ (ប្រាំពីរ) ឆ្នាំ ទៅ ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ»។ ស្ថានទម្ងន់ទោស​ចំពោះបទទារុណកម្ម ឬអំពើ​ឃោរឃៅ (មាត្រា ២១១ - មាត្រា ២១៥) ត្រូវផ្តន្ទាទោស​ដាក់ពន្ធនាគារ ពី ១០ (ដប់) ឆ្នាំ ទៅ ២០ (ម្ភៃ) ឆ្នាំ កាលបើអំពើនេះ ត្រូវបាន​ប្រព្រឹត្តទៅលើ៖ ១. បុគ្គលដែលទន់ខ្សោយពិសេស ដោយមូលហេតុនៃអាយុបុគ្គលនោះ។ ២. នារីមានគភ៌ កាលបើគភ៌ត្រូវបានគេឃើញជាក់ស្ដែង ឬ កាលបើជនល្មើសបានដឹង។ ៣. បុគ្គលដែលទន់ខ្សោយពិសេស ដោយមូលហេតុនៃជំងឺ ឬ ពិការភាព កាលបើស្ថានភាពបុគ្គលនេះត្រូវបានគេឃើញជាក់ស្ដែង ឬ កាលបើជនល្មើសបានដឹង។ ៤. ជនរងគ្រោះ ឬ ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ដើម្បីរារាំងជននេះកុំឱ្យប្ដឹងបរិហារពីបទល្មើស ឬ សុំឱ្យធ្វើការជួសជុលព្យសនកម្ម។ ៥. សាក្សី ដើម្បីរារាំងកុំឱ្យឆ្លើយផ្ដល់ភស្ដុតាងនៅពេលស៊ើបអង្កេត ស៊ើបសួរ សវនាការ ឬ នៅក្នុងនីតិវិធីនៃបណ្ដឹងផ្សេងទៀត។ ៦. ជនរងគ្រោះ ឬ ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ពីព្រោះជននេះបានបរិហារពីបទល្មើស ឬ សុំឱ្យធ្វើការជួសជុលព្យសនកម្ម។ ៧. សាក្សី ដោយមូលហេតុសាក្សីនេះបានផ្ដល់ភស្ដុតាងនៅពេលស៊ើបអង្កេត ស៊ើបសួរ សវនាការ ឬ នៅក្នុងនីតិវិធីនៃបណ្ដឹងផ្សេងទៀត។ ៨. កាលបើបទឧក្រិដ្ឋនេះ ត្រូវបានប្រព្រឹត្តដោយអ្នករាជការសាធារណៈ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃមុខងារ ឬ នៅក្នុងឱកាសនៃការបំពេញមុខងាររបស់ខ្លួន។ ៩. កាលបើបទឧក្រិដ្ឋនេះនាំឱ្យមានការកាត់អវ:យវ: ឬឱ្យមានពិការភាពជាអចិន្រៃយ៍ដល់ជនរងគ្រោះ។ បទទារុណកម្ម និងអំពើឃោរឃៅ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធាគារពី ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅ ៣០ (សាមសិប) ឆ្នាំកាល បើបទ​ឧក្រិដ្ឋ​នេះ បណ្ដាលឱ្យ​ជនរងគ្រោះស្លាប់ ដោយគ្មាន​ចេតនា​សម្លាប់ ឬនាំឱ្យ​មានអត្ថឃាត​របស់ជន​នោះ។ សរុបមក ទារុណកម្ម និងអំពើឃោរឃៅ ត្រូវបានមនុស្សជាតិ​យកចិត្តទុកដាក់ និងប្រឆាំង​ដាច់ខាត​ចំពោះអំពើ​ទាំងនេះ ហើយក្រមព្រហ្ម​ទណ្ឌ ឆ្នាំ២០០៩ ក៏បាន​បញ្ញត្តអំពើទាំងនោះ​ជាបទឧក្រិដ្ឋ ដែលត្រូវ​ដាក់ទោស​ទណ្ឌយ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ទៅលើជន​ដែលប្រព្រឹត្តផងដែរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យនស/រកត/០៨១៧/៦៩១ ចុះថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ កម្ពុជាបានបង្កើត គណៈ​កម្មាធិការ​​ជាតិប្រឆាំង​​ទារុណកម្ម ក្នុងគោលដៅបង្ការ និងប្រឆាំង​រាល់ការ​ធ្វើទារុណកម្ម អំពើ​ឃោរឃៅ អំពើ​អម​ស្សធម៌ អំពើធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ ឬទណ្ឌកម្ម ដើម្បីពង្រឹង​កិច្ចការពារ​ដល់ជន​ទាំងទ្បាយ ដែលត្រូវ​បានដកហូត សេរីភាព​ឲ្យរួចផុតពី​ការធ្វើ​ទារុណកម្ម។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ម៉េង វណ្ណី និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com,ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:50:28

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទស្រវឹងជាក់ស្ដែង

(ភ្នំពេញ)៖ ស្រវឹង គឺជាស្ថានភាពមួយដែលមនុស្សមានអាការៈប្រែប្រួល និងវង្វេងស្មារតី ចុះខ្សោយនូវប្រព័ន្ធប្រសាទខួរក្បាល ដោយមូលហេតុនៃ​ការពិសារ​នូវគ្រឿង​ស្រវឹងជាអាទិ៍ ។ នៅពេលដែល​ពិសារ​គ្រឿងស្រវឹង​ហួសប្រមាណ នឹងធ្វើឱ្យអ្នកសេពគ្រឿង​ស្រវឹង​ទាំងនោះ មិនអាចគ្រប់​គ្រងស្មារតី សតិអារម្មណ៍​របស់ខ្លួន​បានឡើយ ។ ការមិនអាចគ្រប់គ្រងស្មារតីរបស់ខ្លួនបាននេះ ជាហេតុធ្វើឱ្យ​មាន​បញ្ហាជាច្រើន​កើតមាន​ឡើងនៅក្នុង​សង្គម ដូចជាករណី​ចាប់រំលោភ អំពើហិង្សា​ក្នុងគ្រួសារ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងកត្តាអ​វិជ្ជមាន​ផ្សេងៗ​ទៀតជាច្រើន ។ លើសពីនេះ ទោះបីជា​បុគ្គលដែល​ស្ថិតក្នុងស្ថានភាព​ស្រវឹងមិនបាន ប្រព្រឹត្ដនូវអំពើល្មើស ធ្ងន់ធ្ងរណាមួយក៏ដោយ ក៏ភាពស្រវឹង​អាច​ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ ទៅដល់កិត្ដិយស និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ របស់បុគ្គល​ខ្លួនឯងផ្ទាល់ ក៏ដូចជា​ប៉ះពាល់ ដល់សណ្ដាប់​ធ្នាប់សាធារណៈ និងប្រពៃណី​ល្អរបស់​សង្គមជាតិ​ផងដែរ ។ កាលណា​បើបុគ្គលណា​ម្នាក់ស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង ​ដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវសាធារណៈ គឺជាបទល្មើសមួយដែលមានចែង នៅក្នុង​ក្រមព្រហ្ម​ទណ្ឌជាធរមាន នៃព្រះរាជាណា​ចក្រកម្ពុជា ។ សម្រាប់កម្មវិធី​យល់ដឹង​ផ្នែកច្បាប់​ក្នុងសប្តាហ៍​នេះ ក្រោមកិច្ច​សហការ​រវាងអង្គភាព​ព័ត៌មាន FRESH NEWS ជាមួយ​ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ នឹងលើកយក​ប្រធាន​បទស្តីពី «បទស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង» មកធ្វើការ​បង្ហាញជូន​បងប្អួន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដូចតទៅ៖ យោងមាត្រា ២៩៧ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ «បទស្រវឹងជាក់ស្ដែង» បានបញ្ញត្ដិថា «បុគ្គលណាដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រវឹងយ៉ាងជាក់ស្ដែងនៅលើផ្លូវសាធារណៈត្រូវផ្ដន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពី ៥០០០ (ប្រាំពាន់) រៀល ទៅ ១០០០០ (មួយម៉ឺន) រៀល» ។ មានន័យថា បើបុគ្គល​ណាម្នាក់ស្រវឹង ហើយដែល​អ្នកដទៃអាចមើល​ដឹងពីស្ថានភាព​ស្រវឹងនោះ បានធ្វើ​សកម្មភាព ដើរ បើកបរ ជាអាទិ៍ នៅលើផ្លូវ​សាធារណៈ នោះមានន័យថា​ជននោះ​បាន ប្រព្រឹត្ដបទ​ល្មើស​ស្រវឹងជាក់ស្ដែង ។ យោងតាមវចនានុក្រម សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួនណាត បានឱ្យនិយមន័យ​ពាក្យ ស្រវឹង ថា គឺជាស្ថានភាព​នៃការប្រែស្មារតី ឬងោង ភ័ន្ដ វង្វេងស្មារតី ខុសពីប្រក្រតី​ដោយសេពសុរា​ជាដើម ។ ស្រវឹងជាក់ស្ដែង មានន័យថា ស្ថានភាព​នៃការស្រវឹង​នោះ សាធារណៈជន ឬអ្នកដ៏ទៃ​អាចដឹងពី​ស្ថានភាពនោះ មានន័យថា​ អ្នកដទៃមើលឃើញ​ជាក់ស្ដែង​ថា បុគ្គលនោះស្ថិតក្នុង​ស្ថានភាព​ស្រវឹងមែន ។ ឧទាហរណ៍ ក បានពិសាស្រា ស អស់មួយលីត្រ បណ្ដាល​ឱ្យស្រវឹងជោក ក្រោយពីពិសារួច ក មិនព្រម​សម្រាក​នៅមួយ​កន្លែងនោះ​ទេ ក៏បានដើរតាម​ផ្លូវសារធារណៈ ដោយសារ​ជាតិស្រវឹង ក បានវ​ង្វេងស្មារតី​ដើរមិន​ត្រង់ផ្លូវ និងបានដួលជា​ច្រើន​លើ​កច្រើន​សារ ពេលនោះ​មានអ្នកធ្វើដំណើរ​តាមផ្លូវបានឃើ​ញ និងសើចចំអក​ដាក់គ្រប់គ្នា ។ មូលហេតុបានជា ក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា កំណត់អំពើ​ស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង​ជា បទល្មើស​ដែលត្រូវផ្ដន្ទាទោស ដោយហេតុថា ការស្រវឹង គឺបាន​ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដ​ល់សណ្ដាប់​ធ្នាប់សាធារណៈ ប្រពៃណី​ល្អរបស់​សង្គម ជាពិសេស​ប៉ះពាល់​ដល់កិតិ្ដយស និងសេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​របស់មនុស្ស និងព្រម​ទាំង​អាច​ឈាន​ទៅដល់ការបង្កជា​ បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរ​ផ្សេងៗទៀត ប្រសិនបើគ្មាន​ការហាមឃាត់ បង្កា និងទប់ស្កាត់ ។ ចំពោះបទស្រវឹងជាក់ស្ដែង គឺជាប្រភេទបទល្មើសលហុ ដែលមានមូលទោស ត្រឹមទោសពិន័យជាប្រាក់តែប៉ុណ្ណោះ ។ ចំពោះវិធានអនុវត្ដជាក់ស្ដែង អាចសម្រេចផ្ដន្ទាទោស​ចំពោះ បទ​ស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង​នេះបាន ត្រូវតែមាន​សាលក្រម​ពីតុលាការ មានន័យថា ត្រូវតែឆ្លងកាត់​នីតិវិធី​តុលាការ ទើបអាច​សម្រេចផ្ដន្ទាទោ​សបាន ដែលត្រង់នេះ បាននាំ​ឱ្យបទល្មើស​ប្រភេទនេះ មិនសូវ​មានការធ្វើ​ការចោទ​ប្រកាន់នោះទេ ដោយភាគច្រើន ត្រូវបាន​រដ្ឋាភិបាល ប្រើប្រាស់​នូវវិធាន​ការអប់រំ និងណែនាំ ជំនួសវិញ ដើម្បីកាត់បន្ថយ​រឿងក្ដីនៅ​តុលាការ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី សមាជិកក្រុមការងារស្រាវជ្រាវ និងចងក្រង អត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ភូមិបាយ៉ាប ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ / ០៩៥ ៩២ ៩២ ៧២, អីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ www.ciclg.com ហ្វេសប៊ុកផេក ៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្ដិការអន្ដរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group ៕

2020-04-22 11:47:41