023 986 245 |078 272 785

ភាសា :

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការសម្រួលទ្រព្យរួមឱ្យមានលក្ខណៈសមាមាត្រដោយតុលាការ

(ភ្នំពេញ)៖ ទោះបីជាតុលាការបានធ្វើការវាយតម្លៃទ្រព្យ ធ្វើការកំណត់ចំណែកនៃសិទ្ធិលើទ្រព្យរួម និងកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យក៏ដោយ ក៏ត្រូវមានលក្ខណៈស្មើភាគនៃចំណែកដែលត្រូវទទួលជាក់ស្តែងលើទ្រព្យផងដែរ ហេតុនេះតុលាការត្រូវសម្រួលចំណែកដែលទទួលបានឱ្យមានភាពស្មើគ្នា សម្រាប់ប្តីប្រពន្ធ នៅក្នុងការទាមទារបែងចែកទ្រព្យរួមប្តីប្រពន្ធ។ ដូច្នេះដើម្បីសម្រួលទ្រព្យរួមទាំងនោះបាន តើតុលាការត្រូវសម្រួលទ្រព្យទាំងនោះដោយវិធីណា ? ដើម្បីឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការសម្រួលទ្រព្យខាងលើ សម្រាប់សប្ដាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ រួមជាមួយវិភាគទានច្បាប់ ក្នុងគម្រោងស្ដីពីការបណ្ដុះបណ្ដាល និងការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការសម្រួលទ្រព្យរួមឱ្យមានលក្ខណៈសមាមាត្រដោយតុលាការ» មកធ្វើការបកស្រាយ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ ឧទាហរណ៍ ៖ * «ក» ជាប្តី «ខ» ជាប្រពន្ធ * «ខ» បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងលែងលះ «ក» និងទាមទារឱ្យតុលាការបែងចែកទ្រព្យរួម * ទ្រព្យសម្បត្តិរួមមានដូចជាដី L នៅជាយក្រុងភ្នំពេញ ផ្ទះកំពុងរស់នៅសព្វថ្ងៃ និងប្រកបអាជីវកម្មលក់ចាប់ហួយ ប្រាក់សន្សំនៅក្នុងគណនីធនាគារចំនួន 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក ម៉ូតូមួយគ្រឿងម៉ាកHonda Dream ស៊េរីឆ្នាំ 2020 រថយន្តមួយគ្រឿងម៉ាក LEXUS 330 ឆ្នាំ 2007 នាឡិកាបីគ្រឿង គ្រឿងអលង្ការពីរឈុត។ * ទ្រព្យរួមទាំងនេះភាគីមិនឯកភាពក្នុងការបែងចែក និងបានស្នើសុំមកតុលាការឱ្យធ្វើការបែងចែក។ តើតុលាការត្រូវសម្រួលទ្រព្យរួមនេះយ៉ាងដូចម្តេច? សន្មតថា តុលាការបានកំណត់ចំណែកនៃសិទ្ធិលើទ្រព្យរួមនេះសម្រាប់ប្តីប្រពន្ធ ក្នុងចំណែកម្នាក់ៗចំនួន ១ភាគ២ និងបានវាយតម្លៃទ្រព្យរួមខាងលើនេះ សរុបមានតម្លៃ370,000(បីសែនប្រាំពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក ហើយតុលាការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យរួមនេះ តាមរយៈការដោះដូរ។ ផ្អែកលើសម្មតិកម្មនេះ ទ្រព្យរួមទាំងនេះ ត្រូវបានវាយតម្លៃដូចខាងក្រោម៖ * ⓐ ដី L នៅជាយក្រុងភ្នំពេញ មានតម្លៃ ៖ 100,000 (មួយសែន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓑ ផ្ទះកំពុងរស់នៅសព្វថ្ងៃ មានតម្លៃ ៖ 200,000 (ពីរសែន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓒ ម៉ូតូមួយគ្រឿងម៉ាកHonda Dream ស៊េរីឆ្នាំ 2020 ៖ 2,000 (ពីរពាន់) ដុល្លារអាមេរិក * ⓓ រថយន្តមួយគ្រឿងម៉ាក LEXUS 330 ឆ្នាំ 2007 ៖ 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓔ នាឡិកាបីគ្រឿង មានតម្លៃ ៖ 8,000 (ប្រាំបីពាន់) ដុល្លារអាមេរិក * ⓕ គ្រឿងអលង្ការពីរឈុត មានតម្លៃ ៖ 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក * ⓖ ប្រាក់សន្សំនៅក្នុងគណនីធនាគារចំនួន 20,000 (ពីរម៉ឺន) ដុល្លារអាមេរិក ៖ មិនចាំបាច់ វាយតម្លៃនោះទេ។ ផ្អែកតាមសម្មតិកម្មនេះ តុលាការកំណត់ចំណែកនៃទ្រព្យរួម ម្នាក់ៗចំនួន ១ភាគ២ នាំឱ្យប្រពន្ធនឹងទទួលបានទ្រព្យរួម មានតម្លៃ185,000(មួយសែនប្រាំបីម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក និងប្តីទទួលបានទ្រព្យរួមដែលមានតម្លៃ 185,000 (មួយសែនប្រាំបីម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក។ ផ្អែកតាមសម្មតិកម្មនេះ សន្មតថាតុលាការបានសម្រេចប្រគល់ផ្ទះរស់នៅសព្វថ្ងៃ ដែលកំពុងប្រកបអាជីវកម្មលក់ចាប់ហួយឱ្យទៅប្រពន្ធ ដែលមានតម្លៃ 200,000 (ពីរសែន) ដុល្លារអាមេរិក នាំឱ្យ ប្រពន្ធតាមទទួលទ្រព្យរួមលើសចំណែកដែលខ្លួនត្រូវទទួល ដើម្បីមានសមភាព តុលាការត្រូវសម្រួលទ្រព្យនេះ ដើម្បីឱ្យសមាមាត្រនឹងចំណែកនៃសិទ្ធិដែលប្រពន្ធមាននៅលើទ្រព្យរួម តាមរយៈ ឱ្យប្រពន្ធបង់ចំណែកដែលលើសនោះឱ្យមកប្តី។ ផ្អែកតាមសម្មតិកម្មនេះ ចំនួនទឹកប្រាក់ដែលប្រពន្ធត្រូវបង់ឱ្យមកប្តីវិញគឺ 200,000 - 185,000 = 15,000 (មួយម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក។ សរុបជារួម បើតុលាការសម្រេចប្រគល់ផ្ទះរស់នៅសព្វថ្ងៃ ដែលកំពុងប្រកបអាជីវកម្មលក់ចាប់ហួយឱ្យទៅប្រពន្ធ ទ្រព្យដទៃផ្សេងទៀត តុលាការនឹងប្រគល់ឱ្យទៅប្តី ហើយតុលាការនឹងបង្គាប់ឱ្យប្រពន្ធបង់ប្រាក់ចំនួន 15,000 (មួយម៉ឺនប្រាំពាន់) ដុល្លារអាមេរិក ឱ្យមកប្តី ដើម្បីសម្រួលទ្រព្យនេះ ឱ្យសមាមាត្រនឹងចំណែកនៃសិទ្ធិដែលប្តីប្រពន្ធមាននៅលើទ្រព្យរួម៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី អ៉ីវ ប៉ូលី គ្រូបង្រៀនច្បាប់នៃមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈមេធាវី និងជាអ្នកបណ្តុះបណ្តាលនៃកម្មវិធីវិភាគទានច្បាប់

2021-08-30 08:29:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ សិទ្ធិ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅក្នុងសង្គមរស់នៅបច្ចុប្បន្នយើងនេះ តែងតែមានព័ត៌មានថ្មីៗ ប្លែកៗដែលកើតមានឡើងជាហូរហែ និងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ក្នុងនោះផងដែរក៏មានអ្នករាយការណ៍អំពីរឿងហេតុដែលកើតឡើងនានា ទៅកាន់អ្នកសារព័ត៌មានឱ្យធ្វើការចុះផ្សាយ ក្នុងន័យចែករំលែកទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅក្នុងសង្គមឱ្យបានដឹងអំពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែអ្នកសារព័ត៌មាន គឺមានកម្រិតនៃសារព័ត៌មាន សិទ្ធិក្នុងការផ្សាយទាំងនោះគេហៅថា «សិទ្ធិ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន» ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់។ តើអ្នកសារព័ត៌មានទទូលបានសិទ្ធិ និងសេរីភាពអ្វីខ្លះ? ដើម្បីយល់ដឹងឱ្យកាន់តែច្បាស់ សម្រាប់សបា្តហ៍នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «សិទ្ធិ និងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ដូចខាងក្រោម៖ សេរីភាពសារព័ត៌មាន គឺជាសិទ្ធិមូលដ្ឋានដែលត្រូវបានធានាក្នុងច្បាប់កម្ពុជា និងច្បាប់អន្តរជាតិ ហើយសេរីភាពសារព័ត៌មានក៏មានធាតុសំខាន់របស់សិទ្ធិទាំងអស់ផងដែរ។ អ្នកសារព័ត៌មាន គឺជាអ្នកអនុវត្តន៍លើការស៉ើបអង្កេត និងការរាយការណ៍ពីព្រឹត្តិការណ៍នៃហេតុការណាមួយ មានពេលវេលាច្បាស់លាស់ និងជាក់លាក់ទៅអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ អ្នកមើល តាមរយៈ ការផ្សាយតាមវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ ទស្សនាវដ្ដី សារអេឡិចត្រូនិច (អ៉ីនធឺណេត) ជាដើម។ ច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាននៅឆ្នាំ១៩៩៥ មាត្រា ១ ស្តីពីការ «កំណត់តាមរបស់សារព័ត៌មាន និងធានារ៉ាប់រងសេរីភាព សារព័ត៌មាន និងសេរីភាពខាងការបោះពុម្ពផ្សាយឱ្យបានសមស្របតាមមាត្រា៣១ និងមាត្រា ៤១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា»។ និងមាត្រា ៣ ធានាសិទ្ធិមានសេរីភាពពីការត្រួតពិនិត្យមុនពេលបោះពុម្ពផ្សាយហើយមាត្រា៤ ចែងថា «ការបោះពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌មានផ្លូវការ […] មិនអាចត្រូវផ្តន្ទាទោសបានឡើយ ប្រសិនបើការផ្សាយនោះមានលក្ខណៈសមស្របតាមសភាពពេញលេញ ឬសេចក្តីសង្ខេបត្រឹមត្រូវតាមរឿងពិត»។ ដូចនេះការរាយការណ៍ និងការផ្សាយព័ត៌មាន ឬហេតុការណ៍ផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងក្នុងសង្គមឲ្យប្រជាជន និងរាជរដ្ឋាភិបាលបានដឹង គឺមានគោលបំណងដើម្បីរកវិធីដោះស្រាយ និងធ្វើអន្តរាគមន៍ ឱ្យទាន់ពេលវេលា ចៀសវាងមានហេតុការណ៍ណាមួយកើតឡើងជាយថាហេតុ ដែលនាំឱ្យខូចខាតដល់ប្រយោជន៍ជាតិ និងសង្គម។ ការបញ្ចេញព័ត៌មានចំពោះអ្នកសារព័ត៌មានត្រូវមានក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈខាងសារព័ត៌មានច្បាស់លាស់ ត្រូវមានតម្លាភាព និយាយការពិត មិនភូតភរ ឬបោកបញ្ឆោតដល់សាធារណៈជនឡើយ។ សារព័ត៌មានត្រូវផ្សព្វផ្សាយឲ្យបានទៀងទាត់ពេលវេលា និងបម្រើផលប្រយោជន៍ដល់មនុស្សទូទៅ និងមិនបម្រើផលប្រយោជន៍គណបក្សនយោបាយណាមួយឡើយ។ ការទទួលខុសត្រូវនៃអ្នកសារព័ត៌មាន ឬសមាគមអ្នកសារព័ត៌មាននីមួយៗត្រូវតាក់តែងក្រមសីលធម៌ដើម្បីអនុវត្តក្នុងសមាគមរបស់ខ្លួន ដែលអ្នកសារព័ត៌មានមានកាតព្វកិច្ចគោលការណ៍ចាំបាច់ជាអាទិ៍ដូចតទៅ៖ ១៖ គោរពសច្ចធម៌និងគោរពសិទ្ធិយល់ដឹងនូវសច្ចធម៌របស់សាធារណៈជន។ ២៖ ត្រូវផ្សាយនូវដំណឹងទាំងឡាយដោយសុចរិត ព្រមទាំងធ្វើអត្ថាធិប្បាយ ឬរិះគន់ឲ្យត្រឹមត្រូវនិងសមស្របតាមគតិយុត្តិធម៌។ ៣៖ ត្រូវរាយការណ៍តែតាមហេតុការណ៍ដែលខ្លួនដឹងពីប្រភពដើមតែប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកសារព័ត៌មាន មិនត្រូវបំបាត់ចោលនូវព័ត៌មានសំខាន់ៗ ឬកែបន្លំឯកសារផ្សេងៗឡើយ។ ៤៖ ប្រើវិធីសុច្ចរិតត្រឹមត្រូវដើម្បីស្វែងរកដំណឹង រូបថត និងឯកសារផ្សេងៗ។ ៥៖ ត្រូវធ្វើការកែតម្រូវនូវព័ត៌មានណាដែលចេញផ្សាយរួចហើយៗ មានលក្ខណៈមិនជាក់លាក់ និងនាំអោយមានការយល់ច្រឡំ។ ៦៖ ត្រូវចៀសវាងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដែលញុះញង់ អោយមានការប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ ភេទ ភាសា សាសនា មតិ ឬនិន្នាការនយោបាយ ដើមកំណើតជាតិ ឋានៈសង្គម ធនធាន ឬស្ថានភាពដទៃទៀត។ ៧៖ ត្រូវគោរពសិទ្ធិ និងសេរីភាពរស់នៅឯកជនរបស់បុគ្គល។ ៨៖ ត្រូវគោរពអោយបានហ្មត់ចត់តាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ ក្នុងការសរសេរអត្ថបទ។ ៩៖ ហាមបោះពុម្ពផ្សាយអត្ថបទ ឬរូបភាពអាសអាភាស និងរូបភាពហិង្សា។ ១០៖ ហាមរំលោភលើសិទ្ធិ ដើម្បីមានការជុំនំរះក្តី ដោយយុត្តិធម៌របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ១១៖ ត្រូវចាត់ទុកចំណុចដូចខាងក្រោមនេះ ជាការរំលោភដ៏ធ្ងន់ធ្ងរខាងផ្នែកវិជ្ជាជីវៈ របស់អ្នកសារព័ត៌មាន៖ * ការលួចចម្លងគំនិត ឬស្នាដៃរបស់អ្នកដទៃមកដាក់ជារបស់ខ្លួន * បន្លំអោយគេយល់ខុស ដូចជាការសរសេរបញ្ឆិតបញ្ឆៀង ដើម្បីអោយអ្នកអានមានការសង្ស័យដោយ អយុត្តិ ធម៌លើបុគ្គលណាម្នាក់ ក្រុម បក្សណាមួយ * ការមូលបង្កាច់ បរិហាកេរ្តិ៍ និងការជេរប្រមាថ * ការទទួលសំណូកក្នុងបែបណាមួយ ឬការជំរិតយកប្រាក់ ដើម្បីជាថ្នូរនឹងការបោះពុម្ពផ្សាយ ឬមិនបោះពុម្ពផ្សាយនូវព័ត៌មានណាមួយ។ សរុបមក សិទ្ធិនិងសេរីភាពខាងសារព័ត៌មាន គឺត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់ ដើម្បីការពារសិទ្ធិ ក្នុងការរស់នៅជីវិតឯកជន ការពារការប៉ះពាល់ប្រយោជន៍បុគ្គល និងសង្គម។ សារព័ត៌មានមិនត្រូវបោះពុម្ពផ្សាយនូវអ្វីដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ញុះញង់ ដោយផ្ទាល់ឱ្យមនុស្សម្នាក់ ឬច្រើនអ្នកប្រព្រឹត្តហិង្សា និងមិនឱ្យមានការរំលោភបំពានសិទ្ធិលើស្ថាប័នដែលច្បាប់ហាមឃាត់ដែលនាំឱ្យប៉ះពាល់ដល់ស្ថាប័ននោះក្នុងការអនុវត្ត សិទ្ធិនិងសេរីភាពនេះ គឺត្រូវចុះផ្សាយនូវរាល់ព័ត៌មានដែលមានប្រយោជន៍ និងហេតុការណ៍ ព្រឹត្តការណ៍នានា ពិតៗដែលគោរពសិទ្ធិ ប្រកបដោយសច្ចធម៌ សុចរិត មិនបង្ហាញនូវរូបភាពអាសអាភាស និងមិនត្រូវមានការ ញុះញង់អោយមានការប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ ភេទ ភាសា សាសនា មតិ ឬនិន្នាការនយោបាយ ដើមកំណើតជាតិ ឋានៈសង្គម ធនធានឬស្ថានភាព ដទៃទៀត តាមក្រមសីលធម៌របស់អ្នកសារព័ត៌មាន៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកស្រីមេធាវី មាស រ៉ាវីន និងលោក វ៉ន វិវត្តន៍ ជាជំនួយការផ្នែកសេវាកម្មច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនង ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីមែល៖ president@ciclg៖com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com ហ្វេសប៊ុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-08-23 09:39:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជន

(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងសង្គមជាក់ស្តែង ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់ឃើញថា ការរួមភេទជាមួយអនីតិជនសុទ្ធតែត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់។ ពាក្យថាអនីតិជន សំដៅដល់ជនដែលមានអាយុក្រោម ១៨ (ដប់ប្រាំបី) ឆ្នាំ ហើយតាមបញ្ញត្តិច្បាប់ នីតិភាពនៃការរួមភេទត្រូវបានកំណត់ចាប់ពីអាយុ ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទ្បើងទៅ មានន័យថា ច្បាប់បានផ្តល់សិទ្ធិ និងសេរីភាពដល់អនីតិជនដែលមានអាយុចាប់ពី ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទ្បើង អាចមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរួមភេទបាន។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើជនណាមួយធ្វើការរួមភេទជាមួយអនីតិជនអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ នោះនឹងត្រូវទទួលការផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ជាធរមាន។ តើអំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជនអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ មានទោសកម្រិតណា? សម្រាប់សប្តាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នឹងធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ អំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជន បានកំណត់នៅក្នុងមាត្រា ៤២ នៃច្បាប់ស្ដីពីការបង្រ្កាបអំពើជួញដូរមនុស្ស និងអំពើធ្វើអាជីវកម្មផ្លូវភេទ ដែលបានបញ្ញត្តិថា ជនណាបានប្រព្រឹត្តអំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជនដែលមានអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ ដល់១០ (ដប់) ឆ្នាំ។ ការកំណត់ផ្តន្ទាទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរចំពោះអំពើនេះ គឺក្នុងគោលបំណងហាមឃាត់យ៉ាងដាច់ខាតមិនឱ្យមានការរួមភេទជាមួយអនីតិជនអាយុក្រោម ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទ្បើយ ទោះបីជាមានការព្រមព្រៀង ឬមានការស័្មគ្រចិត្តពីអនីតិជនក៏ដោយ។ ការហាមឃាត់នេះ គឺច្បាប់បានគិតគូរអំពី កត្តាជីវសាស្រ្ត វេជ្ជសាស្រ្ត ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សរីរាង្គ និងសុខភាពរបស់អនីតិជន ព្រមទាំងលើកកម្ពស់ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីដ៏ផូរផង់របស់ខ្មែរផងដែរ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ត្រង់ស្មារតីមាត្រា៤៣ នៃច្បាប់នេះបានបញ្ញត្តិថា អំពើអាសនៅក្នុងច្បាប់នេះមានន័យថា ជាអំពើនៃការប៉ះពាល់ ឬការបង្ហាញកេរភេទ ឬផ្នែកផ្សេងទៀតរបស់ជនដទៃ ឬការឱ្យជនដទៃប៉ះពាល់កេរភេទ ឬផ្នែកភេទផ្សេងទៀតរបស់ជនល្មើសខ្លួនឯង ឬរបស់តតិយជនក្នុងចេតនាធ្វើឱ្យរំជួល ឬរីករាយដល់ចំណង់ផ្លូវភេទរបស់ជនល្មើស។ ជនណាដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើអាសទៅលើជនដទៃ ដែលមានអាយុតិចជាង ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ (មួយ) ឆ្នាំ ដល់ ៣ (បី) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ២.០០០.០០០ (ពីរលាន) រៀល ដល់ ៦.០០០.០០០ (ប្រាំមួយលាន) រៀល។ លើសពីនេះ ជនណាដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើសដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៤២ ឬមាត្រា៤៣ នេះ បើមិនរាងចាលទេ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារទ្វេដង។ សរុបមក អំពើរួមភេទជាមួយអនីតិជនក្រោមអាយុ ១៥ ឆ្នាំ គឺជាបទល្មើសពិសេស និងជាបទឧក្រិដ្ឋ ដែលត្រូវបានបញ្ញត្តិផ្ដន្ទាទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទៅជនល្មើសដែលប្រព្រឹត្តអំពើនេះ ដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សង្គមគ្រួសារ និងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីការពារសិទ្ធិ សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងសុខភាពរបស់កុមារ ព្រមទាំងរក្សាបាននូវប្រពៃណីទំនៀមទំលាប់ផងដែរ៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ម៉េង វណ្ណី និងលោកស្រី យ៉េ នីតា ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥ អ៉ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group

2021-08-16 10:09:15

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង

(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន រាល់ពេលមានការរំលោភបំពាន បៀតបៀន ឬធ្វើឱ្យខូចប្រយោជន៍ក្នុងរូបភាពណាមួយដែលផ្ទុយពីច្បាប់ ទាំងរូបវ័ន្តបុគ្គល និងនីតិបុគ្គល រមែងនឹកឃើញដល់ការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅកាន់មន្ត្រីមានសមត្ថកិច្ច ឬស្ថាប័នតុលាការ ដើម្បីជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌ឱ្យខ្លួន។ ប៉ុន្តែក្នុងស្ថានភាពមួយចំនួន ជនរងគ្រោះបែរជារារែកមិនហ៊ានទៅដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹងរបស់ខ្លួនវិញ ដោយសារទទួលរងការសម្លុត និងគំរាមកំហែងពីភាគីម្ខាងទៀត។ ដោយមើលឃើញថាទង្វើបែបនេះបានធ្វើឱ្យរាំងស្ទះ និងប៉ះពាល់ដល់សកម្មភាពអនុវត្តច្បាប់ផងនោះ ទើបក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានបញ្ញត្តអំពី «បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង» ដើម្បីកំណត់អំពីការផ្ដន្ទាទោសចំពោះជនទាំងឡាយណាដែលប្រព្រឹត្តអំពើទុច្ចរិតនេះ។ ដូច្នេះដើម្បីឱ្យជ្រាបកាន់តែច្បាស់ថា តើអំពើ និងសកម្មភាពបែបណាដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង? ហើយជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើនេះ ត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់កម្រិតណា? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីអំពី «បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង» មកចែករំលែក ជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ទាំងអស់ ដូចខាងក្រោម៖ បទសម្លុតកុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹងមានចែងត្រង់មាត្រា ៥២៧ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដែលបញ្ញត្តថា អំពើគំរាមកំហែងសម្លុត ដើម្បីញុះញង់ជនរងគ្រោះ កុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹងរបស់ខ្លួន ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ (មួយ) ឆ្នាំ ទៅ ៣ (បី) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ២.០០០.០០០ (ពីរលាន) រៀល ទៅ ៦.០០០.០០០ (ប្រាំមួយលាន) រៀល។ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ២ (ពីរ) ឆ្នាំ ទៅ ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ៤.០០០.០០០ (បួនលាន) រៀល ទៅ ១០.០០០.០០០ (ដប់លាន) រៀល ប្រសិនបើបទល្មើសនេះ សម្ដែងចេញជាលទ្ធផល។ យើងសង្កេតឃើញថា សកម្មភាពគំរាមកំហែង ឬសម្លុតដែលអាចចាត់ចូលជាបទល្មើសនេះបាន មិនចាំបាច់ត្រូវតែសម្ដែងចេញជាលទ្ធផល ទើបអាចទទួលការផ្ដន្ទាទោសនោះទេ ព្រោះកថាខណ្ឌទី១នៃមាត្រាខាងលើ បានសំដៅថា ការគំរាមកំហែង សម្លុត ឬញុះញង់ ដែលស្ដែងឡើងតាមរយៈពាក្យសម្ដី ក៏ត្រូវចាត់ទុកថាជាការគាបសង្កត់មិនឱ្យជនរងគ្រោះដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹងរបស់ខ្លួនដែរ។ ជាទូទៅ អំពើទុច្ចរិតនេះច្រើនប្រព្រឹត្តដោយ និយោជកទៅកាន់និយោជិត ចៅហ្វាយនាយទៅកាន់បុគ្គលិក អ្នកមានបុណ្យសក្ដិអំណាចទៅកាន់អ្នកដែលមានឋានៈតូចទាប ឬរវាងសាច់ញាតិ និងមិត្តភក្ដិដែលជិតស្និទ្ធនឹងគ្នា។ លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុងករណីដែលការគំរាមកំហែង ឬសម្លុត កុំឱ្យជនរងគ្រោះដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹង ធ្វើឡើងក្នុងសកម្មភាពដែលលើសពីពាក្យសម្ដី ហើយសម្ដែងចេញជាលទ្ធផលណាមួយដែលធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ជនរងគ្រោះ ឬអ្នកពាក់ព័ន្ធនោះ កថាខណ្ឌទី ២ នៃមាត្រា ៥២៧ ក៏បានបន្ថែមស្ថានទម្ងន់ទោសលើអ្នកប្រព្រឹត្តផងដែរ។ សរុបមកវិញ ប្រសិនបើជនណាម្នាក់ព្យាយាមគំរាមកំហែងសម្លុត ដើម្បីញុះញង់ជនរងគ្រោះ កុំឱ្យដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ឬដកពាក្យបណ្ដឹង ជននោះមិនអាចរួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួនឡើយ ហើយថែមទាំងត្រូវប្រឈមនឹងបទល្មើសខាងលើ ដែលត្រូវទទួលការផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់ថែមទៀតផង។ សម្រាប់ជនរងគ្រោះវិញ គួរគប្បីមានភាពក្លាហានក្នុងការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅកាន់ស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចឱ្យជួយស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងចាត់វិធានការទៅតាមច្បាប់ ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យជនល្មើសទាំងនោះមានឱកាសក្នុងការរំលោភបំពានអ្នកដទៃទៀត៕ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី ទ្រី ស្រីល័ក្ខណ និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង(អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group

2021-08-09 09:32:28

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យរួមដោយតុលាការ

(ភ្នំពេញ)៖ នៅពេលដែលមានបណ្តឹងលែងលះដាក់មកតុលាការ ហើយមានការទាមទារបែងចែកទ្រព្យរួមរបស់ប្តីប្រពន្ធ ដោយសារភាគីប្តីប្រពន្ធមិនអាចពិភាក្សាបែងចែកគ្នាបាន ទើបតម្រូវឱ្យមានការបែងចែកដោយតុលាការ ជាអាទិ៍។ ដូច្នេះដើម្បីបែងចែកទ្រព្យរួមទាំងនោះបាន តើតុលាការត្រូវបែងចែកទ្រព្យទាំងនោះដោយវិធីណា? ដើម្បីឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការបែងចែកទ្រព្យខាងលើ សម្រាប់សប្ដាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ រួមជាមួយវិភាគទានច្បាប់ ក្នុងគម្រោងស្ដីពីការបណ្ដុះបណ្ដាល និងការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យរួមដោយតុលាការ» មកធ្វើការបកស្រាយ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ ទ្រព្យសម្បត្តិរួមទាំងនោះ នៅពេលដាក់មកតុលាការ តុលាការត្រូវវាយតម្លៃទ្រព្យរួមទាំងនោះ ឱ្យទៅជាចំនួនទឹកប្រាក់ដើម្បីងាយស្រួល ធ្វើការគណនា។ ការវាយតម្លៃទ្រព្យរួម ទៅជាចំនួនទឹកប្រាក់ មិនមែនយកទ្រព្យរួមនោះទៅលក់នោះទេ គឺជាមធ្យោបាយមួយដែលមានភាពជាក់លាក់ ក្នុងការធ្វើជាមូលដ្ឋានបែងចែកទ្រព្យរួមតែប៉ុណ្ណោះ។ មួយវិញទៀតតុលាការត្រូវកំណត់សិទ្ធិលើចំណែកនៃទ្រព្យរួមដែលប្រពន្ធ ឬប្តីត្រូវមាន។ បន្ទាប់ពីតុលាការ កំណត់សិទ្ធិនៃចំណែកលើទ្រព្យ និងបានវាយតម្លៃទ្រព្យរួមរួចហើយ ដើម្បីឱ្យខ្លឹមសារនៃសេចក្តីសម្រេចបញ្ចប់របស់សាលក្រម អាចអនុវត្តជាលក្ខណៈសត្យានុម័តបាន ទាមទារឱ្យតុលាការកំណត់អំពីវិធីបែងចែកទ្រព្យរួម។ ដោយតុលាការអាចបែងចែកតាមរូបរាងដើមនៃវត្ថុ ឬបំលែងពីទ្រព្យរួមទៅជាកម្មសិទ្ធិអវិភាគ ឬលក់តាមផ្លូវតុលាការប្តូរជាប្រាក់ ឬបង្គាប់ឱ្យផ្ទេរចំណែក ដោយបង់ប្រាក់សំណងនៃចំណែក ឬដោះដូរទ្រព្យទាំងនោះសម្រាប់ភាគីប្តីប្រពន្ធ។ ការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យនេះ គឺអាស្រ័យលើស្ថានភាពនៃទ្រព្យនីមួយៗជាក់លាក់ ដែលភាគីបានស្នើសុំបែងចែក។ ប៉ុន្តែរបៀបនៃការបែងចែក ឬការកំណត់វិធីបែងចែក ផ្អែកលើតុលាការដោយតុលាការអាចបែងចែកទ្រព្យរួម ដូចជា (i)ដី L1 ត្រូវបានបែងចែកតាមរូបដើមនៃវត្ថុ (ii) L2 ត្រូវបានបំប្លែងពីទ្រព្យរួមទៅជាកម្មសិទ្ធិអវិភាគ (iii) L3 ត្រូវបានលក់តាមផ្លូវតុលាការប្តូរជាប្រាក់ (iv) L4 ត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យផ្ទេរចំណែក ដោយបង់ប្រាក់សំណងនៃចំណែក ឬ (v) បែងចែកតាមវិធីដោះដូរ ដោយ L5 ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្តី ចំណែកដី L6 ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រពន្ធ ជាអាទិ៍។ ក្នុងករណី តុលាការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យតាមរូបរាងដើមនៃវត្ថុ លុះត្រាតែ៖ * មិនខូចទ្រង់ទ្រាយទ្រព្យ មិនធ្លាក់តម្លៃទ្រព្យ * ទ្រព្យនោះអាចប្រើប្រាស់ជាប្រក្រតី តាមលក្ខណៈនៃទ្រព្យ * ប្រសិនបើទ្រព្យនោះជាប្រភេទទ្រព្យកំពុងមានចរន្តផលិតកម្ម ដូចជា មានដំណាំកសិ ឧស្សាហកម្ម ជាអាទិ៍ ហើយការបែងចែកតាមរូបដើមនៃវត្ថុ អាចបន្ថយផលិតកម្ម ឬ ប៉ះពាល់ដល់ខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្ម ជាអាទិ៍ មិនគប្បីបែងចែកនោះទេ * ទ្រព្យនោះមានរូបរាងសមស្របតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង * ទ្រព្យនោះមិនជាប់បន្ទុកនៃការរឹបអូស ឬហ៊ីប៉ូតែក ជាអាទិ៍។ ក្នុងករណី តុលាការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យតាមរយៈលទ្ធកម្មចំណែក ដោយបង់សំណង៖ * ប្រសិនបើទ្រព្យនោះជាប្រភេទទ្រព្យកំពុងមានចរន្តផលិតកម្ម ដូចជា មានដំណាំកសិ ឧស្សាហកម្មជាអាទិ៍ ហើយភាគីណាម្ខាងមានជំនាញ និងឆន្ទៈបន្តការងារបែបនោះ * ភាគីណាម្ខាងមានឧបនិស្ស័យ ឬស្ថានភាពជាក់ស្តែងជាមួយនឹងទ្រព្យនោះ ដូចជា ទ្រព្យនោះជាផ្ទះកំពុងស្នាក់នៅ និងប្រកបអាជីវកម្ម ដោយភាគីណាម្ខាង ជាអាទិ៍ * ប្រសិនបើទ្រព្យនោះជាប់ទាក់ទងដោយផ្ទាល់នឹងទ្រព្យផ្សេងទៀតដែលបានបែងចែកឱ្យទៅភាគីណាម្ខាង * ទ្រព្យនោះមិនមែនជាទ្រព្យដែលមានតម្លៃប្រែប្រួលលឿន។ ក្នុងករណី តុលាការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យតាមការលក់ដោយបង្ខំប្តូរជាប្រាក់៖ ⓐ ទ្រព្យនោះមិនមែនជាទ្រព្យដែលមានតម្លៃប្រែប្រួលលឿន ⓑ ទ្រព្យនោះមិនជាប់បន្ទុកហ៊ីប៉ូតែក ឬការរឹបអូស ជាអាទិ៍ ⓒ ទ្រព្យនោះគ្មានភាគីណាមួយចង់បាន ឬមិនមានលទ្ធភាពធ្វើលទ្ធកម្មនៃចំណែក ⓓ គ្មានជម្រើសអ្វីដែលល្អជាងនេះ។ ក្នុងករណី តុលាការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យតាមរយៈការបំប្លែងជាកម្មសិទ្ធិអវិភាគ៖ ⓐ ទ្រព្យនោះជាទ្រព្យដែលមានតម្លៃប្រែប្រួលលឿន ⓑ ទ្រព្យនោះជាប់បន្ទុកហ៊ីប៉ូតែក ឬបន្ទុកនៃការរឹបអូស ជាអាទិ៍ ⓒ ទ្រព្យនោះគ្មានភាគីណាមួយចង់បាន ឬមិនមានលទ្ធភាពធ្វើលទ្ធកម្មនៃចំណែក ⓓ គ្មានជម្រើសអ្វីដែលល្អជាងនេះ។ ក្នុងករណី តុលាការកំណត់វិធីបែងចែកទ្រព្យតាមរយៈការដោះដូរ៖ ⓐ ទ្រព្យរួមទាំងនោះ បើដោះដូរ គឺមានប្រយោជន៍ដល់គូភាគីទាំងសងខាង ⓑ វិធីដោះដូរ មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបញ្ចប់វិវាទ ⓒ វិធីដោះដូរ ធ្វើឱ្យមានភាពងាយស្រួល និងឆាប់រហ័សក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ⓓ គ្មានជម្រើសអ្វីដែលល្អជាងនេះ៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី អ៉ីវ ប៉ូលី គ្រូបង្រៀនច្បាប់នៃមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈមេធាវី ជាអ្នកបណ្តុះបណ្តាលនៃកម្មវិធីវិភាគទានច្បាប់

2021-08-02 09:17:52

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ សេវភាព

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅ ប្រសិនបើដីដែលចាំបាច់សម្រាប់អាស្រ័យនៅ ឬ អាស្រ័យផលប្រចាំថ្ងៃ ត្រូវបានបិទជិត ព្រោះតែការហ៊ុមព័ទ្ធដោយអចលនវត្ថុរបស់អ្នកជិតខាង ឬ ពុំមានទីធ្លាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញគោលបំណងក្នុងការអាស្រ័យផ្សេងៗ លើដីនោះបាន ម្ចាស់នៃដីនោះចាំបាច់ត្រូវប្រើប្រាស់ដីរបស់អ្នកដទៃ ដើម្បីបម្រើដល់ផលប្រយោជន៍ដែលខ្លួនត្រូវការទើបបាន ប្រសិនបើពុំមានមធ្យោបាយផ្សេងពីនេះ។ ដូច្នេះហើយ ដើម្បីអាចប្រើប្រាស់ដីរបស់អ្នកដទៃក្នុងគោលបំណងបម្រើដល់ផលប្រយោជន៍នៃដីរបស់ខ្លួន លុះត្រាតែម្ចាស់ដីនោះបានបង្កើតនូវកិច្ចសន្យាសេវភាព ដើម្បីទទួលបាននូវសិទ្ធិ «សេវភាព»។ តើអ្វីទៅជាសេវភាព? ដើម្បីអាចតតាំងនឹងតតិយជនបាន តើត្រូវធ្វើដូចម្ដេចខ្លះ? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «សេវភាព» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ដូចខាងក្រោម៖ ដោយអនុលោមតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណី សេវភាព គឺសំដៅទៅលើសិទ្ធិប្រើប្រាស់ដីរបស់អ្នកដទៃ សម្រាប់ជាផលប្រយោជន៍ដីរបស់ខ្លួន ដោយមានកំណត់នូវគោលបំណងក្នុងការប្រើប្រាស់នោះនៅក្នុងកិច្ចសន្យាបង្កើតសេវភាពនេះ ហើយសេវភាពគឺអាចបង្កើតដោយយកតម្លៃជាថ្នូរ ឬ ក៏មិនយកតម្លៃជាថ្នូរក៏បានដែរ។ សិទ្ធិសេវភាពនេះ គឺជាសិទ្ធិមួយក្នុងចំណោមសិទ្ធិប្រត្យក្ស ដែលមានចែងក្នុងក្រមរដ្ឋប្បវេណី។ ហេតុនេះ បានសេចក្ដីថាអ្នកដែលមានសិទ្ធិសេវភាព (ម្ចាស់សេវភាព) អាចអនុវត្តសិទ្ធិទាមទារឱ្យប្រគល់វិញ សិទ្ធិទាមទារឱ្យបញ្ឈប់ការរារាំង និងសិទ្ធិទាមទារឱ្យបង្ការជាមុននូវការរារាំង ចំពោះការបំពានសេវភាព ដូចសិទ្ធិដែលកម្មសិទ្ធិករមាន។ ដោយយោងតាមបទប្បញ្ញត្តិដែលកំណត់ពីសិទ្ធិសេវភាព គឺបានកំណត់ថា ដីរបស់អ្នកដទៃដែលផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ ហៅថា «ដីបម្រើ» រីឯដីដែលធ្វើឱ្យកើនផលប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនឯង ហៅថា «ដីប្រើ»។ ចំពោះខ្លឹមសារនៃផលប្រយោជន៍សេវភាព គឺមានដូចជា ការឆ្លងកាត់ (សេវភាពឆ្លងកាត់) ការយកទឹកប្រើ (សេវភាពយកទឹកប្រើ) ការមើលទេសភាព (សេវភាពមើលទេសភាព) ការយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ (សេវភាពយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ) ជាដើម។ យោងទៅតាមការបកស្រាយខាងលើនេះ ប្រសិនបើក្នុងករណីដែលដីនោះពុំមានទីធ្លាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីសម្រួលដល់ការប្រើប្រាស់ដី ឬ ត្រូវបានហ៊ុមព័ទ្ធដោយអចលនវត្ថុ ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃដែលនៅជាប់គ្នា ដែលបង្ករឱ្យដីនោះក្លាយជាដីបិទជិត ហើយពុំមានមធ្យោបាយក្នុងការចេញ ឬ ចូលពីទីតាំងដីរបស់ខ្លួន ទៅកាន់ផ្លូវសាធារណៈបាន ឬ មិនអាចមានប្រភពទឹកចូលដល់ទីតាំងនៃដី ឬ ខ្វះទីធ្លាដើម្បីសម្រួលដល់ការសាងសង់ផ្សេងៗ ជាដើម នោះម្ចាស់នៃដីបិទជិតនោះ ប្រាកដជាមានការលំបាកក្នុងការប្រើប្រាស់ដីរបស់ខ្លួន និងធ្វើឱ្យខាតបង់ផលប្រយោជន៍ជាច្រើនដែលអាចកើតមានឡើងទៀតផង។ ដូច្នេះ ម្ចាស់នៃដីបិទជិត ឬ ដីដែលខ្វះខាតទីធ្លាក្នុងការប្រើប្រាស់នោះ ចាំបាច់ត្រូវប្រើប្រាស់ដីរបស់អ្នកដទៃដើម្បីបម្រើដល់ផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួនទើបបាន។ ហើយដើម្បីអាចប្រើប្រាស់ដីរបស់អ្នកដទៃក្នុងគោលបំណងបម្រើដល់ផលប្រយោជន៍នៃដីរបស់ខ្លួន លុះត្រាតែម្ចាស់ដីនោះបានបង្កើតនូវកិច្ចសន្យាសេវភាព ដើម្បីទទួលបាននូវសិទ្ធិសេវភាព។ ជាការពិតណាស់ ដើម្បីប្រើប្រាស់ដីរបស់អ្នកដទៃដើម្បីយកមកធ្វើជាដីបម្រើបាន លុះត្រាតែម្ចាស់ដីប្រើបានធ្វើនូវកិច្ចសន្យាបង្កើតសេវភាព។ សេវភាព អាចបង្កើតបានតាមលិខិតជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ ឬ មិនតាមលិខិតជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ ក៏បានដែរ។ សេវភាពដែលបានបង្កើតឡើង អាចតតាំងនឹងតតិយជន ព្រមទាំងអនុប្បទានិកបាន លុះត្រាតែសេវភាពនោះបានចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។ ក្នុងករណី កម្មសិទ្ធិករនៃដីប្រើ ធ្វើអនុប្បទានលើដីនោះ សិទ្ធិសេវភាពក៏ត្រូវធ្វើអនុប្បទានទៅជាមួយគ្នាផងដែរ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលបានកំណត់ផ្សេងពីនេះ នៅក្នុងកិច្ចសន្យា។ ក្រៅពីកម្មសិទ្ធិករនៃដីប្រើ ភតិកៈ ឬ អ្នកមានសិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ ឬ ផលុបភោគី ឬ ម្ចាស់សិទ្ធិប្រើប្រាស់ និងអាស្រ័យនៅ នៃដីប្រើដែលត្រូវបានបង្កើតសេវភាពរួចហើយ ក៏អាចទទួលបាននូវសេវភាពផងដែរ។ មួយវិញទៀត ប្រសិនបើដីនោះ មិនទាន់មានការបង្កើតសេវភាពនៅឡើយទេនោះ ម្ចាស់សិទ្ធិជួលអចិន្ត្រៃយ៍ ឬ ផលុបភោគីលើដី ក៏អាចបង្កើតសេវភាពបានដែរ ដោយយកដីដែលខ្លួនមានសិទ្ធិជួល និងសិទ្ធិផលុបភោគនោះធ្វើជាដីប្រើ មិនចាំបាច់ទាល់តែជាកម្មសិទ្ធិករទើបអាចបង្កើតបាននោះទេ។ ក្នុងករណីដែលបានបង្កើតសេវភាពតាមលិខិតជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ បើកិច្ចសន្យាបង្កើតសេវភាព មានកំណត់អំឡុងពេលជាក់លាក់ សេវភាពនឹងត្រូវរលត់ដោយការបញ្ចប់អំឡុងពេលដែលបានកំណត់នោះ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើកិច្ចសន្យានោះពុំបានកំណត់អំឡុងពេលទេ ម្ចាស់ដីបម្រើអាចទាមទារទៅតុលាការឱ្យរំលត់សេវភាពបាន។ រីឯសេវភាពដែលមិនត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមលិខិតជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរត្រឹមត្រូវទេនោះ ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិនៃដីបម្រើ មានសិទ្ធិក្នុងការស្នើសុំឱ្យរំលត់សេវភាពនោះនៅពេលណាក៏បានដែរ។ ក្នុងករណីនេះ សេវភាពនឹងត្រូវរលត់នៅក្រោយអំឡុងពេល ០១ (មួយ) ខែ បានកន្លងហួស ដោយគិតចាប់ពីពេលស្នើសុំឱ្យរំលត់។ ក្នុងករណីដែលដីប្រើ ឬ ដីបម្រើ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់បុគ្គលលើសពីមួយ (កម្មសិទ្ធិអវិភាគ) នោះ កម្មសិទ្ធិករម្នាក់ក្នុងចំណោមនោះ ពុំអាចរំលត់សេវភាពចំពោះចំណែករបស់ខ្លួនបានឡើយ ។ ចំពោះករណីយកិច្ចនៃគូភាគី នៅក្រោយពេលបង្កើតសេវភាពវិញ គឺម្ចាស់កម្មសិទ្ធិករនៃដីបម្រើ ពុំអាចរារាំងដល់ការអនុវត្តនូវសេវភាព ឬ ធ្វើអំពើណាមួយដែលប៉ះពាល់ដល់ការប្រើប្រាស់សេវភាពទេ ហើយក៏មិនអាចយកដីផ្សេងមកធ្វើជាដីបម្រើជំនួសដីបម្រើដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាពីដំបូងនោះដែរ លុះត្រាតែការបន្តទុកដីនោះឱ្យនៅជាដីបម្រើ អាចនាំឱ្យខូចខាតផលប្រយោជន៍ដល់កម្មសិទ្ធិករនៃដីបម្រើ ដូច្នេះគាត់អាចយកដីផ្សេងដែលផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ដូចគ្នាដល់ដីប្រើ មកធ្វើជាដីបម្រើជំនួសដីបម្រើពីដំបូងបាន។ ចំណែកឯ ម្ចាស់សេវភាពដែលមានសិទ្ធិលើដីប្រើនោះវិញ ពុំអាចប្រើប្រាស់ដីបម្រើឱ្យហួសកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ដែលបានកំណត់នៅក្នុងកិច្ចសន្យាបង្កើតសេវភាពឡើយ ហើយក៏ពុំអាចធ្វើការផ្លាស់ប្ដូរណាមួយលើដីបម្រើ ឬ ដីប្រើ ដែលអាចមានឥទ្ធិពលមិនល្អ និងធ្ងន់ធ្ងរដល់ស្ថានភាពនៃដីបម្រើនោះដែរ។ បើម្ចាស់សេវភាព បានអនុវត្តផ្ទុយដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ ឬ មិនបានបង់តម្លៃថ្នូរចំពោះសេវភាពដែលយកតម្លៃថ្នូរ ម្ចាស់ដីបម្រើអាចប្ដឹងទៅតុលាការឱ្យរំលត់សេវភាព និងទាមទារសំណងនៃការខូចខាតតាមរូបភាពជាសំណងនៃការខូចខាតពីអំពើអនីត្យានុកូលបាន ដោយគ្មានការរារាំង។ សរុបមក សេវភាព គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់ជាច្រើន ចំពោះដីប្រើដែលជាដីបិទជិត ឬ ជាដីដែលត្រូវការធនធានដើម្បីបំពេញតម្រូវការក្នុងការប្រើប្រាស់ដី ព្រោះម្ចាស់សេវភាពអាចប្រើប្រាស់ដីអ្នកដទៃដើម្បីទទួលបាននូវផលប្រយោជន៍ដូចជា ការធ្វើជាផ្លូវឆ្លងកាត់ ជាមធ្យោបាយដើម្បីបង្ហូរទឹកប្រើប្រាស់ ជួយសម្រួលដល់ការសាងសង់ផ្សេងៗ ជាដើម ។ល។ ហើយម្ចាស់នៃដីបម្រើក៏អាចទាញយកផលប្រយោជន៍ពីការបង្កើតសេវភាពដោយមានតម្លៃជាថ្នូរផងដែរ។ បែបនេះហើយ ទើបនាំឱ្យសេវភាពនោះ ផ្ដល់នូវផលប្រយោជន៍ច្រើនណាស់ ដល់ភាគីទាំងសងខាង។ ប៉ុន្តែ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភាគីនៃកិច្ចសន្យាបង្កើតសេវភាពណាក៏ពុំអាចរំលោភបំពាននូវសិទ្ធិរបស់ភាគីម្ខាងទៀត ឬ សិទ្ធិរបស់តតិយជនបានដែរ ពុំនោះទេភាគីដែលបំពាននោះនឹងត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះកំហុសរបស់ខ្លួន ទៅតាមច្បាប់ជាធរមាន៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងលោក សូត្រ សុវណ្ណរាជ្យ ជាជំនួយការផ្នែកសេវាកម្មច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-08-02 09:16:43

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ របបភាគបម្រុង

(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងបញ្ញត្តិក្រមរដ្ឋប្បវេណី បានកំណត់អំពីវិធីនៃការបែងចែកមត៌កតាម ០២(ពីរ) របៀប រួមមាន៖ ការបែងចែកមត៌កតាមបញ្ញតិច្បាប់ ដែលហៅថាសន្តតិកម្មតាមច្បាប់ និងការបែងចែកមត៌កតាមរយៈឆន្ទៈរបស់មតកជន ដែលហៅថា សន្តតិកម្មមានបណ្ដាំ (មតកសាសន៍)។ ជាទូទៅ តាមរយៈសន្តតិកម្មមានបណ្ដាំ (មតកសាសន៍) មតកជនអាចបង្ហាញនូវឆន្ទៈរបស់ខ្លួនក្នុងការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន បន្ទាប់ពីខ្លួនទទួលមរណភាព។ ប៉ុន្តែ ជម្រើសនៃការបែងចែកមត៌កតាមវិធីនេះ អាចនឹងមានការបំពានដល់ចំណែករបស់សន្តតិជនណាមួយ ក្នុងករណីមតកជនបានកំណត់ក្នុងបណ្ដាំថា នឹងបែងចែកមត៌កទៅឱ្យជនដទៃក្រៅពីសន្តតិជន ឬបែងចែកចំនួនលើសលុបឱ្យទៅសន្តតិជនណាម្នាក់ ជាហេតុធ្វើឱ្យសន្តតិជនម្នាក់ទៀតទទួលបានមត៌កតិចតួច។ ដើម្បី សម្រួលស្ថានភាពបែបនេះ ទើបក្រមរដ្ឋប្បវេណីបានកំណត់នូវបញ្ញត្តិមួយឡើង ដើម្បីធានាថាគ្មានការបំពានលើចំណែកមត៌ក ដែលត្រូវទទួលបានដោយសន្តតិជន ហៅថា «ភាគបម្រុង»។ តើអ្វីទៅជាភាគបម្រុង? តើភាគបម្រុងបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងអ្វី ហើយមានផលប្រយោជន៍បែបណា? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សម្រាប់សប្តាហ៍នេះ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «របបភាគបម្រុង» មកបកស្រាយជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ និងសិស្ស និស្សិត ដូចខាងក្រោម៖ ដូចដែលបានបញ្ជាក់ខាងលើ ច្បាប់បានទទួលស្គាល់ឱ្យមានសន្តតិកម្មតាមបណ្ដាំ (មតកសាសន៍) ដែលមតកជនអាចបង្ហាញឆន្ទៈរបស់ខ្លួនក្នុងការបែងចែកចំណែកមត៌ក បន្ទាប់ពីខ្លួនបានស្លាប់ទៅ។ ប៉ុន្តែការទទួលស្គាល់របបសន្តតិកម្មបែបនេះ ក៏អាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ចំណែកដែលសន្តតិជនត្រូវទទួលបានផងដែរ ប្រសិនបើមតកជន បង្ហាញឆន្ទៈចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនដោយមិនត្រឹមត្រូវ ហេតុនេះហើយទើបក្រមរដ្ឋប្បវេណីបានបង្កើតនូវរបបភាគបម្រុងឡើង។ បទបញ្ញត្តិ ស្ដីពីភាគបម្រុងត្រូវបានបង្កើតឡើង ក្នុងគោលបំណងការពារការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិដោយមិនត្រឹមត្រូវ ដែលធ្វើឡើងដោយមតកជន ដូចជាធានាបាននូវចំណែកមត៌កជាក់លាក់ និងត្រឹមត្រូវមួយសម្រាប់ជនដែលនឹងត្រូវមានសិទ្ធិទទួលបាន។ មតកជន មានសិទ្ធិធ្វើការបែងចែកមត៌ករបស់គាត់បានគ្រប់រូបភាព ក៏ប៉ុន្តែត្រូវគោរពលក្ខខណ្ឌតាមគោលការណ៍ភាគបម្រុង។ តាមច្បាប់ ភាគបម្រុង គឺជាចំណែកមួយដែលត្រូវបម្រុងទុកឱ្យអ្នកដែលមានសិទ្ធិលើភាគបម្រុង តាមច្បាប់កំណត់។ ភាគបម្រុង គឺជាចំណែកបម្រុងទុក ដែលត្រូវរាប់បញ្ចូលទាំងមត៌ក និងទ្រព្យសម្បត្តិមួយចំនួន ដែលមានមុនពេលមរណភាពរបស់មតកជន ដូចជាប្រទានកម្ម និងតម្លៃនៃផលប្រយោជន៍ពិសេស ដោយហេតុថា ប្រសិនបើទ្រព្យសម្បត្តិដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់គណនាភាគបម្រុងនេះត្រូវបានកំណត់ត្រឹមមត៌ក នោះអាចមានករណីមួយចំនួន ដែលមតកជនគាត់អាចចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិបានតាមរយៈប្រទានកម្មជាដើម ដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ចំណែករបស់សន្តតិជន។ ក្រមរដ្ឋប្បវេណីកម្ពុជា បានកំណត់ឱ្យជនមួយចំនួនដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយមតកជន ក្លាយជាអ្នកមានសិទ្ធិលើភាគបម្រុង ដែលរួមមាន៖ * បច្ឆាញាតិផ្ទាល់ ឬសន្តតិជនជំនួសរបស់ខ្លួន * ឪពុកម្ដាយ និងជីដូនជីតា * សហព័ទ្ធ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក្ដី មិនមែនមានន័យថា ជនទាំងអស់ដូចមានបញ្ជាក់ខាងលើសុទ្ធតែមានសិទ្ធិលើភាគបម្រុងគ្រប់ៗគ្នានោះទេ ពោលគឺកំណត់ទៅតាមលំដាប់នៃសន្តតិជនដូចខាងក្រោម៖ * សហព័ទ្ធមានសិទ្ធិលើភាគបម្រុងជានិច្ច * បើមានសន្តតិជនលំដាប់ទី១ ជាអ្នកមានសិទ្ធិលើភាគបម្រុង នោះសន្តតិជនលំដាប់ទី២ មិនមានសិទ្ធិនេះឡើយ។ ជាទូទៅចំណែកនៃភាគបម្រុងត្រូវបានកំណត់ដូចខាងក្រោម៖ * ១ ភាគ ៣ នៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មតកជន ក្នុងករណីដែលមានតែសន្តតិជនជាឪពុកម្ដាយ ឬជីដូនជីតា ប៉ុណ្ណោះ * ១ ភាគ ២ នៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មតកជន ក្នុងករណីផ្សេង។ ក្នុងករណីដែលមានសន្តតិជនច្រើននាក់ អ្នកមានសិទ្ធិលើភាគបម្រុងនីមួយៗអាចទទួលភាគបម្រុងរបស់ខ្លួន ទៅតាមសមាមាត្រនៃចំណែកមត៌ក។ សរុបជារួមមក ភាគបម្រុងគឺជារបបមួយប្រភេទ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងកំណត់ឱ្យបានច្បាស់លាស់នូវចំណែកបម្រុងទុកមួយ ដើម្បីការពារពីការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិហួសហេតុរបស់មតកជន រហូតធ្វើឱ្យបាត់បង់ចំណែកស្របច្បាប់ដល់អ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានមត៌ក។ ការកំណត់ ពីរបបភាគបម្រុង អាចជាប្រយោជន៍មួយ ដើម្បីសម្របសម្រួលរវាងសន្តតិកម្មតាមច្បាប់ និងសន្តតិកម្មតាមបណ្ដាំ (មតកសាសន៍) ក៏ដូចជាអាចរក្សាបាននូវចំណែកមត៌កជាក់លាក់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មតកជន សម្រាប់ជនដែលនឹងមានសិទ្ធិទទួលបានមត៌កតាមផ្លូវច្បាប់៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោក ប៊ុន វិទូ និងលោក ឡេង ពុទ្ធិតារា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com,ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-08-02 09:13:29

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការរំលោភអំណាច

(ភ្នំពេញ)៖ នៅក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្នមានសកម្មភាពមួយចំនួន ដែលបង្ហាញអំពីការរារាំងការអនុវត្តច្បាប់ ដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្តឡើងដោយមន្រ្តីរាជការសាធារណៈ ឬពលរដ្ឋដែលទទួលអាណត្តិតាមរយៈការបោះឆ្នោតជាដើម។ សកម្មភាពបែបនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យរាំងស្ទះដល់ដំណើរការអនុវត្តច្បាប់ ក៏ដូចជាប្រសិទ្ធិភាពក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ ដែលនេះគឺជាសកម្មភាពមួយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការរំលោភអំណាច ដោយនៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក៏បានចែងលម្អិតអំពីសញ្ញាណនៃការរំលោភអំណាចនេះ ក៏ដូចជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ជនល្មើសផងដែរ។ តើការរំលោភអំណាច គឺជាអ្វី ហើយអ្នកដែលប្រព្រឹត្ត បទល្មើសមួយនេះនឹងត្រូវទទួលរងនូវទណ្ឌកម្មបែបណាពីច្បាប់? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សប្ដាហ៍នេះ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «ការរំលោភអំណាច» មកធ្វើការបកស្រាយជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្សានុសិស្ស និងនិស្សិតដូចខាងក្រោម៖ សញ្ញាណនៃការរំលោភអំណាច ត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងមាត្រា៥៨៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា «បទចាត់វិធានការសំដៅរារាំងការអនុវត្តច្បាប់ និង ស្ថានទម្ងន់ទោស» ដែលបានចែងថា អំពើប្រព្រឹត្ដដោយអ្នករាជការសាធារណៈ ឬដោយពលរដ្ឋទទួលអាណត្ដិសាធារណៈដោយការបោះឆ្នោតនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃមុខងារ ឬនៅក្នុងឱកាសនៃការបំពេញមុខងាររបស់ខ្លួន ចាត់វិធានការសម្រាប់រារាំងការអនុវត្ដច្បាប់ ត្រូវផ្ដន្ទាទោស ដាក់ពន្ធនាគារ ពី ២ (ពីរ) ឆ្នាំ ទៅ ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ៤.០០០.០០០ (បួនលាន) រៀល ទៅ ១០.០០០.០០០ (ដប់លាន) រៀល។ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅ ១០ (ដប់) ឆ្នាំ ប្រសិនបើ បទល្មើសនេះសម្ដែងចេញជាលទ្ធផល។ ឧទាហរណ៍៖ នៅថ្ងៃទី០១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ តំណាងអយ្យការអមសាលាដំបូងខេត្ត កកក បានចុះធ្វើការអនុវត្តដីការក្សាការពារលេខៈ ០០១ ចុះថ្ងៃទី០១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០ របស់សាលាដំបូងខេត្ត កកក។ ប៉ុន្តែដោយសារតែកូនបំណុលនៃការអនុវត្ត ជាប្អូនរបស់លោក គ ដែលមានតួនាទីជាមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់មួយរូប ដូច្នេះកូនបំណុលនៃការអនុវត្តក៏បានសុំឱ្យ លោក គ ជួយបញ្ឈប់ការអនុវត្តនៅពេលដែលតំណាងអយ្យការចុះទៅអនុវត្តនៅថ្ងៃទី០១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ បន្ទាប់មក លោក គ ក៏បានយល់ព្រមជួយ។ នៅថ្ងៃអនុវត្តមកដល់ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រូបនោះបានចុះទៅរារាំងការអនុវត្ត និងបញ្ជាឱ្យតំណាងអយ្យការបញ្ឈប់ការអនុវត្តនៅនឹងកន្លែងអនុវត្តនោះ។ ដូច្នេះការរារាំងរបស់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រូបនោះ គឺជាការរារាំងដោយខុសច្បាប់ ដែលគាត់អាងខ្លួនជាមន្រ្តីមួយរូបដែលមានឋានៈខ្ពស់ ប៉ុន្តែបែរជាចុះទៅរារាំងការអនុវត្ត របស់តំណាងអយ្យការ ដែលជាមន្ត្រីទទួលបន្ទុកកិច្ចការអាជ្ញាសាលាក្នុងការបំពេញភារកិច្ចតាមច្បាប់កំណត់ទៅវិញ។ សរុបមក រាល់សកម្មភាពដែលធ្វើការរារាំងការអនុវត្តច្បាប់ ដោយកើតចេញឡើង ពីមន្ត្រីរាជការសាធារណៈ ឬពលរដ្ឋដែលទទួលអាណត្តិតាមរយៈការបោះឆ្នោតនៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃមុខងារនោះ គឺជាសកម្មភាពរំលោភអំណាច ល្មើសច្បាប់ ដែលមានចែងនៅក្នុងមាត្រា៥៨៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ឡាន ស៉ីនីត និងលោក រៀម គឹមឡេង ជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-08-02 09:11:29

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អត្តាធីនភាព

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅ រាល់សកម្មភាពដែលបានធ្វើឡើងដោយអនីតិជន ដោយមិនមានការអនុញ្ញាតពីសំណាក់អ្នកដែលមានអំណាចមេបា ឬ អ្នកអាណាព្យាបាល ជាគោលការណ៍ គឺអាចលុបចោលបាន លុះត្រាតែជននោះបានដល់នីតិភាព។ ថ្វីត្បិតតែ នីតិភាព គឺត្រូវបានកំណត់ចាប់ពីអាយុ ១៨ ឆ្នាំឡើងទៅ ក៏ប៉ុន្តែមានករណីមួយដែលអាចទទួលស្គាល់អំពីការដល់នីតិភាពមុនអាយុកំណត់បាន ដោយនៅក្នុងករណីដែលអនីតិជនមានលក្ខណសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ ហើយត្រូវបានតុលាការប្រកាសផ្ដល់ឱ្យរួចផុតពីឋានៈជាអនីតិជន ដែលករណីនេះហៅថា ‹‹អត្តាធីនភាព››។ តើអ្វីទៅជាអត្តាធីនភាព? តើអត្តាធីនភាពមានអានុភាពយ៉ាងណា? ដើម្បីឱ្យអនីតិជនអាចទទួលបាននូវអត្តាធីនភាពបានដោយស្របច្បាប់ តើត្រូវបំពេញល័ក្ខខ័ណ្ឌអ្វីខ្លះ? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី ‹‹អត្តាធីនភាព›› មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ ១៖ និយមន័យនៃអត្តាធីនភាព យោងតាមសន្ទានុក្រមផ្នែករដ្ឋប្បវេណី ‹‹អត្តាធីនភាព›› គឺជាស្ថានភាពមួយ ដែលផ្ដល់ឱ្យអនីតិជនបានរួចផុតពីរបបអាណាព្យាបាលសម្រាប់អនីតិជន ឬ រួចផុតពីអំណាចមេបា ហើយមានសមត្ថភាពដូចនីតិជនដែរ។ ២៖ អានុភាពនៃអត្តាធីនភាព អត្តាធីនភាព គឺមានអានុភាពអាចធ្វើឱ្យច្បាប់ចាត់ទុកថាអនីតិជននោះបានដល់នីតិភាពហើយ (ក្លាយជាជនដែលមានសិទ្ធិដូចនីតិជនដែលមានអាយុគ្រប់ ១៨ ឆ្នាំ ផងដែរ) និងអាចធ្វើសកម្មភាពបានដូចជានីតិជនដែរ។ ដោយសារតែអានុភាពនេះ អនីតិជននោះអាចធ្វើសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ដូចជាការបើកអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួនដោយមិនចាំបាច់មានការអនុញ្ញាតពីម្ដាយឪពុក (អ្នកដែលមានអំណាចមេបា) ឬ អ្នកអាណាព្យាបាលសម្រាប់អនីតិជន។ អនីតិជន ព្រមទាំងអាចធ្វើសកម្មភាពកិច្ចសន្យា ដោយអាចបង្កើត កែប្រែ និងរំលត់កាតព្វកិច្ចបាន និង អាចធ្វើនូវសកម្មភាពឯកតោភាគីបានថែមទៀត។ លើសពីនេះទៀត អនីតិជនអាចទទួលបាននូវបុគ្គលភាពគតិយុត្ត (ភាពជាប្រធាននៃសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច) យ៉ាងពេញលេញទៀតផង។ ៣៖ ល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃអត្តាធីនភាព យោងតាមមាត្រា ២១ (ល័ក្ខខ័ណ្ឌនៃអត្តាធីនភាព) ក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានកំណត់អំពីល័ក្ខខ័ណ្ឌដែលអនីតិជនអាចទទួលបាននូវអត្តាធីនភាព ដូចតទៅ៖ * ក្នុងករណីដែលអនីតិជនដែលបានដល់អាយុចាប់ពី ១៦ (ដប់ប្រាំមួយ) ឆ្នាំ ឡើងទៅ ហើយអាចទ្រទ្រង់ជីវភាពខ្លួនឯងដោយឯករាជ្យ មិនចាំបាច់ពឹងពាក់នរណា តុលាការអាចប្រកាសនូវអត្តាធីនភាពបាន តាមពាក្យសុំរបស់អនីតិជននោះ ប្រសិនបើតុលាការយល់ឃើញថា អត្តាធីនភាពស្របនឹងផលប្រយោជន៍របស់អនីតិជន។ ក្នុង ករណីនេះ តុលាការត្រូវសួរយោបល់ពីអ្នកមានអំណាចមេបាផងដែរ។ * ផ្សេងពីល័ក្ខខ័ណ្ឌខាងលើ ប្រសិនបើអនីតិជននោះបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ហើយ អនីតិជនក៏អាចទទួលបាននូវអត្តាធីនភាព ដោយមិនចាំបាច់មានការប្រកាសពីតុលាការឡើយ (ក្នុងករណីនេះ ទោះបីភាគីនៃចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍បានលែងលះគ្នាហើយក៏ដោយ ក៏អានុភាពនៃអត្តាធីភាព មិនត្រូវរលត់ឡើយ)។ តាមល័ក្ខខ័ណ្ឌខាងលើនេះ បានសេចក្ដីថា ប្រសិនបើអនីតិជនណាក៏ដោយដែលមានអាយុដល់ ១៦ (ដប់ប្រាំមួយ) ឆ្នាំឡើងទៅ និងអាចរ៉ាប់រង ទ្រទ្រង់ជីវភាព និងផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការក្នុងជីវភាពបានដោយខ្លួនឯង ហើយមិនស្ថិតនៅក្រោមអំណាចមេបា ឬ របបអាណាព្យាបាល អនីតិជននោះ នឹងក្លាយជាបុគ្គលមានលក្ខណសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីឱ្យតុលាការដែលមានសមត្ថកិច្ច អាចធ្វើការវិនិច្ឆ័យក្នុងការប្រកាសនូវអត្តាធីនភាព ឱ្យបុគ្គលនោះបានដោយមិនមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បុគ្គលនោះទេ ព្រោះអនីតិជននោះមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ស្មើនឹងនីតិជនហើយ ដែលអាចធ្វើសកម្មភាពដោយមិនរងនូវការកម្រិតសមត្ថភាពដែលបានកំណត់ក្នុងក្រមរដ្ឋប្បវេណី។ រីឯអនីតិជន ដែលបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ហើយវិញ ក៏ដូចគ្នាដែរ គឺនឹងទទួលបាននូវអត្តាធីនភាព ធ្វើឱ្យជននោះបានដល់នីតិភាពដែលពោរពេញដោយសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចតាមផ្លូវច្បាប់ ដោយមិនមានការកម្រិតសមត្ថភាពខុសពីនីតិជនឡើយ។ សរុបមក អត្តាធីនភាព គឺពិតជាមានសារសំខាន់ខ្លាំងណាស់ចំពោះអនីតិជន ដែលមានបំណងចង់មានសមត្ថភាពតាមផ្លូវច្បាប់ក្នុងការធ្វើសកម្មភាពបានដូចនីតិជន ដោយអត្តាធីនភាពនោះមានអានុភាពអាចធ្វើឱ្យអនីតិជនបានដល់នីតិភាព ដែលអាចធ្វើសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្ម ធ្វើសកម្មភាពដែលទាក់ទងទៅនឹងការទទួលយកនូវសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច អាចមានជីវិតដែលឯករាជ្យ ហើយអាចរស់នៅដោយពឹងពាក់លើខ្លួនឯងទាំងស្រុង និងអាចរួចផុតពីអំណាចមេបា ឬ អ្នកអាណាព្យាបាលទៀតផង។ ប៉ុន្តែ មុននឹងតុលាការសម្រេចប្រកាសនូវអត្តាធីនភាពដល់អនីតិជនណាម្នាក់នោះ តុលាការគប្បីធ្វើការវិនិច្ឆ័យ និងពិចារណាយ៉ាងលម្អិត ហើយត្រូវឆ្លងកាត់ការសួរយោបល់អ្នកដែលមានអំណាចមេបា ឬ អ្នកអាណាព្យាបាលជាមុនសិន ដើម្បីចៀសវាងការខូចខាតប្រយោជន៍របស់អនីតិជននោះ ឬ ប្រយោជន៍របស់ភាគីនៃចំណងគតិយុត្តម្ខាងទៀតនៃទំនាក់ទំនងសកម្មភាពរបស់អនីតិជននោះ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកស្រីមេធាវី មាស រ៉ាវីន និងលោក សូត្រ សុវណ្ណរាជ្យ ជាជំនួយការផ្នែកសេវាកម្មច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group ៕

2021-07-05 11:51:54

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការសះជា

(ភ្នំពេញ)៖ ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមកមិនថានៅក្នុងរង្វង់គ្រួសារ ឬនៅក្នុងសង្គមជាក់ស្ដែងនោះទេតែងតែមានជម្លោះឬវិវាទ រវាងគ្នានឹងគ្នាតិច ឬច្រើនដោយជៀសមិនផុត ហើយជាទូទៅនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើង នៅគ្រប់វិវាទទាំងអស់ដែលបានកើតឡើង គិតទាំងក្នុងវិស័យ សេដ្ឋកិច្ច ពាណិជ្ជកម្ម ការងារ ។ល។ ត្រូវបានប្រើប្រាស់នូវយន្តការតុលាការ និងយន្ដការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ ដូចជាការចរចា និងការផ្សះផ្សាជាអាទិ៍ មកធ្វើការដោះស្រាយនូវវិវាទទាំងនោះដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋានច្បាប់ជាធរមាន ។ ទៀតសោត ទោះបីជាភាគីសម្រេចយកយន្តការណាមួយមកដោះស្រាយវិវាទដូចមានរៀបរាប់ខាងលើ ក្នុងនោះតែងតែមានការសាកសួរដោយមានគោលគំនិតចង់ឱ្យភាគីផ្សះផ្សាគ្នា ហើយក្នុងករណីដែលភាគីគិតពិចារណាព្រមផ្សះផ្សាគ្នាតាមការសះជា នោះភាគីត្រូវធ្វើកិច្ចសន្យាមួយហៅថា កិច្ចសន្យាសះជាដើម្បីជាភ័ស្តុតាងក្នុងការបញ្ចប់វិវាទ ។ ដូច្នេះតើអ្វីទៅជាការសះជា? ដើម្បីឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការសះជា ក្នុងសប្ដាហ៍នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការសះជា» មកធ្វើការបកស្រាយ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ យោងតាមមាត្រា៧២៤ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានឱ្យនិយមន័យនៃការសះជា សំដៅទៅលើកិច្ចសន្យាមួយ ដែលភាគីបានព្រមព្រៀងបញ្ចប់វិវាទដែលមានរវាងគ្នានឹងគ្នា ដោយធ្វើសម្បទានទៅវិញទៅមក ។ ឧទាហរណ៍៖ លោក «ក» បានបើកឡានទៅប៉ះឡាន លោក «ខ» ធ្វើឱ្យឡានលោក «ខ» ខូចខាតត្រូវយកទៅជួសជុល ។ ក្នុងករណីនេះភាគីមានវិវាទគ្នាលើប្រាក់សំណងនៃការខូចខាត តែក្រោយពីមានវិវាទភាគីទាំងពីរបានព្រមព្រៀងគ្នាលើចំនួនទឹកប្រាក់នៃសំណងតាមរយៈការចរចា ដោយការបង្កើតកិច្ចសន្យាសះជាដើម្បីបញ្ចប់វិវាទ។ លើសពីនេះក្នុងកិច្ចសន្យាសះជាភាគីអាចចែងបន្ថែមនូវខសន្យា អំពីប្រាក់ធានាសំណងក្នុងករណីភាគីណាមួយ បានបំពានកិច្ចសន្យាដោយមិនបានអនុវត្តកិច្ចសន្យានេះ ពោលកិច្ចសន្យាមួយកើតឡើងបានដោយមានការព្រមព្រៀងគ្នាដោយស្ម័គ្រចិត្តរបស់ភាគីដោយព្រមទទួលយកនូវរាល់លក្ខខណ្ឌទាំងអស់នៅក្នុងកិច្ចសន្យា ប៉ុន្តែក្នុងករណីដែលភាគីណាមួយមិនបានអនុវត្តតាមការព្រមព្រៀងនៅក្នុងកិច្ចសន្យា នឹងធ្វើឱ្យលក្ខខណ្ឌក្នុងកិច្ចសន្យាមិនអាចអនុវត្តបាន ។ ទើបច្បាប់បានបញ្ញត្តិឱ្យភាគីមានសិទ្ធិចែងខសន្យាបន្ថែម ដែលមានបញ្ញត្តិក្នុងមាត្រា៧២៦ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៅចំណុចដែល ភាគីអាចនឹងមានការបារម្ភថា ភាគីណាមួយមិនអនុវត្តលើកិច្ចសន្យាបាន។ ជាមួយគ្នាផងដែរដើម្បីអនុវត្តនូវកិច្ចសន្យាសះជាបានភាគីត្រូវមានលក្ខខណ្ឌកម្មវត្ថុ ដែលជាកម្មវត្ថុនៃការសះជា ដូចមានកំណត់ក្នុងមាត្រា៧២៥ ខាងក្រោម៖ ១៖ ដើម្បីធ្វើការសះជា ភាគីត្រូវមានសិទ្ធិអំណាចចាត់ចែងវត្ថុដែលជាកម្មវត្ថុមាននៅក្នុងការសះជានោះ ។ ឧទាហរណ៍៖ ភតិកៈ(អ្នកជួល)ដីធ្លីមួយកន្លែង មិនអាចធ្វើការសះជាគ្នាចំពោះវិវាទព្រំដី ជាមួយម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដីធ្លីនៅជាប់ដីដែលគាត់ជួលបាននោះទេ ។ ទោះបីបានធ្វើកិច្ចសន្យាសះជាក៏ដោយ ក៏កិច្ចសន្យាសះជានោះត្រូវទុកជាមោឃៈដែរ ហើយម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដីជាប់គ្នានោះ មិនអាចយកកិច្ចសន្យាសះជានោះទៅធ្វើការអះអាងជាមួយម្ចាស់ដីដែលជាម្ចាស់ដែលបានជួលនោះទេ។ ២៖ ការសះជា ដើម្បីធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងគតិយុត្តដែលមោឃៈ ដោយសារភាពផ្ទុយនឹងសណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ឬទំនៀមទម្លាប់ល្អ ឬបញ្ញត្តិដែលអនុវត្តដោយបង្ខំ ឱ្យមានអនុភាពឡើងនោះ ត្រូវទុកជាមោឃៈ។ បន្ថែមពីនេះទៀតក្នុងករណីថា ភាគីធ្លាប់មានទំនាក់ទំនងគតិយុត្តពីមុនមក តើទំនាក់ទំនងនោះនឹងក្លាយទៅជាយ៉ាងណាក្នុងករណីមានកិច្ចសន្យាសះជា? យោងតាមស្មារតីនៃមាត្រា៧២៧ អានុភាពនៃការសះជា ក្នុងករណីដែលទទួលស្គាល់ថាភាគីម្ខាងមានសិទ្ធិ ឬបានទទួលស្គាល់ថាភាគីម្ខាងទៀតគ្មានសិទ្ធិលើកម្មវត្ថុនៃវិវាទ ដោយការសះជា ហើយបើបានរកឃើញភ័ស្តុតាងដែលសន្និដ្ឋានបានថា ភាគីនោះគ្មានសិទ្ធិនោះតាំងពីដើមមក ឬបើបានរកឃើញភ័ស្តុតាងដែលសន្និដ្ឋានបានថា ភាគីម្ខាងទៀតមានសិទ្ធិនោះ ត្រូវចាត់ទុកថា សិទ្ធិនោះត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យភាគីនោះដោយការសះជា ឬត្រូវចាត់ទុកថាសិទ្ធិរបស់ភាគីម្ខាងទៀតត្រូវបានរលត់។ ឧទាហរណ៍៖ វិវាទអំពីសាច់ប្រាក់ ក្នុងសំណងនៃការខូចខាតដោយសារគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ជនរងគ្រោះ «A» បានទាមទារសំណងនៃការខូចខាតចំនួន ២០០ ដុល្លារ រីឯជនបង្កវិញបានអះអាងថាការខូចខាតមានតែ ១០០ ដុល្លារ តែប៉ុណ្ណោះ ។ ក្រោយមកពួកគេក៏បានសះជាគ្នាដោយកំណត់យកសំណងនៃការខូចខាតត្រឹមចំនួន ១៥០ ដុល្លារ ។ ស្រាប់តែក្រោយមករកឃើញភ័ស្តុតាងថា ការខូចខាតមានចំនួន ១៨០ ដុល្លារ ដូច្នេះសិទ្ធិទាមទារនូវសំណងបន្ថែមនៃការខូចខាតចំនួន ៣០ ដុល្លារទៀតរបស់ «A» ត្រូវបានរលត់ «A» មិនអាចទាមទារបានឡើយ ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើការខូចខាតពិតមានតែ ១៣០ ដុល្លារ នោះប្រាក់ចំនួន ២០ ដុល្លារដែល «B» បានផ្ទេរទៅឱ្យ «A» រួចហើយ ប្រាក់នោះ «B» មិនអាចទាមទារឱ្យ «A» ប្រគល់ឱ្យខ្លួនវិញបានទេ ដោយអានុភាពនៃកិច្ចសន្យាសះជា ។ ដូច្នេះហើយបានជាមាត្រានេះចែងថា អានុភាពនៃការរលត់ ឬការផ្ទេរសិទ្ធិនឹងកើតមានឡើងដោយសារកិច្ចសន្យាសះជា ដើម្បីកុំឱ្យមានបញ្ហាទាមទារសំណងនៃសេចក្ដីចម្រើនដោយឥតហេតុកើតឡើងពេលក្រោយទៀត។ សរុបមកការសះជា គឺជាសកម្មភាពព្រមព្រៀងគ្នារបស់ភាគីដែលស្ដែងឡើងតាមការបង្ហាញឆន្ទៈរបស់គូភាគី។ ប៉ុន្តែទោះបីក្រោយមកក្នុងករណីដែលបានសះជា តែភាគីណាមួយមានការភាន់ច្រឡំអំពីម្ចាស់សិទ្ធិ ឬអង្គហេតុដែលជាមូលដ្ឋាននៃការគណនាតម្លៃកម្មវត្ថុ ដោយបានធ្វើសម្បទានគ្នាទៅវិញទៅមកអំពីម្ចាស់សិទ្ធិ អំពីអត្ថិភាព នត្ថិភាពនៃអង្គហេតុ ឬការវាយតម្លៃ ជាអាទិ៍ នោះភាគីពុំអាចយកមូលហេតុនៃការភាន់ច្រឡំពីម្ចាស់សិទ្ធិ ឬអត្ថិភាព នត្ថិភាពនៃអង្គហេតុ ឬការវាយតម្លៃ មកលុបចោលការសះជាបានឡើយ៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ឡាន ស៉ីនីត និងលោកស្រី យ៉េ នីតា ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិឧកញ៉ាវាំង (អតីតភូមិបាយ៉ាប) សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥ អ៉ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-06-21 09:07:21