023 986 245 |078 272 785

ភាសា :

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែង

(ភ្នំពេញ)៖ បច្ចុប្បន្នសេដ្ឋកិច្ចមានការរីកចម្រើនសឹងតែគ្រប់វិស័យ ហើយជីវភាពរបស់ប្រជាជនក៏កាន់តែធូរធារ ទើបធ្វើឲ្យបុគ្គលមួយចំនួនរឹតតែមានភាពលោភលន់ ចង់មាន ចង់បាន ហ៊ានប្រើមធ្យោបាយគ្រប់បែបយ៉ាងដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍ដោយមិនគិតថា អំពើនោះជាអំពើខុសច្បាប់ឡើយ។ ជាក់ស្ដែងយើងសង្កេតឃើញមានបុគ្កលខិលខូចមួយចំនួនបានប្រើឧបាយកលទុច្ចរិត ដោយក្លែងបន្លំឯកសារសាធារណៈយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងដើម្បីស្វែងរកផលចំណេញ ឬទទួលបាននូវប្រយោជន៍ផ្សេងៗ។ ការប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែង អាចត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ មន្ត្រីរាជការសាធារណៈ ឬក៏អាចជាអ្នកជំនាញជាដើម។ កាលពីកន្លងទៅយើងខ្ញុំបានលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «បទក្លែងបន្លំឯកសារសាធារណៈ» មកធ្វើការបកស្រាយម្ដងរួចមកហើយ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងសប្តាហ៍នេះដើម្បីបញ្ជាក់ឲ្យកាន់តែច្បាស់ថា ក្រៅពីបុគ្គលដែលបានផលិត ឬក្លែងបន្លំឯកសារសាធារណៈ ចុះចំពោះបុគ្គលដែលបានប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែងទាំងនោះត្រូវទទួលទោសយ៉ាងណា? ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គសារភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «បទប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែង» មកបកស្រាយ និងចែករំលែក ជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ តើអ្វីទៅជាបទប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែង ហើយតើបុគ្គលដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសនេះនឹងត្រូវទទួលទោសទណ្ឌយ៉ាងដូចម្ដេច? យោងតាមស្មារតីនៃមានត្រា ៦២៩ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ បានឲ្យនិយមន័យ «បទក្លែងបន្លំឯកសារសាធារណៈ»ថា គឺជាការក្លែងបន្លំដែលប្រព្រឹត្តនៅក្នុងលិខិតយថាភូត (លិខិតដែលធ្វើឡើងតាមរូបមន្តច្បាប់ដោយមន្ត្រីសារធារណៈ ឬលិខិតដែលរៀបចំដោយសារការី) ឬការក្លែងបន្លំប្រព្រឹត្តនៅក្នុងឯកសារដែលចេញឱ្យដោយរាជការសាធារណៈ ដើម្បីធ្វើការកត់សម្គាល់សិទ្ធិ អត្តសញ្ញាណ ឬឋានៈ ឬដើម្បីយល់ព្រមផ្តល់ការអនុញ្ញាត នឹងត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅ ១០ (ដប់) ឆ្នាំ ។ ដោយឡែកចំពោះបុគ្គលដែលបានប្រើប្រាស់ឯកសារក្លែងដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៦២៩ ខាងលើ នឹងត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ២ (ពីរ) ឆ្នាំ ទៅ ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ៤.០០០.០០០ (បួនលាន) រៀល ទៅ ១០.០០០.០០០ (ដប់លាន) រៀល ដោយស្របតាមមាត្រា ៦៣០ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌពី «បទប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែង»។ ជាក់ស្ដែងការប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែងអាចសំដៅទៅលើសកម្មភាពដែលបុគ្គល ឬជនណាម្នាក់បានប្រព្រឹត្តនូវអំពើជាច្រើនរួមមាន៖ ស្នាមមេដៃ ត្រា អត្តសញ្ញាណ សញ្ញាបត្រ ឯកសារទាក់ទងនឹងការឡើងតំណែងតួនាទី និងឯកសារផ្សេងៗទៀតជាច្រើន។ បច្ចុប្បន្ន ករណីដែលឃើញកើតមានឡើងជាញឹកញាប់នោះគឺ ការក្លែងឈៀកឡាន ស្លាកលេខរថយន្ត ឯកសារលិខិតលក់ផ្ដាច់អចលនទ្រព្យ ជាពិសេសនោះ គឺការក្លែងបន្លំឯកសារទាក់ទងទៅនឹងដីធ្លី ដោយមានជនទុច្ចរិតមួយចំនួនបានបង្កើតឯកសារក្លែងក្លាយហើយបានយកឯកសារក្លែងទាំងនោះទៅប្រើប្រាក់ដើម្បីបញ្ជាក់ថាខ្លួនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ។ សរុបមក បុគ្គលដែលបានដឹងរួចហើយថា ឯកសារទាំងនោះជាឯកសារសាធារណៈក្លែង ប៉ុន្តែនៅតែមានចេតនាប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែងទាំងនោះ ដើម្បីទទួលបាននូវប្រយោជន៍ណាមួយ ដោយមិនស្របច្បាប់ ដូច្នេះបុគ្គលនោះនឹងត្រូវផ្តន្ទាទោសទៅតាមមាត្រា ៦៣០ ខាងលើ ដែលមានចែងនៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ដោយឡែកប្រសិនបើបុគ្គលនោះមិនបានដឹងថា ឯកសារទាំងនោះជាឯកសារសាធារណៈក្លែងទេ នោះជននោះមិនត្រូវបានផ្តន្ទាទោសឡើយ ដោយហេតុថា ជននោះមិនមានចេតនាក្នុង ការប្រព្រឹត្តបទល្មើស ឬប្រើប្រាស់ឯកសារសាធារណៈក្លែងនោះទេ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងកញ្ញា យ៉េ នីតា ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥ អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/ Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:30:35

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អាណត្តិ

(ភ្នំពេញ)៖ ប្រជាជនភាគច្រើនតែងតែឮពាក្យថា «អាណត្តិ» និងគិតថាពាក្យនេះគេប្រើប្រាស់សម្រាប់តែក្របខណ្ឌការងាររបស់មន្ត្រីរាជការ មន្ត្រីការទូត ឬតំណាងរាស្ត្រតែប៉ុណ្ណោះ ។ ប៉ុន្តែ ក្រៅពីការប្រើប្រាស់ពាក្យក្នុងន័យខាងលើនេះហើយនោះ អាណត្តិនេះក៏ជាសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃមួយចំនួនរបស់ប្រជាជនផងដែរ។ ហេតុនេះ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមធ្វើការបកស្រាយពាក់ព័ន្ធនឹងប្រធានបទ «អាណត្តិ» ជូនប្រជាពលរដ្ឋ ដូចតទៅ៖ ដោយយោងតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រង់មាត្រា ៦៣៧ បានឲ្យនិយមន័យថា អាណត្តិ សំដៅលើកិច្ចសន្យាមួយដែលភាគីម្ខាង ហៅថា អាណត្តិទាយក (ជាអ្នកប្រគល់សិទ្ធិអំណាច) ប្រគល់សិទ្ធិអំណាចឲ្យភាគីម្ខាងទៀត ហៅថា អាណត្តិគាហក (ជាអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការ) ធ្វើការចាត់ចែងកិច្ចការ ដើម្បីអាណត្តិទាយក។ កិច្ចសន្យាអាណត្តិនេះ ត្រូវបង្កើតឡើងដោយការព្រមព្រៀងរបស់ភាគីតែប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺអាចបង្កើតឡើងដោយផ្ទាល់មាត់ ឬជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និងអាចយកកម្រៃ ឬមិនយកកម្រៃបាន។ ទោះបីជាកិច្ចសន្យានេះស្ថិតក្នុងរូបភាពដោយយកកម្រៃ ឬមិនយកកម្រៃក្តី អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការត្រូវចាត់ចែងកិច្ចការអាណត្តិ ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ក្នុងនាមជាអ្នកគ្រប់គ្រងសុចរិត ដោយផ្អែកតាមអត្ថន័យនៃអាណត្តិ។ ចំពោះការទទួលបាននូវប្រាក់ និងវត្ថុផ្សេងៗទៀតតាមការចាត់ចែងកិច្ចការអាណត្តិ អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការត្រូវប្រគល់ប្រាក់ និងវត្ថុផ្សេងទៀតនោះឲ្យទៅអ្នកប្រគល់សិទ្ធិ។ ម៉្យាងទៀត អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការក៏ត្រូវប្រគល់ផលដែលប្រមូលបានឲ្យទៅអ្នកប្រគល់សិទ្ធិផងដែរ។ ជាពិសេស សិទ្ធិដែលអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការទទួលបាននៅក្នុងនាមរបស់ខ្លួនដើម្បីអ្នកប្រគល់សិទ្ធិនោះ អ្នកចាត់ចែងត្រូវផ្ទេរសិទ្ធិនោះឲ្យទៅអ្នកប្រគល់សិទ្ធិវិញ។ ដោយឡែកពាក់ព័ន្ធនឹងការទាមទារកម្រៃរបស់អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការ គឺអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការ ពុំអាចទាមទារកម្រៃចំពោះអាណត្តិទាយកបានឡើយ ក្នុងករណីដែលពុំបានកំណត់ជាពិសេស ក្នុងកិច្ចសន្យា។ ចំពោះកិច្ចសន្យាអាណត្តិដែលយកកម្រៃ អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការមិនអាចទាមទារកម្រៃបានឡើយ បើមិនបានបញ្ចប់ការអនុវត្តករណីកិច្ចដែលបានកំណត់ក្នុងអាណត្តិនោះទេ ប៉ុន្តែ បើបានកំណត់កម្រៃតាមអំឡុងពេល នោះអាចទាមទារបាននៅក្រោយពេលដែលអំឡុងពេលនោះបានកន្លងផុត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ប្រសិនបើកិច្ចសន្យាអាណត្តិត្រូវបានបញ្ចប់ការអនុវត្តនៅពាក់កណ្តាលទី ដោយសារមូលហេតុដែលមិនមែនជាការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការ អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការអាចទាមទារកម្រៃបានតាមសមាមាត្រនៃភាគដែលបានអនុវត្តរួច។ អ្នកប្រគល់សិទ្ធិបង់សោហ៊ុយជាមុន តាមការទាមទាររបស់អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការ ក្នុងករណីមានតម្រូវការចាំបាច់លើសោហ៊ុយសម្រាប់ការចាត់ចែងកិច្ចការអាណត្តិនោះ។ បន្ថែមពីនេះ អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការក៏អាចទាមទារចំពោះអ្នកប្រគល់សិទ្ធិឲ្យសងមកវិញនូវសោហ៊ុយ និងការប្រាក់បាន ដោយគិតចាប់ពីក្រោយថ្ងៃដែលបានចំណាយសោហ៊ុយនោះ ប្រសិនបើបានចំណាយប្រាក់ដែលទទួលស្គាល់ថា ចាំបាច់សម្រាប់ធ្វើការចាត់ចែងកិច្ចការអាណត្តិនោះ ឬអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការអាចឲ្យអ្នកប្រគល់សិទ្ធិសងកាតព្វកិច្ចនោះជំនួសខ្លួន ប្រសិនបើបានទទួលបន្ទុកកាតព្វកិច្ចដែលទទួលស្គាល់ថាចាំបាច់សម្រាប់ធ្វើការចាត់ចែងកិច្ចការអាណត្តិ។ ម៉្យាងទៀត ប្រសិនបើទទួលបានការខូចខាតដែលមិនមែនបណ្តាលមកពីកំហុសរបស់ខ្លួន នៅក្នុងការចាត់ចែងកិច្ចការអាណត្តិទេ អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការអាច ទាមទារសំណងនោះពីអ្នកប្រគល់សិទិ្ធបាន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើការខូចខាតនោះកើតឡើងដោយចេតនា ឬកំហុសរបស់តតិយជន អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការអាចទាមទារសំណង ចំពោះអ្នកប្រគល់សិទ្ធិបានត្រឹមកម្រិតដែលពុំបានទទួលសំណងពីតតិយជន (ជនទី៣) នោះតែប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងករណីអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការធ្វើផ្ទុយនឹងករណីយកិច្ចប្រុងប្រយ័ត្នខាងលើ ដោយធ្វើឲ្យខូចខាតដល់អ្នកប្រគល់សិទ្ធិ អ្នកប្រគល់សិទ្ធិអាច ទាមទារសំណងនៃការខូចខាតនោះ ពីអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការបាន។ ប៉ុន្តែ ចំពោះកិច្ចសន្យាអាណត្តិមិនយកកម្រៃ តុលាការអាចបន្ថយចំនួនទឹកប្រាក់សំណងនៃការខូចខាតបាន។ ភាគីនីមួយៗ អាចរំលាយកិច្ចសន្យាអាណត្តិនៅពេលណាក៏បាន។ ប៉ុន្ដែ ភាគីម្ខាងត្រូវសងសំណងនៃការខូចខាត ប្រសិនបើការរំលាយកិច្ចសន្យាអាណត្តិនៅក្នុងអំឡុងពេល ដែលធ្វើឲ្យខូចខាតដល់ផលប្រយោជន៍ចំពោះភាគីម្ខាងទៀត លើកលែងតែមានមូលហេតុដែលមិនអាចជៀសវាងបាន។ កិច្ចសន្យាអាណត្តិអាចបញ្ចប់បាន ដោយមូលហេតុដូចជា ប្រសិនបើអាណត្តិទាយក ឬអាណត្តិគាហក បានទទួលមរណភាព ឬត្រូវបានប្រកាសធនក្ស័យ ឬត្រូវបានទទួលការប្រកាស ការចាប់ផ្ដើមអាណាព្យាបាលទូទៅ ឬការប្រកាសការចាប់ផ្ដើមហិតូបត្ថម្ភ ឬជានីតិបុគ្គលត្រូវបានរលាយ ឬជានីតិបុគ្គលបានរួមបញ្ចូលជាមួយនីតិបុគ្គលផ្សេង ឬមូលហេតុផ្សេងទៀតដែលមានកំណត់តាមការព្រមព្រៀងរបស់ភាគីបានកើតឡើង។ ប៉ុន្ដែ ភាគីអាចព្រមព្រៀងអំពីការណ៍ដែលអាណត្តិមិនបញ្ចប់ ទោះបីជាមានមូលហេតុដែលបានកំណត់ខាងលើនេះបានកើតឡើងក៏ដោយ លើកលែងតែអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការទទួលមរណភាព ការចាប់ផ្ដើមអាណាព្យាបាលទូទៅសម្រាប់អ្នកចាត់ចែងកិច្ចការ ឬការរលាយ ឬការបញ្ចូល នៃអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការដែលជានីតិបុគ្គល។ សរុបមក អាណត្តិក្នុងន័យនេះមិនសំដៅលើសកម្មភាពរបស់មន្ត្រីរាជការសាធារណៈ ឬតំណាងរាស្ត្រទេ គឺសំដៅលើប្រភេទនៃកិច្ចសន្យាដែលមានចែងក្នុងក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នៅពេលបង្កើត កិច្ចសន្យាអាណត្តិនេះ ឬកិច្ចសន្យាផ្សេងៗ បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋគប្បីបង្កើតឡើងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ទោះបីជាច្បាប់មិនបានកំណត់ក៏ដោយ ពីព្រោះថា ការបង្កើតកិច្ចសន្យាអ្វីមួយជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ដើម្បីជៀសវាងបញ្ហានានា នៅថ្ងៃអនាគត ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច ឬរយៈពេលជាអាទិ៍។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងកញ្ញា ថន រ៉ាវ៉ាឌី ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧ ២៧ ៨៥ អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:29:19

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ វិធានការទប់ស្កាត់ការសម្អាតប្រាក់

(ភ្នំពេញ)៖ បច្ចុប្បន្នតម្រូវការផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ របស់ប្រជាជនបានកើនឡើងជាលំដាប់ ដើម្បីឱ្យសមស្របជាមួយនឹងបរិបទក្នុងការរស់នៅ និងការវិវឌ្ឍន៍នៃសង្គម ។ ទន្ទឹមនឹងនេះផងដែរ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់ខ្លួន បុគ្គលមួយចំនួនតូចបានប្រើប្រាស់មធ្យោបាយទុច្ចរិតផ្សេងៗដើម្បីបង្កើតចំណូលខុសច្បាប់ តាមរយៈការជួញដូរគ្រឿងញៀនជាដើម ហើយព្យាយាមបិទបាំងប្រភពនៃចំនូលនោះដោយ «ការសម្អាតប្រាក់»។ ការសម្អាតប្រាក់ បានក្លាយជាមធ្យោបាយដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ជុំវិញពិភពលោក ក៏ដូចជាប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ ដោយហេតុនេះហើយ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងគ្រប់គ្រងបទល្មើសខាងលើនេះ «ច្បាប់ស្ដីពីការប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម» រួមជាមួយនឹងបទប្បញ្ញត្តិពាក់ព័ន្ធមួយចំនួនទៀត ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងដាក់ចេញនូវវិធានការដើម្បីប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ ព្រមទាំងការរៀបចំ ចាត់ចែង និងត្រួតពិនិត្យ ការប្រតិបត្តិវិធានការទាំងនោះ។ ដើម្បីស្វែងយល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់អំពីនិយមន័យនៃការសម្អាតប្រាក់ និងវិធានការក្នុងការគ្រប់គ្រងសកម្ម ភាពទុច្ចរិតនេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «វិធានការទប់ស្កាត់ការសម្អាតប្រាក់» មកបកស្រាយ និងចែករំលែក ជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ យោងតាម «ច្បាប់ស្ដីពីការប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម» ចុះថ្ងៃទី២៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ សកម្មភាពដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការសម្អាតប្រាក់រួមមានដូចខាងក្រោម៖ ១៖ ការបំប្លែង ឬការផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយដឹងថាទ្រព្យសម្បត្តិនោះជាផលនៃបទល្មើស ក្នុងគោលបំណងបិទបាំង ឬក្លែងប្រភពដើមមិនស្របច្បាប់នៃទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះ ឬជួយបុគ្គលណាដែលពាក់ព័ន្ធក្នុងបទល្មើស ដើម្បីឱ្យបុគ្គលនោះគេចផុតពីផលលំបាកតាមផ្លូវច្បាប់នូវសកម្មភាពរបស់ខ្លួន។ ២៖ ការបិទបាំង ឬក្លែងសភាវៈពិត ប្រភព ទីតាំង សិទ្ធិចាត់ចែង ចលនា កម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិ លើទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយដឹងថាទ្រព្យសម្បត្តិនោះបានមកពីបទល្មើស។ ៣៖ ការធ្វើលទ្ធកម្ម ការកាន់កាប់ ឬការប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយដឹងថាទ្រព្យសម្បត្តិនោះបានមកពីបទល្មើស។ ជាឧទាហរណ៍នៅក្នុងសង្គមជាក់ស្ដែង យើងសង្កេតឃើញថាបុគ្គលមួយចំនួនបាន បិទបាំងទ្រព្យសម្បត្តិខុសច្បាប់របស់ខ្លួន តាមរយៈការវិនិយោគលើវិស័យអចលនទ្រព្យ ការដាក់បញ្ញើនៅធនាគារ ការបង្កើតអាជីវកម្មប្ដូរប្រាក់ ឬផ្ទេរប្រាក់ ការបណ្ដាក់ទុនលើវិស័យមូលប័ត្រ ការប្រើប្រាស់តាមគ្រឹះស្ថានល្បែងស៊ីសងផ្សេងៗ និងការធ្វើសកម្មភាពអាជីវកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអង្គការមូលនិធិជាដើម។ ដើម្បីជាវិធានការទប់ស្កាត់ ច្បាប់ស្ដីពីការប្រឆាំងការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម បានកំណត់កាតព្វកិច្ចឱ្យគ្រឹះស្ថានពាក់ព័ន្ធ ដែលមានដូចជាធនាគារ គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ភ្នាក់ងារអចលនទ្រព្យ ការិយាល័យប្រៃសណីយ៍ កាស៊ីណូ អង្គការមូលនិធិ និងបុគ្គលវិជ្ជាជីវៈមួយចំនួនទៀត អនុវត្តមធ្យោបាយទប់ស្កាត់ និងធ្វើការរាយការណ៍តាមការណែនាំ របស់អង្គការស៊ើបការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ។ កាតព្វកិច្ចដែលគ្រឹះស្ថានពាក់ព័ន្ធ(បុគ្គលរាយការណ៍)ទាំងនោះត្រូវអនុវត្តរួមមាន កត់សម្គាល់រាល់ប្រតិបត្តិការសាច់ប្រាក់ណាដែលមានទំហំច្រើន (សាច់ប្រាក់ដែលមានទឹកប្រាក់លើសពី ៤០.០០០.០០០៛) ហាមឃាត់គណនីធនាគារណាដែលគ្មានអត្តសញ្ញាណច្បាស់លាស់ យកចិត្តទុកដាក់ស្គាល់ពីអត្តសញ្ញាណរបស់អតិថិជន និងបុគ្គលិក ធ្វើការតាមដានត្រួតពិនិត្យពិសេសលើប្រតិបត្តិការ ឬអតិថិជនណាមួយដែលខ្លួនសង្ស័យថាអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការសម្អាតប្រាក់ជាដើម។ ក្រោយពេលដែលបានទទួលព័ត៌មានមិនប្រក្រតី ឬគួរឱ្យសង្ស័យណាមួយ បុគ្គលរាយការណ៍ត្រូវធ្វើរបាយការណ៍បញ្ជូនទៅអង្គការស៊ើបការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីធ្វើការតាមដាន និងចាត់វិធានការបន្ត ។ យ៉ាងណាមិញ បុគ្គលរាយការណ៍ក៏ត្រូវរក្សារាល់ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធទាំងឡាយជាការសម្ងាត់ផងដែរ។ ដើម្បីធានាថា បុគ្គលដែលមានកាតព្វកិច្ចត្រូវរាយការណ៍នឹងអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន ច្បាប់ខាងលើបានកំណត់ទោសពិន័យសម្រាប់ជនដែលមិនអនុវត្តកាតព្វកិច្ចដូចជា ធ្វើការព្រមាន ការស្ដីបន្ទោស ការដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណប្រកបអាជីវកម្ម ការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើប្រតិបត្តិការណាមួយ ការពិន័យជាប្រាក់ និងរហូតអាចឈានដល់ការដាក់ពន្ធនាគារផងដែរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះផងដែរ បុគ្គលដែលទទួលរងការចោទប្រកាន់ថាប្រព្រឹត្តបទល្មើសសម្អាតប្រាក់ នឹងត្រូវបានគេឃាត់ទុកនូវទ្រព្យដែលពាក់ព័ន្ធ ឬសង្ស័យថាពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើស ដោយមិនឱ្យមានចលនាផ្ទេរប្ដូរ រហូតដល់មានការសម្រេចជាស្ថាពរពីតុលាការ។ សរុបមកវិញ បុគ្គលរាយការណ៍ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធទាំងឡាយគួរគប្បីអនុវត្តនូវរាល់កាតព្វកិច្ច និងតួនាទីរបស់ខ្លួនតាមច្បាប់កំណត់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីចៀងវាងនូវការទទួលរងពិន័យ ក៏ដូចជារួមគ្នាទប់ស្កាត់នូវ “ការសម្អាតប្រាក់” ដែលជាសកម្មភាពខុសច្បាប់ក្នុងសង្គមផងដែរ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ថន យូសៀង និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:28:32

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទស្មន់

(ភ្នំពេញ)៖ បុរស ឬ ស្រ្តីដែលមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយគ្នា ស្របតាមលក្ខខណ្ឌច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជារួចហើយ ពុំអាចចុះបញ្ជីអាពាហ៍ពិពាហ៍(អេតាស៊ីវិល)ថ្មី ឬរួមសេវនកិច្ច(រួមភេទ) ជាមួយបុគ្គលផ្សេងក្រៅពីប្តី ឬប្រពន្ធរបស់ខ្លួន ទាំងមិនទាន់ផ្តាច់ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ចាស់បានឡើយ។ ប្រសិនបើប្តី ឬប្រពន្ធទៅរួមសេវនកិច្ចជាមួយបុគ្គលផ្សេងក្រៅពីសាច់ញាតិរបស់ខ្លួននោះជាអំពើផិត ប៉ុន្តែបើការរួមសេវនកិច្ចជាមួយនឹងញាតិលោហិត(សាច់ញាតិផ្ទាល់) ញាតិពន្ធ (សាច់ថ្លៃ) ឬញាតិពន្ធខ្សែផ្ទាល់(ញាតិរបស់សាច់ថ្លៃ) នោះជាអំពើស្មន់។ នៅក្នុងស្ថានភាពសង្គមជាក់ស្តែងប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននៅតែមានការយល់ច្រឡំថា បុរស-ស្រ្តី ដែលបានរស់នៅជាមួយគ្នា ទោះបានប្រារព្ធពិធីមង្គលការក្តី ឬពុំបានប្រារព្ធពិធីមង្គលការក្តី តែងតែហៅថា «ប្តីប្រពន្ធ» ហើយពុំអាចរួមសេវនកិច្ចជាមួយបុគ្គលផ្សេង ឬរៀបការទៀតបានទេ ការយល់បែបនេះចំពោះន័យច្បាប់ពុំត្រឹមត្រូវឡើយ លុះណាតែបានចុះបញ្ជីអាពាហ៍ពិពាហ៍ ស្របច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាត្រឹមត្រូវទើបក្លាយជាប្តីប្រពន្ធស្របច្បាប់។ លើសពីនេះប្រសិនបើប្តី ឬប្រពន្ធរបស់ខ្លួនបានប្រព្រឹត្តអំពើស្មន់នោះត្រូវបានកំណត់ជាបទល្មើស និងត្រូវផ្តន្ទាទោសតាមច្បាប់ជាធរមាន។ ហេតុនេះដើម្បីយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់ ថាតើអ្វីជាអំពើស្មន់ ហើយបុគ្គលដែលបានប្រព្រឹត្តបទស្មន់ត្រូវទទួលការផ្តន្ទាទោសកម្រិតណា? ដូច្នេះក្នុងសប្ដាហ៍នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «បទស្មន់» មកបង្ហាញ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ទាំងអស់ដូចតទៅ៖ យោងតាមច្បាប់ស្ដីពីឯកពន្ធភាពឆ្នាំ២០០៦ ដែលបានបញ្ញតិដើម្បីធានាការពារសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ និងពង្រឹងសុខដុមរមនា សុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ និងគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមករវាងប្ដី និងប្រពន្ធឲ្យស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ស្មារតីមាត្រា៥ នៃច្បាប់ស្ដីពីឯកពន្ធភាពបានបញ្ញតិថា៖ ត្រូវចាត់ទុកថាស្មន់ បុរស និងស្រី្តណាដែលជាប់ចំណងជាញាតិលោហិត (ញាតិ ដែលមានឈាមជ័រជាមួយគ្នា៖ ឪពុក ម្ដាយ កូន) ឬញាតិពន្ធ (សាច់ថ្លៃ៖ ឪពុកម្ដាយក្មេក និងកូនប្រសា បងថ្លៃ ប្អូនថ្លៃ ជាដើម) នឹងគ្នា ហើយរួមសេវនកិច្ចជាមួយគ្នា។ ដោយឡែកមាត្រា៦ ត្រូវចាត់ទុកថាមានពិរុទ្ធក្នុងបទស្មន់គឺ៖ * បុរស និងស្រ្តីដែលជាប់ចំណងជាញាតិលោហិត ឬញាតិពន្ធក្នុងខ្សែផ្ទាល់គ្រប់ថ្នាក់ ទោះចំណងនោះមានខាន់ស្លាក្ដី ឥតខាន់ស្លាក្ដី ឬជាសាច់ចិញ្ចឹមក្ដី បានរួមសេវនកិច្ចជាមួយគ្នា ។ * បុរស និងស្រី្តដែលជាប់ចំណងសាខាញាតិនឹងគ្នា ទោះសាខាញាតិនោះមានខាន់ស្លាក្ដី ឥតខាន់ស្លាក្ដី ចិញ្ចឹមក្ដី រួមម្ដាយក្ដី រួមឪពុកក្ដី រួមម្ដាយឪពុកក្ដី ជាញាតិលោហិតក្ដី ឬជាញាតិពន្ធក្ដី រហូតដល់ថ្នាក់ទី៣ រាប់ទាំងថ្នាក់នេះផង បានរួមសេវនកិច្ចជាមួយគ្នា។ ករណីដែលបានប្រព្រឹត្តដូចមានចែងក្នុងមាត្រា៥ និងមាត្រា៦ នៃច្បាប់ស្តីពីឯកពន្ធភាពត្រូវចាត់ចូលជាអំពើស្មន់ លើបុគ្គលដែលបានប្រព្រឹត្តល្មើសឮ និងត្រូវផ្តន្ទាទោសចំពោះជនណាដែលបាន ប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងមាត្រា៦ ខាងលើនេះនឹងត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១(មួយ) ខែ ដល់ ១(មួយ) ឆ្នាំ និងផ្ដន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពី ២០០.០០០ (ពីររយពាន់) រៀល ដល់ ១.០០០.០០០ (មួយលាន) រៀល ឬផ្តន្ទាទោសណាមួយនៃទោសទាំងពីរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានសហព័ទ្ធម្ខាងស្លាប់ ហើយសហព័ទ្ធដែលនៅរស់អាចរួមសេវនកិច្ចជាមួយសាខាញាតិពន្ធថ្នាក់ទី២(បងថ្លៃ ឬប្អូនថ្លៃ) និងទី៣(ក្មួយសាច់ថ្លៃ ឬមីង ពូសាច់ថ្លៃ) បានដោយពុំចាត់ទុកជាអំពើស្មន់ទេ ពោលបើប្ដី ឬប្រពន្ធ បានស្លាប់ភាគីដែលនៅរស់អាចបង្កើតចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬរួមសេវនកិច្ចជាមួយសាច់ថ្លៃ ឬសាច់ផ្ទាល់របស់សាច់ថ្លៃបាន។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់យើងខ្ញុំសូមជូនឧទាហរណ៍ដូចតទៅ៖ បុរស «ក» និង នារី «ខ» បានរៀបការ និងចុះបញ្ជីអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយគ្នាក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ហើយនៅឆ្នាំ២០១១ នារី «ខ» បានទទួលមរណភាពដោយសារជម្ងឺ។ ដោយសារ ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ បុរស «ក» និងនារី «ខ» ត្រូវបានរលត់ ហេតុនេះច្បាប់អនុញ្ញាតឲ្យបុរស «ក» អាចបង្កើតចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ថ្មីជាមួយនឹងនារី «គ» ដែលជាប្អូនស្រីរបស់នារី «ខ» បាន ឬក៏បុរស «ក» អាចបង្កើតចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយនារី «ឃ» ដែលជាក្មួយស្រីរបស់នារី «ខ» ឬជាមួយនឹងនារី «ង» ដែលជាមីងរបស់នារី «ខ» បាន។ សរុបមក បុរស-ស្រ្តី ដែលមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រឹមត្រូវតាមផ្លូវច្បាប់ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចស្មោះត្រង់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ប្រសិនបើបុគ្គលណាមួយបានប្រព្រឹត្តអំពើស្មន់នោះ នឹងត្រូវទទួលការផ្តន្ទាទោសដូចមានបញ្ញតិ្តនៅក្នុងច្បាប់ស្ដីពីឯកពន្ធភាព ហើយការផ្តន្ទាទោសនេះគឺដើម្បីប្រឆាំងនឹងបុគ្គលទាំងឡាយដែលបាន ប្រព្រឹត្តសកម្មភាពខុសឆ្គងនឹង ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីដ៏ល្អផូរផង់របស់ខ្មែរ។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថាបទល្មើសស្មន់នេះ មានអានុភាពអាចអនុវត្តបានក្រោយពេលច្បាប់ឯកពន្ធភាពឆ្នាំ២០០៦ ចូលជាធរមាន។ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី ទ្រី ស្រីល័ក្ខណ និងកញ្ញា យ៉េ នីតា ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៩៣ ៤៦ ៨៨ ៨៩/០៦១ ៤៤ ៨៨ ៨៩ អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:27:42

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ជនដែលត្រូវកម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅមនុស្សគ្រប់រូបត្រូវបានទទួលស្គាល់យ៉ាងពេញលេញអំពីសិទ្ធិរបស់ខ្លួន ដែលពួកគេអាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិនេះ ក្នុងការធ្វើសកម្មភាពផ្សេងៗបានដោយសេរី កុំឱ្យតែប៉ះពាល់ ដល់សិទ្ធិអ្នកដ៏ទៃ និងផ្ទុយនឹងបញ្ញត្ដិច្បាប់ ។ ក៏ប៉ុន្ដែសកម្មភាពដែលបានធ្វើឡើង មានសកម្មភាពមួយចំនួនត្រូវបានច្បាប់ទទួលស្គាល់ និងមានសុពលភាពពេញលេញ ហើយសកម្មភាពដែលបានធ្វើឡើងដោយជនមួយចំនួនទៀតត្រូវបាន ច្បាប់មិនទទួលស្គាល់ថាមានសុពលភាព ឬតម្រូវឱ្យមានការយល់ព្រមដោយជនដែលមានផលប្រយោជន៍ផ្សេងទៀត ដើម្បីឱ្យមានសុពលភាពលើសកម្មភាពទាំងនោះជាអាទិ៍ ។ ការណ៍ដែលសកម្មភាពមួយចំនួនដែលបានធ្វើឡើងហើយមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ ឬមិនមានសុពលភាព គឺដោយហេតុថាជនដែលបានធ្វើសកម្មភាពទាំងនោះត្រូវបានកំណត់ថា ជាជនដែលខ្វះសមត្ថភាព ឬត្រូវបានកម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព ។ ហេតុដូចនេះហើយយើងគប្បីយល់ថា តើបុគ្គលប្រភេទណាខ្លះដែលច្បាប់បានកំណត់ថា ជាបុគ្គលដែលត្រូវបាន កម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព? ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាព FRESH NEWS ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ជនដែលត្រូវកម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ យោងតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជនដែលត្រូវបានកម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព សំដៅដល់រូបវន្ដបុគ្គលទាំងឡាយណាដែលខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹងនិងវិនិច្ឆ័យពី សកម្មភាពតាមផ្លូវច្បាប់របស់ខ្លួនបាន ដោយមូលហេតុ អាយុ សតិ និងបញ្ញាស្មារតី របស់ជននោះ ។ ហើយបានកំណត់យកជនដែលត្រូវបានកម្រិតសមត្ថភាពមានចំនួន ០៣ (បី)ប្រភេទ គឺ អនីតិជន, ជននៅក្រោមអាណាព្យាបាលទូទៅ និងជននៅក្រោមហិតូបត្ថម្ភ ។ ពាក្យថាសកម្មភាពនេះផងដែរ គឺសំដៅការបង្ហាញឆន្ទៈ ជាឯកតោភាគី ឬតាមរយៈកិច្ចសន្យា ។ ១* ចំពោះអនីតិជន៖ អនីតិជនសំដៅដល់ជនដែលមានអាយុក្រោម ១៨ (ដប់ប្រាំបី) ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែមិនមែនអនីតិជនគ្រប់រូបសុទ្ធតែត្រូវបានកម្រិតសមត្ថភាពនោះទេ ដូចជាអនីតិជនដែលទទួលបានអត្តាធិនភាព គឺមិនត្រូវមានការកម្រិតសមត្ថភាពឡើយ និងត្រូវចាត់ទុកជាថាបានដល់នីតិភាព ។ អ្នកដែលមានអំណាចមេបា (ឪពុក ឬម្តាយ) មានសិទ្ធិ និងករណីយកិច្ចបីបាច់រក្សារូបកាយរបស់កូនដែលជាអនីតិជន ។ តែបើក្នុងករណីអនីតិជនគ្មានឪពុក ឬម្តាយនោះទេគេត្រូវបង្កើត របបអាណាព្យាបាល សម្រាប់អនីតិជន ដើម្បីជ្រើសតាំងបុគ្គលណាម្នាក់សម្រាប់គ្រប់គ្រងអនីតិជន ដែលមានសិទ្ធិ និងករណីយកិច្ចដូចអ្នកមានអំណាចមេបាដែរ ។ ជាគោលការណ៍សកម្មភាពដែលអនីតិជនបានធ្វើ ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីឪពុកម្តាយ សកម្មភាពនោះនឹងត្រូវបានលុបចោលដោយ ឪពុកម្តាយរបស់អនីតិជន ។ ប៉ុន្តែសកម្មភាពខ្លះគឺ មិនអាចលុបចោលបានទេដូចជា ការទទួលយកប្រទានកម្ម, ការចុះកិច្ចសន្យាដោយរួចផុតពីកាតព្វកិច្ច, ការទិញលក់របស់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ, ការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិដោយមាន ការអនុញ្ញាតពីឪពុកម្តាយ, ការប្រកបអាជីវកម្មត្រឹមការអនុញ្ញាតរបស់ឪពុកម្តាយ ។ ២* ចំពោះជនក្រោមអាណាព្យាបាលទូទៅ៖ ចំពោះបុគ្គលដែលមានអាយុចាប់ពី ១៥ ឆ្នាំឡើង ហើយខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹង និងវិនិច្ឆ័យជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដោយខ្លួនមានបញ្ហាស្មារតី តុលាការអាចប្រកាសចាប់ផ្តើមរបបអាណាព្យាបាលទូទៅ តាមរយៈពាក្យសុំរបស់សាមីខ្លួន, សហព័ទ្ធ, ញាតិដែលស្ថិតក្នុង ៤ ថ្នាក់, អ្នកអាណាព្យាបាលសម្រាប់អនីតិជន, អ្នកត្រួតពិនិត្យអ្នកអាណាព្យាបាលសម្រាប់អនីតិជន, ហិតូបត្ថម្ភកៈ, មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់, ឬតំណាងអយ្យការ ។ មុនពេលប្រកាសរបបនេះ តុលាការត្រូវស្តាប់មតិយោបល់របស់វេជ្ជបណ្ឌិត និងផ្តល់ឱកាសឲ្យសាមីខ្លួនធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ដើម្បីពិចារណាថាសាមីខ្លួន ពិតជាមានបញ្ហាផ្នែកស្មារតីពិតប្រាកដមែន ។ អ្នកអាណាព្យាបាលទូទៅ ជាអ្នកគ្រប់គ្រងត្រួតពិនិត្យលើជននៅក្រោមអាណាព្យាបាលទូទៅ ហើយតុលាការជ្រើសតាំងអ្នកអាណាព្យាបាលដោយឆន្ទានុសិទ្ធិ និងត្រូវធ្វើឡើងតាមរយៈការទាមទាររបស់ អ្នកត្រួតពិនិត្យអ្នកអាណាព្យាបាលទូទៅ, ជនក្រោមអាណាព្យាបាលទូទៅ, សហព័ទ្ធ, ញាតិនៅក្នុង ៤ ថ្នាក់, មេឃុំ, ចៅសង្កាត់, តំណាងអយ្យការ ឬបុគ្គលផ្សេងទៀតដែលមានផលប្រយោជន៍។ ជាគោលការណ៍សកម្មភាពរបស់ជនក្រោមអាណាព្យាបាលទូទៅ អាចលុបចោលបាន លុះត្រាតែសកម្មភាពនោះជាសកម្មភាពដែលទាក់ទងនឹងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាការទិញបាយ,ម្ហូប,របស់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃជាដើម ។ ៣* ចំពោះហិតូបត្ថម្ភ៖ ចំពោះបុគ្គលដែលមានសមត្ថភាពតិចតួចពេក ក្នុងការយល់ដឹង និងវិនិច្ឆ័យ ដោយសារបញ្ហាស្មារតី តុលាការអាចប្រកាសចាប់ផ្តើមហិតូបត្ថម្ភតាមរយៈពាក្យសុំរបស់សាមីខ្លួន, សហព័ទ្ធ, ញាតិដែលស្ថិតក្នុង ៤ ថ្នាក់, អ្នកអាណាព្យាបាល, អ្នកត្រួតពិនិត្យអាណាព្យាបាលទូទៅ, មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ ឬតំណាងអយ្យការ ។ មុនពេលប្រកាសរបបនេះ តុលាការត្រូវស្តាប់ មតិយោបល់របស់វេជ្ជបណ្ឌិត និងផ្តល់ឱកាសឲ្យសាមីខ្លួនធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ ដើម្បីពិចារណាថាសាមីខ្លួន ពិតជាមានបញ្ហាផ្នែកស្មារតី និងមានការយល់ដឹងតិចតួចពិតប្រាកដមែន ។ ហិតូបត្ថម្ភកៈ ជាអ្នកមានតួនាទីត្រួតពិនិត្យ និងថែរក្សាជនស្ថិតក្រោមហិតូបត្ថម្ភ។ តុលាការត្រូវជ្រើសតាំងហិតូបត្ថម្ភកៈដោយឆន្ទានុសិទ្ធិ ចំណែកឯនីតិវិធីនៃការជ្រើសតាំង ហិតូបត្ថម្ភកៈត្រូវអនុវត្តដូចការជ្រើសតាំងអ្នកអាណាព្យាបាលទូទៅ ។ ជាគោលការណ៍ សកម្មភាពរបស់ជននៅក្រោមហិតូបត្ថម្ភ ដែលមិនបានការយល់ព្រមពីហិតូបត្ថម្ភកៈត្រូវមានការលុបចោល លុះត្រាតែសកម្មភាពនោះជាសកម្មភាពដែលទាក់ទងនឹងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ ។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីមានការយល់ព្រមពី ហិតូបត្ថម្ភកៈសាមីខ្លួន អាចធ្វើសកម្មភាពដូចជាៈ ការទទួល ឬការប្រើប្រាស់ទុន, ការខ្ចីទ្រព្យ ឬការធានា, ការធ្វើសកម្មភាពដែលមានគោលបំណងទទួលបាន ឬធ្វើឲ្យបាត់បង់សិទ្ធិដែលទាក់ទងនឹងអចលវត្ថុ ឬទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានសារៈសំខាន់ផ្សេងទៀត, ការធ្វើសកម្មភាពបណ្តឹង, ការធ្វើប្រទានកម្ម ឬធ្វើកិច្ចសន្យាស្រុះស្រួល ឬកិច្ចសន្យាមជ្ឈត្តកម្ម, ការទទួលស្គាល់នូវសន្តតិកម្ម ឬការបោះបង់ចោលនូវសន្តតិកម្ម ឬការបែងចែកមត៌ក, ការប្រកែកមិនទទួលប្រទានកម្ម ឬអច័្ចយទាន ឬការយល់ព្រមទទួលនូវប្រទានកម្ម ឬអច័្ចយទានដែលភ្ជាប់បន្ទុក, ការសាងសង់ថ្មី ការសង់ឡើងវិញ ការសង់បន្ថែម ឬការជួសជុលធំ, ការធ្វើភតិសន្យា ដែលមានអំឡុងពេលលើសពី ៣ (បី) ឆ្នាំ ចំពោះដីធ្លីលើសពី ២ (ពីរ) ឆ្នាំ ចំពោះអាគារ លើសពី ៦ (ប្រាំមួយ) ខែចំពោះអចលនវត្ថុ និងសកម្មភាពដែលតុលាការប្រកាសជាពិសេសថា ចំាបាច់ត្រូវមានការយល់ព្រមពីហតូបត្ថម្ភកៈ ។ សរុបសេចក្តីមក ជនដែលត្រូវកម្រិតសមត្ថភាព ដែលមានដូចជា អនីតិជន, អាណាព្យាបាលទូទៅ និងហិតូបត្ថម្ភ សកម្មភាពរបស់បុគ្គលទាំងនេះ មួយចំនួនត្រូវបានច្បាប់ហាមឃាត់ និងត្រូវបានលុបចោលដោយអ្នកមានសិទ្ធិ ។ ប៉ុន្តែក៏មានសកម្មភាពមួយចំនួន ក៏ច្បាប់អនុញ្ញាតផងដែរ ដូចជាសកម្មភាពដែលរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ និងសកម្មភាពមួយចំនួនទៀត ដែលត្រូវច្បាប់កំណត់ថាត្រូវមានការអនុញ្ញាតពីបុគ្គលដែលគ្រប់គ្រងរបបនោះ ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ឡាន ស៊ីនីត និងលោក ប៉ូល គីមសេង ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយ អត្ថបទច្បាប់នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុង ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:25:45

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ កុបកម្

(ភ្នំពេញ)៖ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមានភាពស្មើគ្នាចំពោះមុខច្បាប់ មានសិទ្ធិសេរីភាព និងមានករណីយកិច្ចដូចគ្នាទាំងអស់ ដោយឥតប្រកាន់ពូជសាសន៍ ពណ៌សម្បុរ ភេទ ភាសា ជំនឿ សាសនា ឬឋានៈសង្គមជាអាទិ៍ ។ ជាពិសេស ប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន ឬអាចធ្វើកូដកម្ម និងបាតុកម្មដោយសន្តិវិធី ដែលការប្រើប្រាស់សិទ្ធិសេរីភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ មិនត្រូវឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិ សេរីភាពអ្នកដទៃឡើយ ពោលគឺការប្រើប្រាស់សិទ្ធិ សេរីភាពនេះ ត្រូវប្រព្រឹត្តតាម លក្ខខ័ណ្ឌកំណត់ក្នុងច្បាប់ ។ ប៉ុន្តែដោយឡែកមានប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួន បានប្រើប្រាស់សិទ្ធិនេះដោយរំលោភច្បាប់ ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិ សេរីភាព ទំនៀមទម្លាប់ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសន្តិសុខជាតិ ដោយបានជ្រើសរើសយកវិធីតវ៉ាផ្សេង ដូចជាប្រមូលផ្តុំមនុស្សបិទផ្លូវជាតិ និងប្រើប្រាស់ហិង្សា ដែលសកម្មភាពនេះត្រូវបានចាត់ទុកជា «អំពើកុបកម្ម» ដែលត្រូវផ្តន្ទាទោសតាមផ្លូវច្បាប់ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ដូចម្តេចដែលហៅថាកុបកម្ម? តើសកម្មភាពណាខ្លះដែលត្រូវចាត់ទុកថាជាអំពើកុបកម្ម និងត្រូវផ្តន្ទាទោសយ៉ាងដូចម្តេច? ដើម្បីកាន់តែជ្រាបច្បាស់អំពីប្រធានបទនេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន FRESH NEWS សហការជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកនូវប្រធានបទស្តីពី «កុបកម្ម» មកធ្វើការបកស្រាយជូនដូចតទៅ៖ បើយោងតាមវចនានុក្រមរបស់សម្តេចសង្ឈ ជួន ណាត បានឲ្យនិយមន័យពាក្យថា «កុបកម្ម» គឺជាការបះបោរដែលមនុស្សច្រើននាក់លើកគ្នាមកប្រឆាំងនឹងអំណាចអាជ្ញាធរសាធារណៈ ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ នៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ត្រង់មាត្រា ៤៥៦ បានបញ្ញត្តិថា៖ «កុបកម្ម» គឺជាអំពើហិង្សាសមូហភាព ដែលនាំឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ស្ថាប័ននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឬនាំឲ្យមានការប៉ះពាល់ដល់បូរណភាពដែនដីជាតិ ។ សកម្មភាពដែលរាប់ចូលជាអំពើក្នុងការចូលរួមធ្វើចលនាកុបកម្ម មានដូចខាងក្រោម៖ ១/. ការសាងសង់គ្រឿងរារាំងផ្លូវ គ្រឿងការពារ ឬដោយធ្វើការងារ ដែលមានគោលបំណងរារាំងសកម្មភាពកម្លាំងសាធារណៈ ២/. ការកាន់កាប់អគារ ឬឋបនីយភណ្ឌ (ទ្រព្យដែលគួរតម្កល់ទុក ឬដែលត្រូវទុកដាក់ ដូចជាគ្រឿងចក្រជាដើម) ដោយកម្លាំង ឬដោយកលល្បិច ៣/. ការបំផ្លិចបំផ្លាញអគារ ឬឋបនីយភណ្ឌ ៤/. ការរ៉ាប់រងការដឹកជញ្ជូន ឬការផ្គត់ផ្គង់ព័ស្តុភារឲ្យកុបករ ៥/. ការញុះញង់ដោយផ្ទាល់ឲ្យមានការប្រមូលផ្តុំកុបករ ៦/. ការកាន់កាប់ ឬការយកតាមខ្លួននូវអាវុធគ្រឿងផ្ទុះ និងរំសេវគ្រប់ប្រភេទ ៧/. ការតាំងខ្លួនជំនួសអាជ្ញាធរស្របច្បាប់ ។ បុគ្គលដែលបានចូលរួមប្រព្រឹត្តអំពើខាងលើនេះត្រូវបានផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ៧ (ប្រាំពីរ)ឆ្នាំ ទៅ ១៥ (ដប់ប្រាំ)ឆ្នាំ ។ ម៉្យាងទៀត បុគ្គលនោះអាចត្រូវបានផ្តនា្ទទោសច្រើនឆ្នាំជាងចំនួនទោសខាងលើ ពី ១០ (ដប់)ឆ្នាំ ទៅ ២០ (ម្ភៃ)ឆ្នាំ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះបានប្រព្រឹត្តនូវអំពើដូចខាងក្រោម៖ ១/. ការធ្វើកុបកម្មដោយប្រើកម្លាំងដណ្តើមយកនូវអាវុធ គ្រឿងផ្ទុះ និងគ្រាប់រំសេវគ្រប់ប្រភេទ ឬសារជាតិដទៃ ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ដល់បុគ្គល ។ ២/. ការផ្តល់ដល់កុបករ នូវអាវុធ គ្រាប់រំសេវ គ្រឿងផ្ទុះ ឬសារជាតិដទៃទៀត ដែលមានគ្រោះថ្នាក់ដល់បុគ្គល ។ ដោយឡែកនៅក្នុងច្បាប់ ក៏បានចែងអំពីទោសចំពោះមេដឹកនាំកុបកម្ម មានសភាពធ្ងន់ធ្ងរជាងអ្នកចូលរួមធ្វើកុបកម្ម ដោយត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ២០ (ម្ភៃ)ឆ្នាំ ទៅ ៣០ (សាមសិប)ឆ្នាំ ។ បន្ថែមពីនេះ ច្បាប់ក៏បានចែងអំពីទោសបន្ថែម ដើម្បីដាក់ទោសដល់ជនដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើកុបកម្មនេះផងដែរ ។ សរុបជារួម កុបកម្ម គឺជាអំពើដែលត្រូវបានរដ្ឋធ្វើការរឹតបន្តឹង ក្នុងគោលបំណងការពារកុំឲ្យប៉ះពាល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈរបស់ប្រទេសជាតិ ព្រមទាំងធ្វើការផ្តន្ទាទោសចំពោះជនទាំងឡាយណា ដែលប្រព្រឹត្តសកម្មភាពកុបកម្មនេះ ដែលជាបទល្មើសឧក្រិដ្ឋ ដូចដែលមានកំណត់នៅក្នុងច្បាប់នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងកញ្ញា សាំង សុភាព ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ, ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com, គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group ៕

2020-04-22 14:24:28

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ សម្បទានដីសង្គមកិច្ច

(ភ្នំពេញ)៖ បើយើងក្រទ្បេកទៅមើលសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យចន្លោះឆ្នាំ១៩៧៥-១៩៧៩ ការរស់នៅរបស់ប្រជាជនមានលក្ខណៈជាសមូហភាព រីឯដីធ្លីទាំងអស់ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអង្គការខ្មែរក្រហម។ ចាប់តាំងពីរបបនេះត្រូវបានផ្តួលរលំនៅថ្ងៃទី០៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ ដីធ្លីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងកសិកម្ម ដែលជាកម្មសិទិ្ធសមូលភាពដោយក្នុងស្ថានភាពពេលនោះ រដ្ឋបានអនុវត្តគោលនយោបាយក្រុមសាមគ្គីបង្កបង្កើនផល ប៉ុន្តែរដ្ឋបានហាមឃាត់ការទិញ លក់ បញ្ចាំ ប្រវាស់ ជួលដី និង/ឬជួលពលករធ្វើដី និងហាមផ្តាច់ការកាន់កាប់គាស់ រាន ឬឆ្ការព្រៃដោយគ្មានការអនុញ្ញាត រហូតដល់ឆ្នាំ១៩៨៩ ទើបរដ្ឋបានសម្រេចផ្តល់កម្មសិទ្ធិឯកជនលើដីធ្លីដល់ពលរដ្ឋកម្ពុជា។ ទោះបីជារដ្ឋបានផ្តល់កម្មសិទ្ធិឯកជនក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលនៅតែបន្តការយកចិត្តទុកដាក់លើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដោយធ្វើការផ្តល់ដីឯកជនរបស់រដ្ឋជូនប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ ដែលខ្វះទីលំនៅពិតប្រាកដ តាមរយៈគោលនយោបាយ ផ្តល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ច។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ថាតើ ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចអាចត្រូវផ្តល់ឱ្យសម្រាប់គោលដៅអ្វីខ្លះ? តើប្រជាពលរដ្ឋត្រូវមានលក្ខណៈសម្បត្តិ និងលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះដើម្បីទទួលបានដីសម្បទានសង្គមកិច្ច? ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាព FRESH NEWS ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី « សម្បទានដីសង្គមកិច្ច » មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ គោលនយោបាយផ្តល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ច បានកើតទ្បើងតាមរយៈអនុក្រឹត្យលេខ ១៩អនក្រ/បក ចុះថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០០៣។ ដីសម្បទានសង្គមកិច្ច គឺជាយន្តការផ្ទេរដីឯកជនរបស់រដ្ឋតាមផ្លូវច្បាប់ សម្រាប់គោលបំណង សង្គមកិច្ចដល់ជនក្រីក្រ ដែលខ្វះខាតដីសម្រាប់សង់លំនៅឋាន ឬ/និងធ្វើកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារ។ ដីសម្បទាន សង្គមកិច្ច អាចត្រូវផ្ដល់ឲ្យសម្រាប់គោលដៅសង្គមកិច្ច ដោយអនុលោមតាមគោលដៅណាមួយ ឬគោលដៅច្រើនដូចជា៖ ផ្តល់ដីដល់គ្រួសារក្រីក្រដែលគ្មានទីលំនៅសម្រាប់សង់លំនៅឋាន សម្រាប់ធ្វើកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារ គ្រួសារ ដែលត្រូវផ្លាស់ប្ដូរទីលំនៅបណ្ដាលមកពីការអភិវឌ្ឍ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈសម្រាប់ការតាំងលំនៅឋានជាថ្មី គ្រួសារ ដែលរងគ្រោះដោយគ្រោះធម្មជាតិ គ្រួសារមាតុភូមិនិវត្តន៍ យោធិនរំសាយ និងគ្រួសារយុទ្ធជនពលីពិការ។ ក្រៅពីគោលដៅសង្គមកិច្ចនេះ គឺជួយសម្រួលដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងជួយសម្រួលដល់សម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ច ដោយផ្ដល់ ដីឡូត៍ដល់កម្មករ ចម្ការធំៗសម្រាប់សង់លំនៅឋាន ឬសម្រាប់ធ្វើកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារ ព្រមទាំងអភិវឌ្ឍតំបន់ ដែលពុំទាន់ត្រូវបានអភិវឌ្ឍសមស្រប។ ដីសម្បទានសង្គមកិច្ច ដែលត្រូវផ្ដល់ឲ្យសម្រាប់សង់លំនៅឋាន មានទំហំធំបំផុត ១,២០០ ម៉ែត្រការ៉េ ប៉ុន្ដែនៅ តំបន់ដែលមានលទ្ធភាពដីទំនេរ ទំហំដីសម្បទានសង្គមកិច្ចអាចដំឡើងរហូតដល់ បីពាន់ប្រាំមួយរយ ៣,៦០០ ម៉ែត្រ ការ៉េ។ ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចដែលអាចផ្ដល់ឲ្យសម្រាប់ធ្វើកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារ មានទំហំធំបំផុត ០២ ហិកតា ប៉ុន្ដែ នៅក្នុងតំបន់ខ្លះទំហំដីសម្បទានសង្គមកិច្ចអាចឡើងរហូតដល់ ០៥ ហិកតា អាស្រ័យទៅតាមលក្ខណៈដី សក្ដានុពលដី ឬប្រភេទដំណាំ និងកម្លាំងពលកម្មរបស់គ្រួសារអ្នកសុំដី។ អ្នកសុំដីសម្បទានដីសង្គមកិច្ច ត្រូវមានលក្ខណៈ សម្បត្តិដូចតទៅ៖ ក/ មានសញ្ជាតិខ្មែរ និងមានសមត្ថភាពតាមផ្លូវច្បាប់ដើម្បីធ្វើជាម្ចាស់ដី ។ ខ/ ជាមេគ្រួសារនៃគ្រួសារដែលមានសមាជិកចំនួនពីរនាក់ ឬច្រើននាក់ដែលជាប់សាច់សាលោហិតជាមួយគ្នា ឬមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងរស់នៅជាមួយគ្នាក្នុងលំនៅឋានតែមួយ ។ គ/ បំពេញលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យខាងហិរញ្ញវត្ថុ (ប្រាក់ចំណូលទាប...) ដែលកំណត់ដោយប្រកាសរបស់ក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា។ ឃ/ មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិករ ឬជាភោគីនៃដីផ្សេងទៀតដែលមានទំហំស្មើ ឬលើសពីការកំណត់ទំហំដីសម្បទានសង្គមកិច្ច។ ង/ មានឆន្ទៈ និងមានលទ្ធភាពចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសម្បទានដីសង្គមកិច្ច ស្របតាមផែនការសម្បទានដីសង្គមកិច្ចដែលបានយល់ព្រម។ គ្មានជនណាម្នាក់អាចបដិសេធ សិទ្ធិចូលរួមក្នុងកម្មវិធីសម្បទានដីសង្គមកិច្ចរបស់មេគ្រួសារជាស្រ្តី ជាជនបាត់ បង់សមត្ថភាព ជាអតីតយុទ្ធជនដែលបាត់បង់សមត្ថភាព និងមេគ្រួសារជាយោធិនរំសាយបានទ្បើយ។ ដើម្បីទទួលបានដីសម្បទានសង្គមកិច្ច ប្រជាពលរដ្ឋដែលជាមុខសញ្ញាអ្នកទទួលដី ត្រូវគោរពនូវលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖ *ត្រូវធ្វើកិច្ចសន្យាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ជាមួយអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចផ្ដល់ដីដែល បញ្ជាក់អំពីសិទ្ធិ និងការ ទទួលខុសត្រូវរបស់មុខសញ្ញាអ្នកទទួលដី។ *ប្រសិនបើគ្មានរចនាសម្ព័ន្ធលំនៅឋានលើដីលំនៅដ្ឋាននៃសម្បទានដីសង្គមកិច្ច ត្រូវសាងសង់យ៉ាងហោចណាស់នូវចំណែកណាមួយ នៃជម្រកស្នាក់នៅជាអចិន្ត្រៃយ៍ក្នុងរយៈពេល ០៣ ខែ បន្ទាប់ពីទទួលបានដី ហើយសមាជិកនៃគ្រួសារនោះត្រូវរស់នៅពិតប្រាកដ និងជាអចិន្ត្រៃយ៍លើដីនោះឱ្យបានលើសពី ០៦ ខែ ក្នុងមួយឆ្នាំ ។ *ត្រូវធ្វើកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារជាក់ស្តែងលើដីនោះក្នុងរយៈពេល ១២ ខែ បន្ទាប់ពីទទួលដី ហើយបន្តប្រើប្រាស់ដីនេះស្របតាមលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នៃកម្មវិធីសម្បទាន ។ *បន្ទាប់ពីអនុវត្តបានត្រឹមត្រូវតាមកម្មវិធីដីសម្បទានដីសង្គមកិច្ចបាន ០៥ ឆ្នាំ អ្នកទទួលបានដីមានសិទ្ធិកម្មសិទ្ធិលើដីនោះ និងអាចស្នើសុំប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិ តាមនីតិវិធីដូចមានចែងនៅក្នុងសេចក្តីណែនាំរបស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង រៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម និងសំណង់ ។ *ក្នុងករណីអ្នកទទួលដីទទួលមរណភាពនៅក្នុងរយៈពេលអនុវត្តកម្មវិធីសម្បទានដីសង្គមកិច្ច ទាយាទក្នុងគ្រួសារនៃអ្នកទទួលដីអាចបន្តអនុវត្តកម្មវិធីសម្បទានដីសង្គមកិច្ចនេះរហូតដល់គ្រប់ ០៥ ឆ្នាំ ហើយមានសិទ្ធិកម្មសិទ្ធិលើដីនោះ។ *អ្នកទទួលដីមិនអាចលក់ ដូរ ជួល ឬធ្វើអំណោយដីសម្បទានសង្គមកិច្ច ក្នុងរយៈពេល ០៥ ឆ្នាំ ដំបូងនៃការអនុវត្ត កម្មវិធីសម្បទានដីសង្គមកិច្ចនេះទេ ។ ប្រសិនបើអ្នកទទួលដីសម្បទានសង្គមកិច្ចណា ខកខានមិនបានបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌនៃការកាន់កាប់ និងប្រើប្រាស់ដីសម្បទាននោះ ដីនេះនឹងត្រូវវិលត្រលប់មកជាដីរបស់រដ្ឋវិញដើម្បីធ្វើការបែងចែកសាជាថ្មី។ សរុបមក សម្បទានដីសង្គមកិច្ចគឺជាយន្តការផ្ទេរដីឯកជនរបស់រដ្ឋតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីផ្តល់ជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលខ្វះខាតដីសម្រាប់សង់លំនៅឋាន ឬ/និងធ្វើកសិកម្មជាលក្ខណៈគ្រួសារពិតប្រាកដ ក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់ ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋ ពុំមែនជាកម្មវត្ថុនៃការផ្តល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចទ្បើយ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ម៉េង វណ្ណី និងលោកស្រី នូ ពិសី ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ, ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com, គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group ៕

2020-04-22 14:23:36

ស្វែងយល់ពីច្បាប់៖ និយមន័យនៃទោស

(ភ្នំពេញ)៖ យើងនិយាយនៅក្នុងក្របខណ្ឌនៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលត្រូវបានប្រកាសឱ្យប្រើដោយព្រះរាជក្រមលេខ នស/រកម/១១០៩/០២២ ចុះថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៩។ ចំពោះទោស គឺត្រូវបានចែងចែកក្នុងបទប្បញ្ញតិ្ត ព្រហ្មទណ្ឌជាធរមាននៅពេលដែលបទល្មើសត្រូវបានប្រព្រឹត្តប៉ុណ្ណោះ។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ថា តើនិយមន័យ នៃទោសមានន័យយ៉ាងណា? ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន FRESH NEWS ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «និយមន័យនៃទោស» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ យោងតាមមាត្រា២៤ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌបានចែងថា៖ បុគ្គលម្នាក់ៗទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ តែចំពោះអំពើផ្ទាល់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ នេះបង្ហាញថាជាទូទៅ ការទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវតែផ្តន្ទាទោសទៅលើតែជនណា ដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសតែប៉ុណ្ណោះ។ គ្រប់ទោសទាំងអស់ ត្រូវបានចែងយ៉ាងច្បាស់ដោយច្បាប់ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើពុំមានច្បាប់ចែងនោះទេ ទោសក៏មិនអាចយកមកអនុវត្តបានដែរ។ ការចែងពីទោសពុំមានមូលដ្ឋានណាផ្អែកទៅលើលក្ខខណ្ឌសង្គមនោះទេ មិនថា ( រូបសម្បត្តិ, ឋានៈ និងទ្រព្យធន, អ្នកមាន, ឬអ្នកក្រ, ឬអ្នកដែលមានឋានៈ ឬគ្មានឋានៈនោះទេ សុទ្ធតែត្រូវផ្តន្ទាទោសដូចគ្នា)។ ដូចនេះការផ្តន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌរបស់នីតិជន គឺមានប្រភេទទោសជាច្រើន ដែលតុលាការយកមកអនុវត្តរួមមាន៖ * មូលទោស គឺជាទោសដែលត្រូវយកមកផ្តន្ទាចំពោះបទល្មើសទាំងអស់ មូលទោសរួមមានទោសដាក់ពន្ធនាគារ និងទោសពិន័យការពិន័យត្រូវគិតជាប្រាក់រៀល។ ១៖ ទោសដាក់ពន្ធនាគារ គឺជាទោសដែលលុបបំបាត់ទាំងអស់ នូវសិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន ឬយើងហៅជាសាមញ្ញថា ជាប់គុក ។ ទោសដាក់ពន្ធនាគារនេះ អាចត្រូវបន្ថែមនូវទោសពិន័យជាប្រាក់ផងដែរ យោងតាមមាត្រា ៤៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ ២៖ ទោសពិន័យជាប្រាក់ គឺតម្រូវឲ្យទណ្ឌិតបង់ប្រាក់តាមច្បាប់កំណត់ ហើយប្រាក់ពិន័យត្រូវទុកចូលជាថវិការដ្ឋ ដែលត្រូវទុកនៅរតនាគារជាតិ ដែលយោងតាមមាត្រា ៥២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ * ទោសបន្ថែម ឬអនុទោស គឺជាទោសដែលបន្ថែមទៅលើមូលទោស តាមការកំណត់របស់ច្បាប់ដែលមាន ១៩ចំណុច ដោយយោងតាមមាត្រា ៥៣ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ ការប្រកាសទោសបន្ថែមអាចប្រកាសទៅបាន លុះត្រាតែទោសនេះត្រូវបានចែងដោយ ជាក់លាក់ចំពោះបទឧក្រិដ្ឋ បទមជ្ឈឹម ឬបទលហុ ដែលត្រូវចោទប្រកាន់។ ទោសបន្ថែមអាចប្រកាសក៏បាន មិនប្រកាសក៏បាន។ ទោសបន្ថែមត្រូវប្រកាសជា កាតព្វកិច្ចប្រសិនបើច្បាប់ចែងយ៉ាងជាក់លាក់ យោងមាត្រា ៥៤ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ។ * ទោសជំនួសគឺជាទោសដែលតុលាការយកមកប្រកាសជំនួសឲ្យមូលទោស ។ ក្នុងករណីនេះតុលាការមិនអាចប្រកាសការផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ឬទោសពិន័យជាប្រាក់បានទេ នេះបើយោងតាមមាត្រា ៩៨ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ។ ទោសជំនួសមាន ២ ប្រភេទ៖ ការងារសហគមន៍ និង ការស្តីបន្ទោស ។ ១៖ ការងារសហគមន៍ គឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញក្នុងថិរវេលាចន្លោះពី ៣០ (សាមសិប) ម៉ោង ទៅ២០០ (ពីររយ) ម៉ោង និងមានរយៈពេលមិនអាចលើសពី ១ (មួយ) ឆ្នាំ នូវការងារគ្មានកម្រៃ និងបានជាប្រយោជន៍ដល់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ ឬនីតិបុគ្គល នៃនីតិបុគ្គលសាធារណៈផ្សេងៗទៀត ដល់សហគមន៍ ឬដល់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ដែលយោងតាមមាត្រា ៧២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ។ ទោសការងារសហគមន៍ តុលាការអាចប្រកាសបានលុះត្រាតែជនជាប់ចោទមានវត្តមាននៅពេលសវនាការ ជនជាប់ចោទយល់ព្រមធ្វើការងារនោះផង ។ ការអនុវត្តទោសសហគមន៍ ត្រូវកំណត់ដោយព្រះរាជអាជ្ញា ។ ព្រះរាជអាជ្ញា ជាអ្នកចង្អុលប្រាប់ឈ្មោះ នីតិបុគ្គលដែលត្រូវទទួលអត្ថប្រយោជន៍ពីការងារនេះ ។ ២៖ ការស្តីបន្ទោស គឺតុលាការអាចប្រកាសស្តីបន្ទោស កាលបើជនជាប់ចោទរងទោសដាក់ពន្ធនាគារដែលមានអតិបរមាតិចជាង ឬស្មើនឹង ៣ ឆ្នាំ ហើយប្រសិនបើបានបំពេញលក្ខខណ្ឌ ៣ យ៉ាង៖ * ភាពចលាចលដល់សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ដែលបណ្តាលមកពីបទល្មើសបានបញ្ចប់ * ការខូចខាតត្រូវបានជួសជុលរួចហើយ និង * ជនជាប់ចោទបានបង្ហាញការធានាក្នុងការចូលទៅរួមរស់ក្នុងសង្គមវិញ ។ តុលាការគ្រាន់តែស្តីបន្ទោសដល់ជនល្មើសដែលបានប្រព្រឹត្ត មិនផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ឬទោសពិន័យជាប្រាក់ឡើយ កាលបើជនល្មើសបានសងការខូចខាតរួចរាល់ហើយ (យោងតាមមាត្រា ៧៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ)។ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី មាស រ៉ាវីន និងលោក ហេង សុគន្ធ ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ, ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com, គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:22:37

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ សមត្ថកិច្ចតុលាការកម្ពុជាចំពោះបទល្មើសដែលប្រព្រឹត្ដក្រៅប្រទេស

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅនៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌតែងតែកើតមានឡើងជាហូរហែ ហើយដែលបទល្មើសទាំងនោះមិនមែនកើតមានតែនៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងនោះទេ នៅឯបរទេសក៏មានការប្រព្រឹត្ដបទល្មើសដូចគ្នាផងដែរ ។ ទទឹ្ទមនឹងនេះ បទល្មើសដែលបានព្រឹត្ដនៅក្រៅប្រទេសទាំងនោះ ទៀតសោតក៏មានករណីមួយចំនួនដែលមានជនល្មើស ឬជនរងគ្រោះដែលជាជនជាតិខ្មែរ និងព្រមទាំងមានបទល្មើស មួយចំនួនទៀតដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្ដ ប្រឆាំង និងប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាជាអាទិ៍ ។ ហេតុដូចនេះ តើតុលាការកម្ពុជាមានសមត្ថកិច្ច ដោះស្រាយបែបណាចំពោះបទល្មើសដែលប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅប្រទេស? នៅក្នុងសប្ដាហ៍នេះ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្ដិការអន្ដរជាតិ សហការជាមួយ អង្គភាពព័ត៌មាន FRESH NEWS សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «សមត្ថកិច្ចតុលាការកម្ពុជាចំពោះបទល្មើសដែលប្រព្រឹត្ដក្រៅប្រទេស» មកធ្វើការចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ និងសិស្ស និស្សិត ដូចតទៅ៖ យោងតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅក្នុងរឿងក្ដីព្រហ្មទណ្ឌតុលាការកម្ពុជាមានសមត្ថកិច្ចគ្របដណ្ដប់លើរឿងក្ដីទាំងអស់ដែលបានប្រព្រឹត្ដនៅលើដែនដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ទន្ទឹមនឹងគ្នានេះ ចំពោះបទល្មើសមួយចំនួនដែលបានប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅដែនដី (ក្រៅប្រទេស) តុលាការកម្ពុជាក៏មានសមត្ថកិច្ចផងដែរ ។ ការកំណត់អំពីសមត្ថកិច្ចចំពោះបទល្មើសដែលបានប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅប្រទេសនេះ គឺជាគោលការណ៍មួយនៃការអនុវត្ដច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជានៅក្នុងលំហ ឬនៅក្រៅដែនដីនៃព្រះរាណាចក្រកម្ពុជា ។ យោងតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានចែងពន្លាតសមត្ថកិច្ចចំពោះបទល្មើសដែលបានប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅប្រទេស ដែលក្នុងនោះតុលាការកម្ពុជាមានអានុភាពអនុវត្ដ ទៅលើគ្រប់បទល្មើសជាបទឧក្រិដ្ឋ និងមជ្ឈិមដែលបានប្រព្រឹត្ដដោយពលរដ្ឋខ្មែរ និងគ្រប់បទឧក្រិដ្ឋដែលបានប្រព្រឹត្ដមកលើជនជាតិខ្មែរ រួមទាំងបទល្មើសបទឧក្រិដ្ឋដោយឡែកមួយចំនួនទៀត ។ ១* បទល្មើសដែលប្រព្រឹត្ដដោយពលរដ្ឋខ្មែរ៖ ករណីដែលពលរដ្ឋខ្មែរបានប្រព្រឹត្ដបទល្មើសណាមួយនៅក្នុងដែនដីបរទេស (ក្រៅប្រទេស) តុលាការកម្ពុជាមានសមត្ថកិច្ចទៅលើគ្រប់បទឧក្រិដ្ឋទាំងអស់។ មានន័យថាបើច្បាប់កម្ពុជាបានកំណត់ថាអំពើដែលពលរដ្ឋខ្មែរបានប្រព្រឹត្ដនៅឯបរទេសនោះជាប្រភេទបទឧក្រិដ្ឋ នោះត្រូវយកច្បាប់កម្ពុជាទៅអនុវត្ដ និងតុលាការកម្ពុជាមានសមត្ថកិច្ចក្នុងការជំនុំជម្រះក្ដី ទោះបីជានៅរដ្ឋបរទេសនោះមិនមានច្បាប់ចែងកំណត់ថាអំពើនោះជាបទល្មើសក៏ដោយ ។ ចំពោះបទល្មើសជាបទមជ្ឈិមវិញ ច្បាប់កម្ពុជាមានសមត្ថកិច្ចលុះត្រាណាតែច្បាប់នៃប្រទេសដែលពលរដ្ឋខ្មែរបានប្រពឹត្ដនោះ បានកំណត់ថាអំពើនោះ គឺជាបទល្មើសដែលត្រូវផ្ដន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌ ផងដែរ ។ មានន័យថា បើរដ្ឋបរទេសនោះ គ្មានច្បាប់កំណត់ថាអំពើដែលពលរដ្ឋខ្មែរ បានប្រព្រឹត្ដនោះ ជាបទល្មើសណាមួយនោះទេ ច្បាប់កម្ពុជាមិនមានសមត្ថកិច្ចអនុវត្ដឡើយទោះបីជាអំពើនោះជាបទល្មើសជាក់ស្ដែងក៏ដោយ ។ មួយវិញទៀត ចំពោះករណីដែលជនជាប់ចោទជាជនបរទេស ដែលទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរក្រោយអំពើដែលបានចោទប្រកាន់នោះច្បាប់កម្ពុជាក៏មានសមត្ថកិច្ចអនុវត្ដ ចំពោះបទល្មើសដែលជននោះបានប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅប្រទេសផងដែរ ។ មានន័យថាជនបទេសនោះបានប្រព្រឹត្ដបទល្មើសរួចហើយនៅឯក្រៅប្រទេសកម្ពុជា ក៏ប៉ុន្ដែមិនទាន់ត្រូវបានតុលាការបរទេសផ្ដន្ទាទោសស្ថាពរនៅឡើយទេ ស្រាប់តែគាត់ទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរនៅពេលក្រោយទៀត ដូចនេះច្បាប់កម្ពុជាក៏មានសមត្ថកិច្ចចំពោះបទល្មើសនោះផងដែរ ។ ជារួមចំពោះបទល្មើសដែលប្រព្រឹត្ដដោយពលរដ្ឋខ្មែរនៅបរទេស ចំពោះគ្រប់បទលហុទាំងអស់ច្បាប់កម្ពុជាពុំមានសមត្ថកិច្ចអនុវត្ដឡើយ។ ២* ករណីបទល្មើសដែលបានប្រព្រឹត្ដមកលើជនជាតិខ្មែរ៖ ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាក៏មានសមត្ថកិច្ចផងដែរចំពោះរាល់ទៅលើគ្រប់បទឧក្រិដ្ឋដែលបានប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅប្រទេស ទោះបីដោយពលរដ្ឋខ្មែរ ឬដោយជនបរទេសទៅលើជនរងគ្រោះដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរ នៅពេលដែលបទល្មើសត្រូវបានប្រព្រឹត្ដ ។ មានន័យថា ចំពោះជនរងគ្រោះជាជនជាតិខ្មែរ តុលាការកម្ពុជាមានសមត្ថកិច្ច តែចំពោះបទឧក្រិដ្ឋតែប៉ុណ្ណោះ ទោះបីជាជនល្មើសមានសញ្ជាតិខ្មែរ ឬបរទេស ក៏ដោយ ។ ៣* សមត្ថកិច្ចដោយឡែកចំពោះបទឧក្រិដ្ឋដោយឡែក៖ ក្រៅពីបទល្មើសដែលត្រូវបានកំណត់សមត្ថកិច្ចដោយឈរលើគោលការណ៍សញ្ជាតិ ក៏មានបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌពិសេសមួយចំនួនទៀត បើទោះបីជាជនល្មើសមានសញ្ជាតិអ្វីក៏ដោយ និងទោះបីជារដ្ឋបរទេសនោះគ្មានច្បាប់កំណត់ថាជាបទល្មើសក៏ដោយ ឱ្យតែបទល្មើសនោះត្រូវបានប្រព្រឹត្ដ ហើយដែលច្បាប់កម្ពុជាកំណត់ថាជាបទឧក្រិដ្ឋ នោះគឺតុលាការកម្ពុជាមានសមត្ថកិច្ច ។ ជាទូទៅប្រភេទនៃបទល្មើសទាំងនោះ គឺភាគច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រឆាំង ឬធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សន្ដិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងផលប្រយោជន៍របស់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ជាអាទិ៍ ។ ជាក់ស្ដែងយោងតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បទល្មើសទាំងនោះរួមមាន៖ *បទល្មើសប្រឆាំងនឹងសុវត្ថិភាពនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ *បទល្មើសក្លែងត្រាផ្លូវការនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ *បទល្មើសក្លែងរូបិយវត្ថុ និងធនបត្រជាតិ ដែលមានតម្លៃស្របច្បាប់នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ *បទល្មើសប្រឆាំងនឹងទីតាំង ឬភ្នាក់ងារទូត ឬកុងស៊ុលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ និង *បទល្មើសប្រឆាំងនឹងទីតាំងទូត ឬកុងស៊ុលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ៤* ការធ្វើបណ្ដឹងចោទប្រកាន់៖ នៅក្នុងករណីដែលមានបទឧក្រិដ្ឋ និងបទមជ្ឈិមដែលប្រព្រឹត្ដដោយពលរដ្ឋខ្មែរ និងករណីជនរងគ្រោះជាជនជាតិខ្មែរ ការចោទប្រកាន់អាចប្រព្រឹត្ដទៅបានដោយបណ្ដឹងរបស់អយ្យការតែប៉ុណ្ណោះ ។ ការចោទប្រកាន់ត្រូវតែមានបណ្ដឹងពីជនរងគ្រោះ ឬពីសិទ្ធិវន្ដ ឬបណ្ដឹងបរិហាជាផ្លូវការរបស់អាជ្ញាធរនៃប្រទេសដែលជាទីកន្លែងដែលអំពើនោះបានប្រព្រឹត្ដ ។ មានន័យថា ថាបទល្មើសដែលបានប្រព្រឹត្ដក្រៅប្រទេស អាចបញ្ជូនមកតុលាការបាន ត្រូវតែមានការធ្វើបណ្ដឹងចោទប្រកាន់ពីស្ថាប័នអយ្យការ (ព្រះរាជអាជ្ញា) នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា តាមរយៈបណ្ដឹងបរិហារ ឬបណ្ដឹងទាមទារ របស់ជនដែលពាក់ព័ន្ធ ឬរបស់អាជ្ញាធរនៃរដ្ឋបរទេសដែលបទល្មើសបានប្រព្រឹត្ដនោះ ។ ៥* ការមិនចោទប្រកាន់ត្រួតគ្នានៃទោស៖ តាមច្បាប់កម្ពុជា ពុំមានការចោទប្រកាន់ណាមួយអាចប្រព្រឹត្ដប្រឆាំងនឹងបុគ្គលណាម្នាក់ ដែលត្រូវបានជំនុំជម្រះជាស្ថាពរនៅឯបរទេសចំពោះបទល្មើសដដែល ហើយក្នុងករណីដែលមានការផ្ដន្ទាទោស បុគ្គលនោះបង្ហាញថាខ្លួនបានអនុវត្ដទោសរបស់ខ្លួនរួចហើយ ឬ ក៏ទោសដែលត្រូវបានរលត់ដោយអាជ្ញាយុកាល ។ មានន័យថា តុលាការកម្ពុជាពុំអាចបើកសាវនាការសារឡើងវិញ ឬក៏សម្រេចផ្ដន្ទាទោស និងដាក់ឱ្យអនុវត្ដទោសចំពោះ បុគ្គលណាម្នាក់ ដែលត្រូវបានជំនុំជម្រះជាស្ថាពរនៅឯបរទេស ឬបានអនុវត្ដទោសរួចរាល់ ឬបានផុតរលត់អាជ្ញាយុកាលដោយយោងតាមច្បាប់បរទេសរួចរាល់បានឡើយ ។ សរុបមកចំពោះបទល្មើសដែលប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅប្រទេសតុលាការកម្ពុជា គឺមានសមត្ថកិច្ចដោយយោងតាមការអនុវត្ដច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ចំពោះបទល្មើសដែលបានប្រព្រឹត្ដនៅក្រៅដែនដី ដែលនៅក្នុងនោះរួមមានករណីបទល្មើសប្រព្រឹត្ដពលរដ្ឋដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរចំពោះបទល្មើសជាបទឧក្រិដ្ឋ និងមជ្ឈិម និងនៅគ្រប់បទឧក្រិដ្ឋ ដែលជនរងគ្រោះមានសញ្ជាតិខ្មែរ ព្រមទាំងករណីបទឧក្រិដ្ឋដោយឡែកមួយចំនួនទៀតដែលបានប្រព្រឹត្ដមកលើកម្ពុជា ។ ការកំណត់អំពីសមត្ថកិច្ចចំពោះបទល្មើសនៅក្រៅប្រទេសនេះ គឺជាគោលការណ៍មួយដើម្បីធានាការពារដល់សិទ្ធិ និងផលប្រយោជនរបស់ប្រជនពលរដ្ឋខ្មែរ និងក៏ដូចជាការពារដល់ផលប្រយោជន៍របស់កម្ពុជា ដោយហេតុថាច្បាប់នៅឯបរទេសនោះ អាចមានការផ្ដន្ទាទោសធ្ងន់ធ្ងរជាងច្បាប់នៅកម្ពុជា ឬក៏មានភាពចន្លោះប្រហោងណាមួយដែលនាំឱ្យជនល្មើសរួចផុតពីការផ្ដន្ទាទោស ជាអាទិ៍ ។ តែទោះបីជាយ៉ាង ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាគោរពនូវគោលការណ៍អធិបតេយ្យភាព និងមិនជ្រៀតជ្រែកចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់រដ្ឋបរទេស ហេតុដូចនេះដើម្បីអនុវត្ដនូវសមត្ថកិច្ចនៃច្បាប់កម្ពុជានេះបាន គឺត្រូវតែមានការព្រមព្រៀងឯកភាពពីរដ្ឋបរទេសនោះ តាមរយៈការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ឧទាហរណ៍ដូចជាការចុះសន្ធឹសញ្ញាស្ដីពីបត្យាប័នជាដើម ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី ជំនួយការផ្នែកច្បាប់នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្ដិការអន្ដរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ / ០៧៨ ២៧ ២៧ ៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:21:45

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការប្រកាសបាត់ខ្លួន

(ភ្នំពេញ)៖ ក្នុងករណីមានមរណភាពនៃបុគ្គលណាម្នាក់ ដោយសារមូលហេតុជាក់លាក់ណាមួយដែលគេអាចកំណត់បានគឺ វាមានភាពងាយស្រួលសម្រាប់បុគ្គលដែលមាន ផលប្រយោជន៍តាមផ្លូវច្បាប់ក្នុងការទទួលបាន ផលប្រយោជន៍ពីបុគ្គលដែលទទួលមរណភាពនោះ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងករណីមួយចំនួនទៀត ប្រសិនបើបុគ្គលនោះបានបាត់ខ្លួនពីលំនៅឋានក្នុងរយៈពេលដ៏យូរ ឬគ្មានដំណឹងអ្វីសោះពីបុគ្គលនោះ, មិនដឹងថាបុគ្គលនោះបានជួបគ្រោះថ្នាក់ស្លាប់ ឬក៏យ៉ាងណានោះទេ ស្ថានភាពបែបនេះគឺធ្វើឲ្យពិបាកក្នុងការសន្និដ្ឋានថា បុគ្គលនោះប្រាកដជាទទួលបានមរណភាព ឬក៏នៅរស់នោះទេ វាពិតជាបញ្ហាចោទសម្រាប់បុគ្គលមានផលប្រយោជន៍តាមផ្លូវច្បាប់។ ដូចនេះតើបុគ្គលណាខ្លះ? ដែលត្រូវទទួលបានប្រយោជន៍ពីការបាត់ខ្លួន ឬបាត់ដំណឹង ហើយមិនដឹងថាបុគ្គលនោះបានទទួលមរណភាព ឬក៏រស់នៅ? ហើយបុគ្គលទាំងអស់នោះត្រួវធ្វើដូចម្ដេចចំពោះការបាត់ខ្លួននេះ? ដូចនេះទើប កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «ការប្រកាសបាត់ខ្លួន» មកបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចតទៅ៖ ការប្រកាសបាត់ខ្លួន គឺជាបញ្ញាត្តិ ដើម្បីសន្មត់ថា បុគ្គលនោះទទួលមរណភាពតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីឲ្យបុគ្គលដែលពាក់ព័ន្ធទទួលបានផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់។ យោងតាមមាត្រា ៤១ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបញ្ញាត្តិអំពីល័ក្ខខ័ណ្ឌដើម្បីធ្វើការប្រកាសអំពីការបាត់ខ្លួនមានដូចខាងក្រោម៖ ១៖ ប្រសិនបើពុំមានដំណឹងច្បាស់លាស់ថា អ្នកអវត្តមាននៅរស់ ឬទទួលមរណភាព ក្នុងអំឡុងពេល៥(ប្រាំ)ឆ្នាំ តុលាការអាចប្រកាសបានថា បុគ្គលនោះបានបាត់ខ្លួន តាមពាក្យសុំរបស់សហព័ទ្ធ អ្នកដែលត្រូវបានសន្មតថា ជាសន្តតិជន អច្ច័យលាភី អ្នកទទួលប្រាក់ធានារ៉ាប់រង អ្នកមានសិទ្ធិអំណាចមេបា អ្នកអាណាព្យាបាល ឪពុកម្តាយ ឬ អ្នកផ្សេងទៀតដែលមានផលប្រយោជន៍សំខាន់តាមផ្លូវច្បាប់ក្នុងការប្រកាសអំពីការបាត់ខ្លួន។ ២៖ បញ្ញត្តិនៃកថាខណ្ឌទី១ ខាងលើនេះត្រូវយកមកអនុវត្តផងដែរ ចំពោះករណីបុគ្គលដែលចូលទៅតំបន់ដែលមានសង្គ្រាម បុគ្គលដែលមានវត្តមាននៅក្នុងនាវាដែលបានលិច ឬ បុគ្គលដែលបានជួបប្រទះនឹងគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងទៀតដែលអាចនាំឱ្យទទួលមរណភាព ហើយពុំមានដំណឹងច្បាស់លាស់ថា អ្នកអវត្តមាននៅរស់ ឬ ទទួលមរណភាព ក្នុងអំឡុងពេល១ (មួយ) ឆ្នាំ ក្រោយពីចប់សង្គ្រាម ក្រោយពីនាវាបានលិច ឬ ក្រោយពីគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងទៀតនោះបានកន្លងផុតទៅ។ ក្នុងនោះផងដែរការប្រកាសបាត់ខ្លួនត្រូវធ្វើឡើងដោយឆ្លងកាត់នីតិវិធី នៃការដាស់តឿនជាសាធារណៈគឺដើម្បីផ្តល់ឱកាស និងអនុញ្ញាតឲ្យបុគ្គលដែលដឹងដំណឹងពីការស្លាប់ ឬរស់ របស់បុគ្គលដែលត្រូវប្រកាសបាត់ខ្លួនរាយការណ៍មកបុគ្គលដែលពាក់ព័ន្ធ នេះបើយោងតាមស្មារតីមាត្រា ៤២ អំពីការដាស់តឿនជាសាធារណៈនៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ។ ការដាស់តឿនជាសាធារណៈដែលបានបញ្ញត្តិក្នុងមាត្រា ៥៤ នៃច្បាប់ស្តីពីនីតិវិធីនៃរឿងក្តីរដ្ឋប្បវេណីមិនមែនជាបណ្តឹង បានចែងដូចខាងក្រោម៖ ១* ត្រូវធ្វើឡើងតាមវិធីផ្សាយជាសាធារណៈ។ ២* ដោយការបិទប្រកាសនៅកន្លែងសម្រាប់បិទប្រកាសរបស់តុលាការ និងចុះផ្សាយក្នុងព្រឹត្តិបត្ររបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌។ ៣* តាមរយៈការចុះផ្សាយក្នុងសារព័ត៌មានប្រចំាថ្ងៃ ឬតាមវិធីផ្សេងទៀត បន្ថែមពីលើការកំណត់ក្នុងចំណុច(២)ខាងលើ។ ៤* ការផ្សាយជាសាធារណៈត្រូវបញ្ជាក់ពី៖ ក. ឈ្មោះ និងអាសយដ្ឋានអ្នកដាក់ពាក្យសុំ ។ ខ. ឈ្មោះ និងអាសយដ្ឋានចុងក្រោយ និង ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ កំណើតរបស់អ្នកអវត្តមាន។ គ. ថ្ងៃចប់អំឡុងពេលនៃការដាស់តឿនជាសាធារណៈ។ ឃ. អ្នកអវត្តមានត្រូវផ្តល់ដំណឹងពីការរស់នៅរបស់ខ្លួន នៅមុនពេលចប់អំឡុងពេលនៃការដាស់តឿនជាសាធារណៈ បើមិនដូច្នេះទេ អ្នកអវត្តមានត្រូវទទួលយកការប្រកាសបាត់ខ្លួន។ ង. ជនដែលដឹងពីព័ត៌មាននៃការរស់នៅ ឬមរណភាពរបស់អ្នកអវត្តមាន ត្រូវផ្តល់ព័ត៌មានមុនពេលចប់ អំឡុងពេលនៃការដាស់តឿនជាសាធារណៈ។ ច.អំឡុងពេលនៃការដាស់តឿនជាសាធារណៈ ត្រូវមានរយៈពេលមិនតិចជាង៦(ប្រាំមួយ)ខែ សម្រាប់ល័ក្ខខ័ណ្ឌទី១ និងមានរយៈពេលមិនតិចជាង ២ (ពីរ) ខែ សម្រាប់ល័ក្ខខ័ណ្ឌទី២ នៃបញ្ញាត្តិមាត្រា ៤១ ក្រមរដ្ឋប្បវេណី។ បន្ទាប់ពីមានការដាក់ពាក្យសុំត្រឹមត្រូវ និងមានការដាស់តឿនជាសាធារណៈ រហូតដល់ដីការសម្រេចចូលជាស្ថាពរពេលនោះ អានុភាពនៃការប្រកាសបាត់ខ្លួនមានដូចតទៅ៖ ១៖ បុគ្គលដែលត្រូវបានប្រកាសបាត់ខ្លួនត្រូវសន្មតថា បានទទួលមរណភាព (មាត្រា៤៣ អំពីអានុភាពនៃការប្រកាសអំពីការបាត់ខ្លួន នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។ ២៖ ដោយការសន្មតថាបានទទួលមរណភាពនៃបុគ្គលអវត្តមាននោះសន្តតិកម្មត្រូវបានផ្តើម (មាត្រា១១៤៥ កថាខណ្ឌ១ អំពីមូលហេតុនៃការចាបើផ្តើមធ្វើសន្តតិកម្ម នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។ ៣៖ អំណាចមេបាចំពោះអនីតិជនត្រូវបានអនុវត្តដោយសហព័ន្ធម្ខាងទៀត ប្រសិនបើការប្រកាសបាត់ខ្លួន បានធ្វើឲ្យអនីតិជនគ្មានអ្នកអនុវត្តអំណាចមេបានោះ អាណាព្យាបាលចំពោះអនីតិជនត្រូវចាប់ផ្តើម (មាត្រា១០៦៧ អំពីមូលហេតុនៃការចាប់ផ្តើមអាណាព្យាបាលសម្រាប់អនីតិជន នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។ ៤៖ ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានរលាយ ដោយសារការប្រកាសបាត់។ សរុបមកការប្រកាសអំពីការបាត់ខ្លួន គឺជាការផ្ដល់ផលប្រយោជន៍ជូនទៅ សហព័ន្ធ សន្តតិជន អ្នកមានអំណាចមេបា និងបុគ្គលដែលពាក់ព័ន្ធតាមផ្លូវច្បាប់។ រៀបរៀងដោយ៖ លោក ប៊ុន វិទូ ប្រធានផ្នែកសេវាកម្មច្បាប់ និងលោក ប៉ូល គីមសេង ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុ-ជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 14:20:32