023 986 245 |078 272 785

ភាសា :

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទទារុណកម្ម និងអំពើឃោរឃៅ

(ភ្នំពេញ)៖ តាមរយៈការវិវត្តពីសម័យកាល​មួយទៅសម័យកាលមួយ ការគាំពារសិទ្ធិមនុស្សបានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ ដែលប្រជាជាតិនីមួយៗបានយកចិត្តទុកដាក់ និងលើកកម្ពស់យ៉ាងមុតមាំ។ នៅក្នុងនោះផងដែរ ការរំលោភលើសិទ្ធិបុគ្គល​ដោយការ​ធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើ​ឃោរឃៅ ជាទង្វើអមនុស្សធម៌ដែលមិនគួរគប្បី កើតឡើងលើជន​ណាម្នាក់ឡើយទោះស្ថិត​ក្នុងកាលទេស​​បែប​ណា​ក៏​ដោយ។ តាមរយៈការទទួលស្គាល់​សិទិ្ធខាងលើនេះ នៅថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៤មហាសន្និបាតអង្គការ​សហប្រជាជាតិបាន អនុម័តនូវ​អនុសញ្ញា​ប្រឆាំង​ការធ្វើទារុណកម្ម និងការប្រព្រឹត្តិ​មកលើខ្លួន ឬទណ្ឌកម្ម​ឯទៀត​ដែលឃោរឃៅ អមនុស្សធម៌ ឬបន្ទាប​បន្ថោក ដោយមានប្រទេស​មួយចំនួន​នៅលើសកលលោក រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលស្គាល់ និងបានចូល​ជាភាគី​មួយនៃអ​នុសញ្ញា​ខាងលើនេះ ព្រមទាំង​បានបញ្ញត្ត នៅក្នុងមាត្រា៣៨ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៃព្រះរាជាណាច​ក្រកម្ពុជា ហាមឃាត់​ជាពិសេស​ចំពោះការ​ធ្វើទារុណកម្ម​ណាមួយ ហើយ​ប្រកាសថា​ចម្លើយសារភាព​ដែលកើតទ្បើងពី​ការបង្ខិតបង្ខំ​តាមផ្លូវកាយក្តី តាមផ្លូវ​ចិត្តក្តី មិនត្រូវ​ទុកជាភស្តុតាង​បញ្ចាក់អំ​ពីពិរុទ្ធភាព​ទេ។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ថា តើអំពើ​ណាខ្លះ​ដែលត្រូវបាន​ចាត់ទុកថា ជា​ការធ្វើទារុណកម្ម និងអំពើ​ឃោរឃៅ? ហើយ​ជនដែល​ប្រព្រឹត្ត​អំពើបែបនោះ នឹងត្រូវ​ប្រឈមមុខ​ជាមួយនឹង​ការផ្ដន្ទាទោស​ដល់កម្រិត​ណា? ​កម្មវិធីយល់ដឹង​ផ្នែកច្បាប់​របស់អង្គភា​ពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវី​កម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ នឹងធ្វើការ​បង្ហាញ និងចែក​រំលែក​ជូនបងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស​ និស្សិត​ ដូចតទៅ៖ យោងតាមអនុសញ្ញា​ប្រឆាំងទារុណកម្ម ពាក្យ «ទារុណកម្ម» មានន័យថា អំពើទាំងទ្បាយណា​ដែលនាំឱ្យ​មាន​ការ​ឈឺចាប់ ឬរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង ទោះផ្លូវកាយ ឬផ្លូវចិត្តក្តី ដែលត្រូវបានបង្កឡើង​ដោយចេតនា​ទៅលើជន​ណាម្នាក់ក្នុងគោលបំណង​ទាំងទ្បាយដូចជា ទាញយក​ព័ត៌មានពីជននោះ ឬតតិយ​ជនណា​ម្នាក់ ដាក់ទណ្ឌកម្មជ​ននោះចំពោះ​អំពើណា​មួយដែ​លជននោះ ឬតតិយជនណា​ម្នាក់បានប្រព្រឹត្ត ឬសង្ស័យថា​បាន​ប្រព្រឹត្ត បំភិតបំ​ភ័យ ឬបង្ខិតបង្ខំ​ជននោះ ឬតតិយ​ជនណាម្នាក់ ឬដើម្បីមូលហេតុ​ណាមួយ​ផ្សេងទៀត ដែលផ្អែកលើ​ការរើសអើងណាមួយ ហើយការឈឺចាប់ ឬការរ​ងទុក្ខ អាចបង្កដោយមន្រ្តីសា​ធារណៈ ឬជនផ្សេង​ទៀត តាមការញុះញង់ ឬការព្រមព្រៀង ឬផ្តើមគំនិ​តរបស់​មន្រ្តីសាធារណៈ ឬជនផ្សេង​ទៀតដែ​លបំពេញ​តួនាទីជាផ្លូវការ។ ពាក្យថាទារុណកម្មមិនរាប់បញ្ចូលនូវការឈឺចាប់ ឬការរងទុក្ខដែលកើតជាប់ ឬម្តងម្កាល ពីទណ្ឌកម្មត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ទ្បើយ។ ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងកាត់​បន្ថយនូវការកើតឡើ​ងនៃអំពើអ​មនុ​ស្សធម៌​នេះ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា​ បានបញ្ញត្ត​ត្រង់មាត្រា ២១០ ថា «ទារុណកម្ម ឬអំពើ​ឃោរឃៅ ដែលប្រព្រឹត្តទៅ​លើបុគ្គលណាមួយ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់​ពន្ធនាគារពី ៧ (ប្រាំពីរ) ឆ្នាំ ទៅ ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ»។ ស្ថានទម្ងន់ទោស​ចំពោះបទទារុណកម្ម ឬអំពើ​ឃោរឃៅ (មាត្រា ២១១ - មាត្រា ២១៥) ត្រូវផ្តន្ទាទោស​ដាក់ពន្ធនាគារ ពី ១០ (ដប់) ឆ្នាំ ទៅ ២០ (ម្ភៃ) ឆ្នាំ កាលបើអំពើនេះ ត្រូវបាន​ប្រព្រឹត្តទៅលើ៖ ១. បុគ្គលដែលទន់ខ្សោយពិសេស ដោយមូលហេតុនៃអាយុបុគ្គលនោះ។ ២. នារីមានគភ៌ កាលបើគភ៌ត្រូវបានគេឃើញជាក់ស្ដែង ឬ កាលបើជនល្មើសបានដឹង។ ៣. បុគ្គលដែលទន់ខ្សោយពិសេស ដោយមូលហេតុនៃជំងឺ ឬ ពិការភាព កាលបើស្ថានភាពបុគ្គលនេះត្រូវបានគេឃើញជាក់ស្ដែង ឬ កាលបើជនល្មើសបានដឹង។ ៤. ជនរងគ្រោះ ឬ ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ដើម្បីរារាំងជននេះកុំឱ្យប្ដឹងបរិហារពីបទល្មើស ឬ សុំឱ្យធ្វើការជួសជុលព្យសនកម្ម។ ៥. សាក្សី ដើម្បីរារាំងកុំឱ្យឆ្លើយផ្ដល់ភស្ដុតាងនៅពេលស៊ើបអង្កេត ស៊ើបសួរ សវនាការ ឬ នៅក្នុងនីតិវិធីនៃបណ្ដឹងផ្សេងទៀត។ ៦. ជនរងគ្រោះ ឬ ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ពីព្រោះជននេះបានបរិហារពីបទល្មើស ឬ សុំឱ្យធ្វើការជួសជុលព្យសនកម្ម។ ៧. សាក្សី ដោយមូលហេតុសាក្សីនេះបានផ្ដល់ភស្ដុតាងនៅពេលស៊ើបអង្កេត ស៊ើបសួរ សវនាការ ឬ នៅក្នុងនីតិវិធីនៃបណ្ដឹងផ្សេងទៀត។ ៨. កាលបើបទឧក្រិដ្ឋនេះ ត្រូវបានប្រព្រឹត្តដោយអ្នករាជការសាធារណៈ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃមុខងារ ឬ នៅក្នុងឱកាសនៃការបំពេញមុខងាររបស់ខ្លួន។ ៩. កាលបើបទឧក្រិដ្ឋនេះនាំឱ្យមានការកាត់អវ:យវ: ឬឱ្យមានពិការភាពជាអចិន្រៃយ៍ដល់ជនរងគ្រោះ។ បទទារុណកម្ម និងអំពើឃោរឃៅ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធាគារពី ១៥ (ដប់ប្រាំ) ឆ្នាំ ទៅ ៣០ (សាមសិប) ឆ្នាំកាល បើបទ​ឧក្រិដ្ឋ​នេះ បណ្ដាលឱ្យ​ជនរងគ្រោះស្លាប់ ដោយគ្មាន​ចេតនា​សម្លាប់ ឬនាំឱ្យ​មានអត្ថឃាត​របស់ជន​នោះ។ សរុបមក ទារុណកម្ម និងអំពើឃោរឃៅ ត្រូវបានមនុស្សជាតិ​យកចិត្តទុកដាក់ និងប្រឆាំង​ដាច់ខាត​ចំពោះអំពើ​ទាំងនេះ ហើយក្រមព្រហ្ម​ទណ្ឌ ឆ្នាំ២០០៩ ក៏បាន​បញ្ញត្តអំពើទាំងនោះ​ជាបទឧក្រិដ្ឋ ដែលត្រូវ​ដាក់ទោស​ទណ្ឌយ៉ាង​ធ្ងន់ធ្ងរ​ទៅលើជន​ដែលប្រព្រឹត្តផងដែរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ តាមរយៈព្រះរាជក្រឹត្យនស/រកត/០៨១៧/៦៩១ ចុះថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ កម្ពុជាបានបង្កើត គណៈ​កម្មាធិការ​​ជាតិប្រឆាំង​​ទារុណកម្ម ក្នុងគោលដៅបង្ការ និងប្រឆាំង​រាល់ការ​ធ្វើទារុណកម្ម អំពើ​ឃោរឃៅ អំពើ​អម​ស្សធម៌ អំពើធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ ឬទណ្ឌកម្ម ដើម្បីពង្រឹង​កិច្ចការពារ​ដល់ជន​ទាំងទ្បាយ ដែលត្រូវ​បានដកហូត សេរីភាព​ឲ្យរួចផុតពី​ការធ្វើ​ទារុណកម្ម។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ម៉េង វណ្ណី និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com,ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:50:28

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទស្រវឹងជាក់ស្ដែង

(ភ្នំពេញ)៖ ស្រវឹង គឺជាស្ថានភាពមួយដែលមនុស្សមានអាការៈប្រែប្រួល និងវង្វេងស្មារតី ចុះខ្សោយនូវប្រព័ន្ធប្រសាទខួរក្បាល ដោយមូលហេតុនៃ​ការពិសារ​នូវគ្រឿង​ស្រវឹងជាអាទិ៍ ។ នៅពេលដែល​ពិសារ​គ្រឿងស្រវឹង​ហួសប្រមាណ នឹងធ្វើឱ្យអ្នកសេពគ្រឿង​ស្រវឹង​ទាំងនោះ មិនអាចគ្រប់​គ្រងស្មារតី សតិអារម្មណ៍​របស់ខ្លួន​បានឡើយ ។ ការមិនអាចគ្រប់គ្រងស្មារតីរបស់ខ្លួនបាននេះ ជាហេតុធ្វើឱ្យ​មាន​បញ្ហាជាច្រើន​កើតមាន​ឡើងនៅក្នុង​សង្គម ដូចជាករណី​ចាប់រំលោភ អំពើហិង្សា​ក្នុងគ្រួសារ គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ និងកត្តាអ​វិជ្ជមាន​ផ្សេងៗ​ទៀតជាច្រើន ។ លើសពីនេះ ទោះបីជា​បុគ្គលដែល​ស្ថិតក្នុងស្ថានភាព​ស្រវឹងមិនបាន ប្រព្រឹត្ដនូវអំពើល្មើស ធ្ងន់ធ្ងរណាមួយក៏ដោយ ក៏ភាពស្រវឹង​អាច​ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ ទៅដល់កិត្ដិយស និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ របស់បុគ្គល​ខ្លួនឯងផ្ទាល់ ក៏ដូចជា​ប៉ះពាល់ ដល់សណ្ដាប់​ធ្នាប់សាធារណៈ និងប្រពៃណី​ល្អរបស់​សង្គមជាតិ​ផងដែរ ។ កាលណា​បើបុគ្គលណា​ម្នាក់ស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង ​ដែលស្ថិតនៅលើផ្លូវសាធារណៈ គឺជាបទល្មើសមួយដែលមានចែង នៅក្នុង​ក្រមព្រហ្ម​ទណ្ឌជាធរមាន នៃព្រះរាជាណា​ចក្រកម្ពុជា ។ សម្រាប់កម្មវិធី​យល់ដឹង​ផ្នែកច្បាប់​ក្នុងសប្តាហ៍​នេះ ក្រោមកិច្ច​សហការ​រវាងអង្គភាព​ព័ត៌មាន FRESH NEWS ជាមួយ​ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ នឹងលើកយក​ប្រធាន​បទស្តីពី «បទស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង» មកធ្វើការ​បង្ហាញជូន​បងប្អួន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ដូចតទៅ៖ យោងមាត្រា ២៩៧ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ «បទស្រវឹងជាក់ស្ដែង» បានបញ្ញត្ដិថា «បុគ្គលណាដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រវឹងយ៉ាងជាក់ស្ដែងនៅលើផ្លូវសាធារណៈត្រូវផ្ដន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ពី ៥០០០ (ប្រាំពាន់) រៀល ទៅ ១០០០០ (មួយម៉ឺន) រៀល» ។ មានន័យថា បើបុគ្គល​ណាម្នាក់ស្រវឹង ហើយដែល​អ្នកដទៃអាចមើល​ដឹងពីស្ថានភាព​ស្រវឹងនោះ បានធ្វើ​សកម្មភាព ដើរ បើកបរ ជាអាទិ៍ នៅលើផ្លូវ​សាធារណៈ នោះមានន័យថា​ជននោះ​បាន ប្រព្រឹត្ដបទ​ល្មើស​ស្រវឹងជាក់ស្ដែង ។ យោងតាមវចនានុក្រម សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួនណាត បានឱ្យនិយមន័យ​ពាក្យ ស្រវឹង ថា គឺជាស្ថានភាព​នៃការប្រែស្មារតី ឬងោង ភ័ន្ដ វង្វេងស្មារតី ខុសពីប្រក្រតី​ដោយសេពសុរា​ជាដើម ។ ស្រវឹងជាក់ស្ដែង មានន័យថា ស្ថានភាព​នៃការស្រវឹង​នោះ សាធារណៈជន ឬអ្នកដ៏ទៃ​អាចដឹងពី​ស្ថានភាពនោះ មានន័យថា​ អ្នកដទៃមើលឃើញ​ជាក់ស្ដែង​ថា បុគ្គលនោះស្ថិតក្នុង​ស្ថានភាព​ស្រវឹងមែន ។ ឧទាហរណ៍ ក បានពិសាស្រា ស អស់មួយលីត្រ បណ្ដាល​ឱ្យស្រវឹងជោក ក្រោយពីពិសារួច ក មិនព្រម​សម្រាក​នៅមួយ​កន្លែងនោះ​ទេ ក៏បានដើរតាម​ផ្លូវសារធារណៈ ដោយសារ​ជាតិស្រវឹង ក បានវ​ង្វេងស្មារតី​ដើរមិន​ត្រង់ផ្លូវ និងបានដួលជា​ច្រើន​លើ​កច្រើន​សារ ពេលនោះ​មានអ្នកធ្វើដំណើរ​តាមផ្លូវបានឃើ​ញ និងសើចចំអក​ដាក់គ្រប់គ្នា ។ មូលហេតុបានជា ក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា កំណត់អំពើ​ស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង​ជា បទល្មើស​ដែលត្រូវផ្ដន្ទាទោស ដោយហេតុថា ការស្រវឹង គឺបាន​ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដ​ល់សណ្ដាប់​ធ្នាប់សាធារណៈ ប្រពៃណី​ល្អរបស់​សង្គម ជាពិសេស​ប៉ះពាល់​ដល់កិតិ្ដយស និងសេចក្ដី​ថ្លៃថ្នូរ​របស់មនុស្ស និងព្រម​ទាំង​អាច​ឈាន​ទៅដល់ការបង្កជា​ បទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរ​ផ្សេងៗទៀត ប្រសិនបើគ្មាន​ការហាមឃាត់ បង្កា និងទប់ស្កាត់ ។ ចំពោះបទស្រវឹងជាក់ស្ដែង គឺជាប្រភេទបទល្មើសលហុ ដែលមានមូលទោស ត្រឹមទោសពិន័យជាប្រាក់តែប៉ុណ្ណោះ ។ ចំពោះវិធានអនុវត្ដជាក់ស្ដែង អាចសម្រេចផ្ដន្ទាទោស​ចំពោះ បទ​ស្រវឹង​ជាក់ស្ដែង​នេះបាន ត្រូវតែមាន​សាលក្រម​ពីតុលាការ មានន័យថា ត្រូវតែឆ្លងកាត់​នីតិវិធី​តុលាការ ទើបអាច​សម្រេចផ្ដន្ទាទោ​សបាន ដែលត្រង់នេះ បាននាំ​ឱ្យបទល្មើស​ប្រភេទនេះ មិនសូវ​មានការធ្វើ​ការចោទ​ប្រកាន់នោះទេ ដោយភាគច្រើន ត្រូវបាន​រដ្ឋាភិបាល ប្រើប្រាស់​នូវវិធាន​ការអប់រំ និងណែនាំ ជំនួសវិញ ដើម្បីកាត់បន្ថយ​រឿងក្ដីនៅ​តុលាការ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី សមាជិកក្រុមការងារស្រាវជ្រាវ និងចងក្រង អត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ភូមិបាយ៉ាប ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ / ០៩៥ ៩២ ៩២ ៧២, អីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ www.ciclg.com ហ្វេសប៊ុកផេក ៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្ដិការអន្ដរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group ៕

2020-04-22 11:47:41

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បទញុះញង់អនីតិជនឱ្យសុំទាន

(ភ្នំពេញ)៖ នាពេលបច្ចុប្បន្ន យើងសង្កេតឃើញថាមានវត្តមានកុមារជាអនីតិជនជាច្រើន ដែលតែងតែដើរសុំទាននៅតាមទីសាធារណៈ ឬទីប្រជុំជនមានដូចជា តាមដងផ្លូវ តាមស្ដុបសាធារណៈ វត្តអារាម ភោជនីយដ្ឋាន និងតាមតំបន់រមនីយដ្ឋាននានា មិនថាពេលថ្ងៃ ឫពេលយប់ឡើយ។ ភាគច្រើន មូលហេតុចម្បងដែលជម្រុញឱ្យកុមារទាំងនេះដើរសុំទាន គឺអាចបណ្ដាលមកពីបញ្ហាជីវភាព និងមួយចំណែកទៀតអាចកើតចេញពីសមាជិកគ្រួសារក្មេងនោះ ឬជនខិលខូចមួយចំនួនជួយសម្របសម្រួល និងញុះញង់ ក៏ដូចជាធ្វើការគំរាមកំហែងឱ្យកុមារទាំងនោះ យកការសុំទានមកធ្វើជាមុខរបរដើម្បីរកប្រាក់ចិញ្ចឹមពួកគេ។ ដូច្នេះ ដើម្បីឲ្យជ្រាបកាន់តែច្បាស់ យើងត្រូវដឹងថា តើអំពើ និងសកម្មភាពបែបណា ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការញុះញង់អនីតិជនឱ្យសុំទាន? ហើយជនដែលប្រព្រឹត្តអំពើនេះ ត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់កម្រិតណា? ដើម្បីជួយស្រាយចម្ងល់ និងបំភ្លឺអំពីបញ្ហាខាងលើជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «បទញុះញង់អនីតិជនឱ្យសុំទាន» មកបកស្រាយ និងចែករំលែក ដូចតទៅ៖ អនីតិជន គឺសំដៅទៅលើជនទាំងឡាយណាដែលមិនទាន់គ្រប់អាយុតាមច្បាប់កំណត់ ឬ មានអាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំ។ កាលណាអត្រានៃអនីតិជនដែលដើរសុំទានមានកាន់តែច្រើន នោះផលប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពួកគេក៏កើតមានច្រើនដូចគ្នា ដែលផលប៉ះពាល់ទាំងនោះរួមមាន ការកេងប្រវ័ញ្ចលើកម្លាំងពលកម្មកុមារ ការបង្កឱ្យមានភាពឥតសណ្ដាប់ធ្នាប់នៅតាមទីសាធារណៈ ហានិភ័យនៃការទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ផ្សេងៗ (ឧទាហរណ៍. គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍) និង អាចធ្វើឱ្យកុមារទាំងនោះបាត់បង់ឱកាសក្នុងការរៀនសូត្រផងដែរ។ យ៉ាងណាមិញ នៅពីក្រោយការសុំទានរបស់អនីតិជន យើងឃើញថាមានជនខិលខូចមួយចំនួនដែលមានភាពខិ្ជលច្រអូស និងគេចវេសពីការប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតដោយខ្លួនឯង បានរិះរកវិធីសាស្រ្តទុច្ចរិត និងរៀបចំផែនការគ្រប់មធ្យោបាយ ដើម្បីកេងចំណេញ ឬទាញយកផលប្រយោជន៍ពីកុមារដែលខ្សត់ខ្សោយទាំងនោះ។ បើផ្អែកតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវលើបញ្ហានេះកន្លងមក មធ្យោបាយដែលមេខ្លោងទាំងនោះយកមកប្រើប្រាស់មានដូចជា ការសម្របសម្រួលដោយរកទីតាំងសម្រាប់ឱ្យកុមារជាអនីតិជនទាំងនោះសុំទាន ហើយផ្ដល់ដំណឹងឱ្យកុមារទាំងនោះគេចខ្លួនរាល់ពេលដែលមានមន្រ្តីមានសមត្ថកិច្ចចុះមកត្រួតពិនិត្យជាដើម។ បន្ទាប់មកកុមារជាអនីតិជន ត្រូវប្រគល់ប្រាក់មួយចំនួនដែលខ្លួនសុំបានទៅឱ្យមេខ្លោង ដើម្បីជាថ្នូរក្នុងការផ្ដល់ដំណឹង។ ក្រៅពីមធ្យោបាយខាងលើ មានជនទុច្ចរិតមួយចំនួនទៀត បានធ្វើការញុះញង់ឱ្យកុមារដើរសុំទានតាមទីសាធារណៈ រួចប្រគល់ប្រាក់ទាំងអស់មកឱ្យខ្លួន ដើម្បីដូរយកអាហារ ក៏ដូចជាទីជម្រកផងដែរ។ ក្នុងករណីដែលមិនអាចសុំទានបានគ្រប់តាមចំនួនណាមួយដែលមេខ្លោងបានកម្រិត កុមារដែលជា អនីតិជនទាំងនោះ អាចត្រូវទទួលរងនូវការគំរាមកំហែង បង្អត់អាហារ និងដេញចេញពីកន្លែងស្នាក់អាស្រ័យទៀតផង។ ដោយហេតុដូចបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ ទើបក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានដាក់បន្ទុកទៅលើជនខិលខូចទាំងអស់នោះ ដោយបញ្ញត្តត្រង់មាត្រា ៣៤៤ ថា៖ «អំពើញុះញង់អនីតិជនដោយផ្ទាល់អោយសុំទាន ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី ១ (មួយ) ខែ ទៅ ១ (មួយ) ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី ១០០.០០០ (មួយសែន) រៀល ទៅ ២.០០០.០០០ (ពីរលាន)រៀល» ។ សរុបមកវិញ ជនទាំងឡាយណាដែលបានប្រព្រឹត្តិអំពើញុះញង់អនីតិជនឱ្យសុំទាន ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ជាធរមាន ហើយអនីតិជនដែលមិនទាន់គ្រប់អាយុទាំងអស់ គួរគប្បីទទួលបានការគាំពារថែរក្សា ដោយទទួលបាននូវការសិក្សាអប់រំរៀនសូត្រ និងតាមរយៈការបំបាត់នូវរាល់សកម្មភាពរំលោភបំពានសិទ្ធិនានាទៅលើពួកគេ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ឡាន ស៊ីនីត និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:46:32

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការទទួល​ខុស​ត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ​របស់​អនីតិជន

(ភ្នំពេញ)៖ ព្រហ្មទណ្ឌ គឺគោលការណ៍មួយប្រភេទ ដែលចែងមកសម្រាប់​ដាក់ទោសដល់រាល់បុគ្គល​ទាំងឡាយណា​ដែលបាន​ប្រព្រឹត្ត​ផ្ទុយពី​បទបញ្ញត្តិច្បាប់ ជាពិសេសនោះគឺក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ដូច្នេះហើយ នៅពេលមាន​បទល្មើសមួយកើតឡើង គឺត្រូវតែ​មាន​អ្នកទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ។ ជាគោលការណ៍ គេមិនអាចឲ្យជនដែលមិនដឹងខុសត្រូវពី ភាពធ្ងន់ធ្ងរ​នៃអំពើ​របស់ខ្លួន ឲ្យទទួល​ខុស​ត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ​ទេ ព្រោះ​ថា ការយល់ដឹងខុសត្រូវពី​អំពើរ​បស់ខ្លួន គឺជាកត្តា​មួយដែលនាំឲ្យបុគ្គលម្នាក់ៗ​ ត្រូវទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ ។ ហេតុនេះ​បានជាក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ​កម្ពុជា​កំរិត​អំពីការ​ទទួលខុស​ត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ​យ៉ាង​ច្បាស់​លាស់ ដែលក្នុ​ងនោះ មាត្រា៣៨ បាន​ចែងថា នីតិភាព​នៃការ​ទទួលខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវបាន​កំណត់​អាយុចាប់ពី ១៨ (ដប់ប្រាំបី) ឆ្នាំឡើងទៅ ។ ចុះប្រសិន​បើអនីតិជន​អាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំ ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស តើត្រូវ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ​ដែររឺទេ? តើមានវិធាន​ការបែប​ណាខ្លះ ​ចំពោះអនីតិជនដែលបាន ប្រព្រឹត្តបទ​ល្មើស​ព្រហ្មទណ្ឌ? ដូចនេះ​ដើម្បី​សិក្សាពី សញ្ញាណ​នៃការទទួល​ខុសត្រូវ ព្រហ្មទណ្ឌរ​បស់អនីតិជន​ឲ្យបាន​ច្បាស់លា​ស់ កម្មវិធី យល់ដឹង​ផ្នែក​ច្បាប់​រ​បស់​អង្គភាព​​ព័ត៌មាន FRESH NEWS សហការ​ជា​មួយ​​ក្រុមមេធាវី​​កម្ពុជា​​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ ក្នុង​សប្តាហ៍នេះ សូម​លើកយក​ប្រធា​នបទស្តីពី «ការទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌរបស់អនីតិជន» មកធ្វើការ​ចែករំលែក​ជូនបងប្អូន​ប្រជាពលរដ្ឋ និងសិស្ស និស្សិត ដូចតទៅ៖ យើងបានដឹងហើយច្បាប់បាន កំណត់​ពីការទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌថា ​ទាល់តែអាយុចាប់ពី ១៨ ឆ្នាំឡើង​ទៅទើប​ទទួល​ខុសត្រូវ ដោយហេតុថា​អាយុក្រោម ១៨ ឆ្នាំ គឺជា​អនីតិជន ដែលការ​យល់ដឹង​របស់ពួក​គាត់នៅខ្វះខាត​នៅឡើយ ។ ប៉ុន្តែចំ​ណុច​នេះអាច​មានភាព​ពិបាក ដោយ​ហេតុថា ក្នុងករណី​ដែលមាន​អនីតិជន​អាយុក្រោម១​​៨ឆ្នាំ ប្រព្រឹត្តបទ​ល្មើសធ្ងន់​ធ្ងរ​ណាមួយ ។ ហេតុនេះហើយទើបក្នុងមាត្រា ៣៩ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ បានបញ្ញត្តិបន្ថែមទៀតថា តុលាការ​អាចប្រកាស​ទណ្ឌកម្ម ព្រហ្មទណ្ឌ​ទៅ​លើអនីតិជនអា​យុចាប់ពី ១៤ (ដប់បួន) ឆ្នាំឡើង​ទៅបាន ប្រសិន​បើកាលៈទេសៈ​នៃបទល្មើស ឬបុគ្គលិក​លក្ខណៈរបស់អនីតិជ​នតម្រូវ ។ មានន័យថា អនីតិជនអាយុ ១៤ ឆ្នាំដល់ ១៨ ឆ្នាំអាចនឹង​ត្រូវទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ​ចំពោះ អំពើរបស់ខ្លួន​ប្រសិន កាលៈ​ទេសៈ​នៃបទ​​ល្មើស ឬបុគ្គលិក​លក្ខណៈរ​បស់អ​នីតិជន តម្រូវ ។ នៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​នៃព្រះរាជាណា​ចក្រកម្ពុជា មិនបាន​កំណត់​ឲ្យ​បានច្បាស់លាស់​ឡើយអំពី​ពាក្យថា កាលៈទេសៈ​នៃបទល្មើស ឬបុគ្គលិក​លក្ខណៈរបស់​អនីតិជន​ឡើយ ហេតុដូច​នេះនៅពេល​ជួបប្រទះ​​នូវករណី​ណាមួយ ច្បាប់បាន​ផ្ដល់សិទ្ធិ​ពិសេស​ដល់តុលាការ (ឆន្ទានុសិទ្ធិ) ក្នុងការ​ពិចារណា​ថា តើអនីតិ​ជននោះត្រូវទទួល​ខុសត្រូវ ឬក៏អត់ចំ​ពោះទង្វើល្មើស​ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ​របស់ខ្លួន ។ ប៉ុន្តែ តាមខ្លឹមសារនៃមាត្រា ៣៩ ដដែលមានន័យថា សម្រាប់អនីតិជន​ដែលមាន​អាយុក្រោម ១៤ ឆ្នាំ មិនអាចត្រូវបាន តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​ប្រកាស​ឲ្យទទួល​ទោស​បាន​ឡើយ ។ ជាទូទៅ​រាល់អនីតិជ​នអាយុពី១៤ ដល់ក្រោម ១៨ឆ្នាំ ដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើសទាំងអស់ តុលាការ​អាចសម្រេ​ច​ដាក់គាត់​ក្នុងវិធា​នការតាមដាន វិធានការ​អប់រំ វិធានការ​ការពារ និងវិធាន​ការឧបត្ថម្ភ ដែលមាន​ដូចជា៖ ១៖ ការប្រគល់អនីតិជនទៅឪពុកម្ដាយ អាណាព្យាបាល បុគ្គលិកដែលថែរក្សា អនីតិជននោះ ឬ បុគ្គលណាផ្សេងទៀត ប្រសិនបើបុគ្គលនោះសក្កិសមនឹងទំនុកចិត្ត ។ ២៖ ការប្រគល់អនីតិជន​ឲ្យទៅ​សេវា​សាធារណៈ ដែលសម្រាប់​ទទួលបន្ទុក​អនីតិជន ។ ៣៖ ការប្រគល់អនីតិជនឲ្យទៅអង្គការឯកជន ដែលមាននីតិសម្បទាក្នុងការទទួលអនីតិជន ។ ៤៖ ការប្រគល់អនីតិជនឲ្យទៅមន្ទីរពេទ្យ ឬស្ថាប័នឯកទេស ។ ៥៖ ការដាក់អនីតិជនឲ្យ​នៅក្រោម​ការការ​ពារ​របស់តុលាការ ដែលនៅក្នុងករណីនេះ តុលាការ​នឹងចាត់​តាំងបុគ្គល មួយរូប​ដែល​ត្រូវ​ទទួល​ភារៈ​ធ្វើការ​តាមដាន​អនីតិជន ។ បុគ្គលនេះផ្ញើររ​បាយការណ៍​ស្ដីពី កិ​រិយាមារ​យាទ​របស់ អនីតិជន​ឲ្យ បានទៀង​ទាត់​​ដល់​ព្រះរាជអាជ្ញា។ បុគ្គល​នេះផ្ដល់ព័ត៌​មាន​​​​ដល់ព្រះរាជាអាជ្ញា ​អំ​ពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ទាំង​អស់ដែល​អា​ចនាំឲ្យ មានការកែប្រែ​នូវវិធាននេះ ។ ផ្ទុយទៅវិញប្រសិន​បើតុលាការ​យល់ឃើញថា កាលៈទេសៈ​របស់ប​ទល្មើស ឬបុគ្គលិក​លក្ខណៈរ​បស់អនីតិជន​តម្រូវ នោះ​មាន​​ន័យថា អនីតិជន​ត្រូវទទួល​ខុស​ត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ ដែលតុលាការ​ត្រូវប្រ​កាសទណ្ឌកម្ម​ព្រហ្មទណ្ឌ​ទៅលើ អនីតិជន​នោះ ។ ក្នុងករណីនេះ ក្រមព្រហ្ម​ទណ្ឌបាន កំណត់​យ៉ាង​ជាក់លាក់ នូវទោស​ដែលអាច​អនុវត្ត​ចំពោះ​អនីតិជន​បាន កាលណា​តុលាការ​សម្រេចផ្ដន្ទាទោស​ព្រហ្មទណ្ឌ​ទៅលើ​អនីតិជន ដែលមាន​បញ្ញត្តិ​នៅក្នុងមាត្រា ១៦០ ថា: កាលណាតុលាការ​សម្រេច​ផ្ដន្ទាទោស​ព្រហ្មទណ្ឌ​ទៅលើអនីតិជន​អាយុចាប់ពី ១៤ (ដប់បួន) ឆ្នាំឡើង​ទៅ មូលទោស​លើបទល្មើស​ដែលចោទ​ប្រកាន់ ត្រូវបាន​បន្ថយ​ក្នុងលក្ខខណ្ឌ​ដូចខាងក្រោម៖ ១៖ អតិបរមានៃទោសដាក់ពន្ធនាគារត្រូវបន្ថយពាក់កណ្ដាល ។ ២៖ ប្រសិនបើអតិបរមានៃទោសនោះ គឺជាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត អតិបរមាត្រូវបន្ថយមកដាក់ពន្ធនាគារ ២០ (ម្ភៃ) ឆ្នាំ ។ ៣៖ អប្បបរមានៃទោសដាក់ពន្ធនាគារ ត្រូវបន្ថយពាក់កណ្ដាល ប្រសិន​បើអប្បបរមា​នេះលើសពី ១ (មួយ) ថ្ងៃ ។ ៤៖ អប្បបរមា និងអតិបរមា នៃទោស​ពិន័យជាប្រាក់ ត្រូវបន្ថយ​ពាក់​កណ្ដាល ។ ក្នុងករណីការចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋ ប្រសិនបើ​បទបញ្ញត្តិនៃ​មាត្រានេះមាន អានុភាពបន្ថយ អតិបរមា​នៃ ទោស​ដាក់ពន្ធ​នាគារ មកត្រឹម​​ថិរវេលា​​មួយស្មើ ឬតិចជាង ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំនោះបទល្មើស​ដែលចោទ​ប្រកាន់​នៅតែជា​បទឧក្រិដ្ឋដដែល ។ ក្រៅពីមូល​ទោស តុលាកា​រក៏អាចប្រកាស​ទោសបន្ថែម និងទោស​ការងារ​សហគមន៍​បាន​ផងដែរ ដែលចំណុច​នេះមាន​បញ្ញត្តិក្នុ​ងមាត្រា ១៦១ និង១៦២ នៃក្រម​ព្រហ្មទណ្ឌ។ សរុបមកឲ្យតែមានការប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​មួយឡើង ពិតណាស់​វាតែងតែប​ង្កឲ្យមាន​ព្យសនកម្ម ឬការ​ខូចខាត ផ្សេងៗ ដែលជា​​មូលហេតុ​មួ​យ​តម្រូវ​ឲ្យមាន ការទទួល​ខុសត្រូវ​ពីអ្នក​ដែលបាន​ប្រព្រឹត្ត​ឡើងនោះ ចំពោះអំពើរបស់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែជាបទបញ្ញត្តិដោយឡែក ច្បាប់ក៏បាន​កំណត់នូវ​គោល​ការណ៍នៃការ ទទួលខុស​ត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ​មួយដាច់​ដោយឡែក សម្រាប់​អនីតិជន​ដែលប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស ចៀសវាង​ប៉ះពាល់​ដល់សិទ្ធិ ក៏ដូចជា​បង្កនូវ​ការលំបាក​ដល់អនីតិជនដែល​ជាគោលការណ៍​អនីតិជន​ត្រូវបានគាំពារ​យ៉ាងខ្លាំង​ដោយច្បាប់ ជាពិសេស​នោះគឺច្បាប់​ស្ដីពី​យុត្តិធម៌​អនីតិជន។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងលោក ឡេង ពុទ្ធិតារា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយ អត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសប៊ុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:45:24

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ មូលហេតុនៃការមិនទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្

(ភ្នំពេញ)៖ នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់​បាន​ប្រព្រឹត្តនូវ​អំពើឈ្លានពាន ប្រឆាំងទៅ​នឹង​បុគ្គល​ម្នាក់ទៀតហើយច្បាប់​បានបញ្ញត្តិ​ថាអំពើ​នោះជាបទល្មើស​ព្រហ្មទណ្ឌ នោះជនបង្កនឹង​ត្រូវទទួល​ទោស​ទៅតាម​ទង្វើ​ដែលខ្លួន​បាន​ប្រព្រឹត្ត ប៉ុន្តែក៏​នៅមាន​មូលហេតុ​មួយចំនួន​ដែលក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​មិនតម្រូវ​ឲ្យមានការ​ទទួល​ខុសត្រូវ ឬមានការ​សម្រាលនូវការ​ទទួលខុស​ត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ​ផងដែរ ។ ដើម្បីយល់​កាន់តែច្បាស់ថា តើមានមូល​ហេតុអ្វីខ្លះ ដែលអាច​ឲ្យរួចផុត​ពីការ​មិនទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ ឬការសម្រាល​នូវការ​ទទួលខុស​ត្រូវព្រហ្ម​ទណ្ឌ? កម្មវិធីយល់​ដឹងផ្នែក​ច្បាប់​របស់​អង្គភាព​ព័ត៌មាន Fresh News សហការ​ជាមួយ ក្រុមមេធាវី​កម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ សូមធ្វើការ​បង្ហាញ​ជូ​នដូចខាង​ក្រោម៖ យោងតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​នៃព្រះរាជា​ណាចក្រកម្ពុជា ឆ្នាំ២០០៩ បាន​បញ្ញត្តិ​អំពី​មូលហេតុ​នៃការមិន​ទទួលខុស​ត្រូវ​ព្រហ្ម​ទណ្ឌ ឬការ​សម្រាល​នូវការ​ទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្ម​ទណ្ឌមាន​ដូចខាង​ក្រោម ៖ ១៖ ការមិនទទួល​ខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ ដោយសារ​មូលហេតុ​វិបល្លាស​ស្មារតី (មាត្រា៣១ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ) វិបល្លាស​ស្មារតី សំដៅ​ទៅលើជន​ដែល​មានវិបត្តិ​ផ្នែកបញ្ញា​ស្មារតី វិកលចរិត សតិ​មិនល្អ ដែលពុំអាចដឹងខុសត្រូវ​លើទង្វើ​របស់ខ្លួន​បានដូច​មនុស្សធ​ម្មតាក្នុងរយៈពេ​លមិន​កំណត់ ឬក្នុង​មួយរយៈពេល​ខ្លី ដូច្នេះ​កាលបើ​ជនណា​ម្នាក់ប្រព្រឹត្តបទ​ល្មើស​នៅពេល​ដែល​ជននោះ កើត​វិបល្លាស​ស្មារតី​ដែល​ធ្វើឲ្យបាត់​បង់នូវ​សមត្ថភាព​យល់ដឹង​របស់ខ្លួន ជននោះមិន​ត្រូវទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌទេ ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើជននោះកើតវិបល្លាសស្មារតីដែលគ្រាន់តែកាត់បន្ថយនូវការដឹងខុសដឹងត្រូវរបស់ខ្លួន ជននោះ​នៅតែ​ទទួល​ខុស​ត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ​ដដែល ។ ការកំណត់​ថាជន​នេះកើត​វិបល្លាសស្មារតី ឬគ្រាន់​តែ​អន់​បន្ថយ​នូវការ​យល់ដឹង​​ខុសត្រូវ​នោះ ត្រូវមាន​ភ​ស្តុតាង​​បញ្ជាក់​យ៉ាងច្បាស់​​លាស់​ពី​​គ្រូពេទ្យ​​ជំនាញ ដើម្បី​ឲ្យ​តុលាការ​​ធ្វើការ​ពិនិត្យ និងពិចារណា​ពី​បញ្ហានេះ​​ក្នុងការ​​កំណត់​ទោស ។ ចំពោះជន​ដែលកើត​វិបល្លាស​ស្មារតី​ដោយសារ​ការប្រើប្រាស់​គ្រឿង​ស្រវឹង គ្រឿងញៀន ឬសារជាតិ​ដែលច្បាប់​ហាមឃាត់ ហើយបាន​ប្រព្រឹត្តបទ​ល្មើស ជននោះ​មិនអាច​រួចផុត​ពីការទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ​ឡើយ ។ ២៖ ការអនុញ្ញាត​ដោយច្បាប់ ឫអាជ្ញាធរ (មាត្រា៣២ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ) សំដៅ​ទៅលើអាជ្ញាធរ​សាធារណៈ​មានដូចជា នគរបាល​ យោធា​ ជាដើម ដែល​ប្រព្រឹត្ត​អំពើដែល​បានបញ្ញត្តិ ឬអនុញ្ញាត្ត​ដោយ​ច្បាប់ ឬតាម​បញ្ជា​របស់​អាជ្ញាធរ​ស្របច្បាប់ បុគ្គល​ទាំងនោះមិន​មែនប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស​នោះទេ លើកលែង​តែអំពើ​នោះជា​អំពើខុស​ច្បាប់យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់ ។ ប៉ុន្តែ​ ចារី សហចារី​ អ្នកផ្តើម​គំនិតក្នុង​បទប្រល័យ​ពូជសាសន៍ បទឧក្រិដ្ឋ​ប្រឆាំង​នឹងមនុស្សជាតិ ឬបទឧក្រិដ្ឋ​សង្រ្គាម មិនអាច​លើកលែង​ឲ្យរួចផុត​ពីការ​ទទួលខុស​ត្រូវព្រហ្ម​ទណ្ឌបានទេ ទោះក្នុងមូល​ហេតុ​ណាក៏​ដោយ ។ ៣៖ ការការពារស្របច្បាប់ (មាត្រា៣៣ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ) ច្បាប់បាន​អនុញ្ញាត្ត​ឲ្យបុគ្គល ​ណាដែល​ប្រព្រឹត្រ្ត​បទល្មើស ក្នុងសភាព​ការការ​ពារស្រប​ច្បាប់ មិនត្រូវ​ទទួល​ខុស​ត្រូវព្រហ្មទណ្ឌទេ ប៉ុន្តែ​ការការ​ពារស្រប​ច្បាប់​នោះត្រូវមាន​លក្ខខណ្ឌ​ដូចខាងក្រោម៖ បទល្មើសត្រូវចាត់​ទុកថា​ត្រឹមត្រូវ ដោយការ​ចាំបាច់​ដើម្បី​ការពារខ្លួន ការពារ​អ្នកដទៃ ឬការពារ​ទ្រព្យសម្បត្តិ ដែល​ប្រឈមមុខ​នឹងការ​ឈ្លានពាន​មួយមិន​ត្រឹមត្រូវ បទល្មើស និងការឈ្លានពានត្រូវតែកើតឡើង​ក្នុងពេលជាមួយគ្នា និង គ្មានវិសមាមាត្រ រវាង​មធ្យោបាយ​ការពារ​ដែលប្រើប្រាស់ និងទម្ងន់​នៃការឈ្លាន​ពាន ។ ឧទាហរណ៍៖ លោក «ក» បានប្រើប្រាស់​គ្រឿងញៀន​រាល់ថ្ងៃ ហើយបាន​យកកាំបិត​ទៅកាប់ក្បាល​ម្តាយរបស់ខ្លួន ដោយ​​ស្រប​​ពេល​នោះ លោក «ខ» ដែលត្រូវជា​ប្អូនប្រុស​របស់លោក «ក» បានឃើញ​សកម្មភាព​នោះ ក៏បាន​ស្ទុះទៅយក​ដំបង​នៅក្បែរខ្លួន​វាយលោក «ក» មួយដំបង​ត្រូវចំក្បាល​បណ្តាលឲ្យ​ដួលទៅនឹង​ដីតែម្តង ក្នុងបំណង​ការពារម្តាយ​របស់ខ្លួន ។ ករណីនេះ លោក «ខ» មិនទទួល​ខុសត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌទ្បើយ ព្រោះទង្វើ​រនេះជា​ស្ថានភាព​ចាំបាច់​ដើម្បី​ការពារ​អ្នកដទៃ ដែល​តបត​​ទៅនឹង​​អំពើ​ឈ្លានពាន​មិនត្រឹម​ត្រូវក្នុង​ពេល​ដំណាល​គ្នា​នៃអំពើ ហើយម​ធ្យោបាយ​ការពារ​ខ្លួនដែល​យកមក​ប្រើប្រាស់​មានភាព​សមាមាត្រគ្នា។ ៤៖ សច្ចធារណ៍នៃការការពារស្របច្បាប់ (មាត្រា៣៤ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ) ការសន្មតថាជាការ​ការ​ពារ​ស្របច្បាប់​នៅក្នុង​ករណីដែល បទល្មើស​ត្រូវបាន​ប្រព្រឹត្ត​ដើម្បី រុញច្រាន​ការចូល​ក្នុងពេល​យប់​ដោយសារ កាប់គាស់​ទម្លុះទម្លាយ ដោយ​ហិង្សា ឬដោយ​កល​ល្បិច​នៅក្នុង​ទីកន្លែង​ដែល​មានមនុស្សនៅ ។ បទល្មើសបានប្រព្រឹត្តដើម្បីការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងការលួច ឬការប្លន់ដែលអនុវត្តដោយហិង្សា ។ សច្ចធារណ៍​នៃការ​ការ​ពារស្រប​ច្បាប់ ពុំមាន​លក្ខណៈ​ដាច់ខាតទេ ។ សច្ចធារណ៍​នេះអាចត្រូវ​រលាយ ដោយភស្តុតាងផ្ទុយ ។ ៥៖ ស្ថានភាពចាំបាច់ (មាត្រា៣៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ) ស្ថានភាពចាំបាច់ សំដៅទៅ​លើបុគ្គល​ដែល​ស្ថិត​នៅក្នុងការ ចាំចាច់​ត្រូវ​តែប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស មិនត្រូវ​ទទួលខុស​ត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ​ទ្បើយ ។ ស្ថាន​ចាំបាច់​ត្រូវមាន​លក្ខខណ្ឌ​ដូចខាងក្រោមនេះ៖ បទល្មើស​ត្រូវបាន​ចាត់ទុកថា ត្រឹមត្រូ​វ​ដោយការ​ចាំបាច់ ដើម្បី​ការពារខ្លួន ការពារ​អ្នកដទៃ ឬការពារ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ប្រឆាំងនឹង​គ្រោះថ្នាក់​ដែលកំពុង​កើតមាន ឬដែលនឹង​កើតមាន និង គ្មាន​វិសមាមាត្រ​រវាង​មធ្យោបាយ​ការពារ និងទម្ងន់​នៃគ្រោះថ្នាក់ ។ ឧទាហរណ៍៖ ចោរមួយក្រុមបានវាយបំបែកសោរផ្ទះរបស់ ពូសុខ ដើម្បីចូលប្លន់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ ភ្លាមនោះ ពូសុខ ក៏បានយកកាំបិតកាប់ទៅលើចោរនោះ ដើម្បីការពារអាយុជីវិតក្រុមគ្រួសារ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ពីការឈ្លានពាន របស់ក្រុមចោរ ដូចនេះ ពូសុខ ពុំត្រូវបានទទួលទោសព្រហ្មទណ្ឌនោះទេ ។ ៦៖ អនុភាពនៃកម្លាំង ឫការបង្ខំ (មាត្រា៣៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ) សំដៅ​ទៅដល់​បុគ្គល​ដែលប្រព្រឹត្ត បទល្មើស​ក្រោម​អនុភាព​នៃកម្លាំង ឬការបង្ខំ ដែលបុគ្គល​នេះមិនអាចទប់ទល់​បាននោះ មិនត្រូវទទួលខុស​ត្រូវព្រហ្មទណ្ឌទេ ។ កម្លាំង និងការបង្ខំអាច​ចេញមកពី​ព្រឹត្តិការណ៍​ក្រៅឆន្ទៈ របស់មនុស្ស​តែប៉ុណ្ណោះ ។ កម្លាំង និងការ​បង្ខំនេះត្រូវតែ​មិនអាច​មើលឃើញ​ជាមុនបាន និងមិន​អាចជៀស​វាងបាន ។ សរុបមក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ​បានប​ញ្ញត្តិ​យ៉ាង​ពិសេស អំពី​មូលហេតុ​នៃការ​មិនទទួល​ខុសត្រូវ ព្រមទាំង​ស្ថានសម្រាល​នូវការ​ទទួលខុស​ត្រូវ​ព្រហ្មទណ្ឌ ក្នុង​គោល​បំណង​ការពារ​ដល់​បុគ្គល​ដែលកើត​វិបល្លាស​ស្មារតី​បាត់បង់​ការយល់​ដឹងរបស់ខ្លួន​ក្នុងអំទ្បុង​ប្រព្រឹត្ត​បទល្មើស តាមការ​ទទួល​បញ្ជពីអាជ្ញាធ​រស្របច្បាប់ និងការការ​ពារខ្លួន ការពារ​អ្មកដទៃ ឬការការ​ពារទ្រព្យសម្បត្តិ ដែល​កំពុងប្រឈម​នឹងការ​ឈ្លានពាន​ខុសច្បាប់ ។ ដោយទ្បែក ក្រៅពីមូលហេតុខាងលើនេះ អនីតិជនអាយុក្រោម ១៤ ឆ្នាំ មិនត្រូវទទួល​ទោសព្រហ្មទណ្ឌទេ ប៉ុន្តែ​អំពើ​ដែលអនីតិជន​បានប្រព្រឹត្ត ឪពុក-ម្តាយ ឬអាណាព្យាបាល​សម្រាប់​អនីតិជន​ជាអ្នកទ​ទួលខុស​ត្រូវសំណង​រដ្ឋប្បវេណី ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ទ្រី ស្រីល័ក្ខណ និងកញ្ញា ថន រ៉ាវ៉ាឌី ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ / ០៦១ ៤៤៨ ៨៨៩, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/ Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:44:25

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ កាធ្វើលទ្ធកម្មនៃកម្មសិទ្ធិតាមរយៈការទិញ-លក់

(ភ្នំពេញ)៖ យោងតាមស្មារតីក្រមរដ្ឋប្បវេណីលទ្ធកម្ម នៃកម្មសិទ្ធិលើអចលនទ្រព្យអាចត្រូវធ្វើលទ្ធកម្មដោយ កិច្ចសន្យា សន្តតិកម្ម និងហេតុដែល​កំណត់ក្នុងផ្នែកទី៤ (លទ្ធកម្មនៃកម្មសិទ្ធិ) នេះ ព្រមទាំងបញ្ញត្តិនៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ឬច្បាប់ផ្សេង ។ ដោយហេតុថា៖ ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន វិស័យអចលនទ្រព្យនៅកម្ពុជា កំពុងមានភាពរីកចម្រើន​យ៉ាងខ្លាំង​ដែលគួឲ្យ​កត់សម្គាល់ហើយបញ្ហា​ពាក់ព័ន្ធ​នឹងការ​ធ្វើ លទ្ធកម្ម​នៃកម្មសិទ្ធិ​លើអចលនទ្រព្យ ក៏បានចោទជាបញ្ហាឡើងផងដែរ។ ដូច្នេះក្នុងសប្តាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ សូមលើក​យកនូវ​ប្រធានបទស្តីពី «ការធ្វើ​លទ្ធកម្ម(ផ្ទេរ) កម្មសិទ្ធិ​តាមរយៈ​ការ​លក់ទិញ» មកធ្វើ​ការ​បកស្រាយ ។ សម្រាប់ការបកស្រាយលើប្រធានបទនេះ កម្មវិធីយើងខ្ញុំសូមលើកយកតែ​​ការធ្វើលទ្ធកម្ម(ផ្ទេរ)​ កម្មសិទ្ធិតាម​រយៈ​ការទិញលក់​ចំពោះអចលនវត្ថុ​ ដែលមាន​វិញ្ញាបនបត្រ​សម្គាល់​ម្ចាស់​អចលនវត្ថុ (ប្លង់រឹង​) តែប៉ុណ្ណោះ។ កិច្ចសន្យាទិញ លក់ ដែលកើតចេញពីការ​ព្រមព្រៀង​របស់គូភាគី គឺជាប្រភេទ​កិច្ចសន្យា​ឯកជន ដើម្បីធ្វើ​ការធានាអំពីការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ និង​កាតព្វកិច្ច រប​ស់​​គូភាគី​នៃកិច្ច​សន្យា ជាពិសេស​ផ្តោត​ទៅលើករណីយ​កិច្ចក្នុង​ការធ្វើលទ្ធកម្ម(ផ្ទេរ )កម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិ​ផ្សេងទៀត​លើអចលនទ្រព្យ​ឲ្យទៅ​ភាគីអ្នកទិញ។ យោងតាមស្មារតី​មាត្រា១៣៥ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីបញ្ញត្តិថា ការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិលើអចលនវត្ថុដោយ​ការព្រម​ព្រៀង មិនមានអានុភាព​នោះទេបើមិ​នបានចុះ​បញ្ជីដោយ​យោងតាម​បទបញ្ញត្តិ​ស្តីការចុះបញ្ជី ។ ពោលគឺ ដើម្បីអាចចាត់ចែង​ផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិ​បាន​លុះត្រា​តែគូភាគី​ត្រូវទៅបំពេញទម្រង់​បែបបទ ដែល​ហៅថា​ទម្រង់​លិខិត​លក់ផ្តាច់​នៅរដ្ឋបាលសុរិយោ​ដី និងផ្តិត​ស្នាមមេដៃ​នៅចំពោះមុខមន្រ្តី មានសមត្ថកិច្ចនៃអង្គភាព​សុរិយោ​ដីដែលអចលនវត្ថុ​ស្ថិតនៅ ។ ឯកសារចាំបាច់ដើម្បីដំណើរការផ្ទេរសិទ្ធិនៃកម្មសិទ្ធិរួមមាន៖ ១៖ ពាក្យសុំចុះបញ្ជី (ច្បាប់ដើម) ចំនួន០២ (ពីរ)ច្បាប់ ២៖ កិច្ចសន្យាទិញលក់ធ្វើដោយលិខិតយថាភូត ។ បើពុំមានកិច្ចសន្យា​ទិញ​លក់​ដោយ​លិខិត​យថាភូតទេ គូភាគីត្រូវ​មានសាក្សី​០២ (ពីរ)​នាក់ អមជាមួយ​ហើយអាច​ស្នើសុំ​ឲ្យមន្រ្តី​សុរិយោ​ដី​ជួយ​រៀបចំ ដើម្បីធ្វើ​នីតិវិធី​នៃកា​រចុះបញ្ជី​ផ្ទេរបាន (ច្បាប់ដើម) ចំនួន​០២ (ពីរ)​ច្បាប់។ ៣៖ កិច្ចសន្យាហាមមិនឲ្យបែងចែកអចលនវត្ថុអវិភាគ ក្នុងករណីជាទ្រព្យអវិភាគ ហើយពាក្យ​សុំចុះបញ្ជីអំពី កិច្ចសន្យា​ហាមមិន​ឲ្យបែង​ចែក​អចល​នវត្ថុអវិភាគ​ត្រូវបាន ធ្វើឡើង​ព្រមគ្នា​ជាមួយ​ពាក្យសុំ​ចុះបញ្ជីផ្ទេរ (ច្បាប់ដើម)ចំនួន០១ (មួយ)ច្បាប់ និងច្បាប់​ថតចម្លង​ដែលបាន​ធ្វើនីត្យា​នុកូល​កម្មចំនួ​ន​០២ (ពីរ)ច្បាប់។ ៤៖ ឯកសារបញ្ជាក់ការទទួលបាន ការអនុញ្ញាតពីតុលាការ​ក្នុងករណី​អចលនវត្ថុ​ដែលជា កម្មវត្ថុនៃការ​លក់ទិញ​ជារបស់​អនីតិជន ជនស្ថិត​នៅក្រោម​អាណា​ព្យាបាលទូទៅ ឬជននៅ​ក្រោមហិតូបត្ថម្ភ ហើយ​កំពុង​ប្រើប្រាស់​លំនៅឋាន​របស់ជននោះ (ច្បាប់ដើម ឬច្បាប់​ថតចម្លង​ដែលបាន​ធ្វើនីត្យានុកូលកម្ម)។ ៥៖ អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរចំនួន០៣ (បី)ច្បាប់ របស់បុគ្គលដាក់ពាក្យសុំចុះបញ្ជី៖ • អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណសញ្ជាតិខ្មែរ ឬសេចក្តីចម្លងសំបុត្រកំណើត ឬសេចក្តីចម្លងសំបុត្របញ្ជាក់កំណើត ឬលិខិតឆ្លងដែន (បើជារូបវន្តបុគ្គល) លក្ខន្តិកៈ និងឯកសារបញ្ជាក់ការចុះបញ្ជី (បើជានីតិបុគ្គល) ឬឯកសារផ្សេងទៀត (ច្បាប់ចម្លង​ដែលបាន​ធ្វើ​នីត្យានុកូល​កម្មលើក​លែងតែ​សេចក្តីច​ម្លង​សំបុត្រ​កំណើត ឬសេចក្តីចម្លង​សំបុត្រ​បញ្ជាក់​កំណើត​ដែលត្រូវ​យក​ច្បាប់ដើម) ចំនួន​០៣ (បី)​ច្បាប់។ ៦៖ ឯកសារបញ្ជាក់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់បុគ្គលមានសិទ្ធិចុះបញ្ជី ដែលជារូបវន្តបុគ្គល៖ • បើជាទ្រព្យរួមប្តី ប្រពន្ធត្រូវមាន៖ សេចក្តីចម្លង​សំបុត្រ​អាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬសេចក្តី​ចម្លងសំបុត្រ​បញ្ជាក់​អាពា៍ពិពាហ៍ កិច្ចសន្យា​ទ្រព្យ​សម្បត្តិប្តី ប្រពន្ធ (ប្រសិន​បើមាន)។ • បើជាទ្រព្យដោ​យ​ឡែក៖ ឯកសារ​បញ្ជាក់​អំពីស្ថានភាព​ស៊ីវិល (សេចក្តីច​ម្លងសំបុត្រ​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ ឬសេចក្តី​ចម្លងសំបុត្រ​បញ្ជាក់​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ ឬលិខិត​បញ្ជាក់​ភាពនៅលីវ ឬមេម៉ាយ ឬពោះម៉ាយ ឬសេចក្តី​សម្រេចរ​បស់តុលាការ​អំពីអវត្តមាន ឬការ​បាត់ខ្លួន​របស់​សហព័ទ្ធ​ម្ខាងទៀត) (កិច្ចសន្យា​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ប្តីប្រពន្ធ (ប្រសិន​បើមាន) ឬឯកសារ​បញ្ជាក់ពីការ​ទទួលបាន​ទ្រព្យសម្បត្តិ​នៅមុនពេលរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬទទួលបានពី​ការបែងចែ​កទ្រព្យសម្បត្តិ​ដោយ​ឡែកជាអាទិ៍។ • ឯកសារបញ្ជាក់ពីចំណែករបស់ម្ចាស់សិទ្ធិម្នាក់ៗ (ប្រសិនបើមាន) ក្នុងករណីទ្រព្យនោះជាកម្មសិទ្ធិអវិភាគ។ ៧៖ ឯកសារបញ្ជាក់ពីសិទ្ធិតំណាងរបស់អភិបាល តំណាងឲ្យនីតិបុគ្គល​ក្នុងករណី​អ្នកដាក់​ពាក្យសុំចុះ​បញ្ជីជា​នីតិបុគ្គល (ច្បាប់ដើម) ចំនួន០១ (មួយ)ច្បាប់ និងច្បាប់ថ​តចម្លង​ដែលបាន​ធ្វើនីត្យានុកូល​កម្មចំនួន​០២ (ពីរ)ច្បាប់។ ៨៖ ឯកសារបញ្ជាក់សិទ្ធិ​តំណាង​ក្នុងករណី អ្នកដាក់​ពាក្យ​សុំចុះបញ្ជីជា​ជន នៅក្រោម​អ្នកតំណាង​ដែលកំណត់​ដោយច្បាប់ (ច្បាប់ដើម) ចំនួន០១ (មួយ)ច្បាប់ និងច្បាប់​ថតចម្លង​ដែលបាន​ធ្វើនីត្យានុកូលកម្មចំនួន​០២ (ពីរ)ច្បាប់។ ៩៖ ឯកសារប្រគល់សិទ្ធិតំណាងក្នុងករណី ពាក្យសុំចុះបញ្ជីធ្វើឡើងដោយ​អ្នកតំណាង​ដោយអាណត្តិ (ច្បាប់ដើម) ចំនួន០១ (មួយ)ច្បាប់ និងច្បាប់ថត​ចម្លង​ដែល​បានធ្វើ​នីត្យានុកូលកម្ម​ចំនួន០២ (ពីរ)ច្បាប់។ ១០៖ ប័ណ្ណអចលនវត្ថុដែលជាកម្មវត្ថុនៃការលក់ទិញ (ច្បាប់ដើម)។ នៅពេលដំណាក់កាល នៃការបំពេញបែបបទ និងនីតិវិធីនៃការ​ស្នើសុំធ្វើលទ្ធកម្ម(ផ្ទេរ) កម្មសិទ្ធិនៅរដ្ឋបា​ល​សុរិយោដី ហើយ​មន្រ្តីមាន​សមត្ថកិច្ច​នៃ អង្គភាព​សុរិយោ​ដីបានពិនិត្យ​ចប់សព្វ​គ្រប់រួច​រាល់ អំពី​ភាពច្បាស់លាស់​នៃអចលនវត្ថុ​ដែលជា កម្មវត្ថុនៃការផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិ ក៏ដូចជាអត្តសញ្ញាណ​របស់​គូភាគី​រួចរាល់ ​ពេលនោះរដ្ឋបាលសុរិយោដីនឹង ជូនដំណឹង​អំពីការបង់ពន្ធប្រថាប់ត្រាចំនួន ៤% ដែលធ្វើការ​​វាយតម្លៃ​ដោយ មន្រ្តីបច្ចេកទេស​​របស់អគ្គនាយ​​កដ្ឋាន​​ពន្ធដារ។ ក្រោយពីបា​នបំពេញកាតព្វកិច្ចបង់ពន្ធប្រថាប់ចំនួន ៤% រួចរាល់ពេល នោះរដ្ឋបាលសុរិយោដីនឹងបញ្ច​ប់នីតិវិធី​នៃការផ្ទេរកម្ម​សិទ្ធិពី​អ្នកលក់​ទៅឲ្យអ្នកទិញ ដោយ ធ្វើការចុះបញ្ជីផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិ​នេះក្នុង​កំណត់ត្រា​ផ្លូវការ និងចារ​និទ្ទេស​សម្គាល់​នូវការ​ផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ​លើប័ណ្ណ​កម្មសិទ្ធិ​ដែលជា​នីតិវិធី​ចុងក្រោយ នៃការបញ្ចប់​ការ​ផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ​ជាស្ថាពរ និងស្រប​តាមនីតិ​ច្បាប់៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោក ថន យូសៀង និង លោក លាង ប៊ុនឡេង ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋានអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ president@ciclg.com , ហ្វេសប៊ុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ Cambodia International Cooperation Law group៕

2020-04-22 11:43:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ប្រភេទ​នៃប័ណ្ណ​សម្គាល់​សិទ្ធិ​លើ​អចលនវត្ថុ​នៅកម្ពុជា

(ភ្នំពេញ)៖ អចលនវត្ថុ សំដៅទៅលើ ដីធ្លី និងវត្ថុជាប់នៅលើដី ហើយមិនអាចផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងបាន ដូចជា អគារ សំណង់ ដំណាំ រុក្ខជាតិ ជាអាទិ៍ នេះបើយោងតាមបញ្ញត្តិមាត្រា ១២០ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ សម្រាប់កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ក្នុងសប្តាហ៍នេះ ក្រោមកិច្ចសហការរវាងអង្គភាពព័ត៌មាន FRESH NEWS ជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នឹងលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ប្រភេទនៃប័ណ្ណសម្គាល់សិទ្ធិលើអចលនវត្ថុ» មកធ្វើការបង្ហាញ ។ សម្រាប់ការបកស្រាយខាងក្រោម នៃប្រធានបទខាងលើនេះ កម្មវិធីយើង​សូមលើក​យកតែ ប្រភេទ​នៃប័ណ្ណ​សម្គាល់​សិទ្ធិ មួយចំនួន​នៃអចលនវត្ថុ ដែលសំដៅលើ ដីធ្លី ផ្ទះសម្បែង ឬ អគារ មកធ្វើការបង្ហាញតែប៉ុណ្ណោះ ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាករណីដោយឡែក និងពិសេស​ខុសពីបណ្តា​ប្រទេសនានា ពាក់ព័ន្ធ​នឹងប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​ដីធ្លី ទាំងដីធ្លី​ជាទ្រព្យ​សម្បត្តិរបស់រដ្ឋ និងទ្រព្យ​សម្បត្តិ​ឯកជន ដោយហេតុថា ក្នុងអំឡុង​នៃរបបខ្មែរ​ក្រហម ពីខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ ដើមឆ្នាំ១៩៧៩ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដីធ្លី ត្រូវបានបំបាត់ចោលទាំងស្រុង ។ ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ៧ មករា ឆ្នាំ១៩៧៩ របបគ្រប់គ្រង​ដីធ្លីត្រូវ​បានរៀប​ចំឡើង​វិញជា​បណ្តើរៗ ហើយបាន​វិវត្តន៍​ពីមួយ​ដំណាក់​កាល​ទៅមួយ ដំណាក់កាល ។ មុនឆ្នាំ១៩៨៩ ការផ្ដល់ដីធ្លីសម្រាប់ឯកជនមិនទាន់មាននោះទេ ដោយដីធ្លីត្រូវបានដាក់ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ជាលក្ខណៈ​សមូហភាព (រួម) តែប៉ុណ្ណោះ តែក្រោយ​មកនៅឆ្នាំ១៩៨៩ ​កម្ពុជាបាន​ធ្វើឯកជន​ភាវូបណីយ​កម្មដីធ្លី ដើម្បីផ្ដល់នូវ​សិទ្ធិកម្មសិទ្ធិ និងសិទ្ធិ​ភោគៈ​លើដីធ្លីជូន​ប្រជាពលរដ្ឋ​កាន់កាប់​ជាលក្ខណៈឯកជន ។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ ១៩៩២ កម្ពុជាបានអនុវត្តច្បាប់ភូមិបាលមួយ ដែលច្បាប់នេះបានបញ្ជាក់ពីការទទួលបានកម្មសិទ្ធិ តាមរយៈសន្តតិកម្ម កិច្ចសន្យា ឬ ដោយការផ្លាស់ប្ដូរពី «ការកាន់កាប់បណ្តោះអាសន្ន» ទៅជា «កម្មសិទ្ធិពេញលេញ» ជាអាទិ៍។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ ២០០១ ច្បាប់ភូមិបាល​មួយទៀ​តត្រូវបាន​រដ្ឋសភាអនុម័ត ដោយ​និរាករណ៍​ច្បាប់ភូមិបាល ឆ្នាំ១៩៩២ ដែលច្បាប់នេះ​អនុញ្ញាតឲ្យ​មានកម្មសិទ្ធិ​ឯកជន​ទៅលើដីធ្លី​ពេញលេញ​នៅកម្ពុជា និងព្រមទាំង​បានបង្កើត​ឱ្យមា​ននូវប្រព័ន្ធបញ្ជីឈ្មោះដីធ្លី ឲ្យមានប័ណ្ណ​កម្មសិទ្ធិដីធ្លី​នៅប្រទេស​កម្ពុជា​នាពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ ។ តាមរយៈនៃការវិវត្តន៍ខាងលើ យើងសង្កេតឃើញមានប្រភេទនៃឯកសារគតិយុត្តមួយចំនួន កំណត់អំពីសិទ្ធិលើអចលនវត្ថុ ដែលជាដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែង ដែលជាចំណែកនៃទ្រព្យសម្បត្តិឯកជន (កម្មសិទ្ធិ សិទ្ធិកាន់កាប់ សិទ្ធិប្រើប្រាស់....) ។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាប្រភេទឯកសារ និង ប័ណ្ណសម្គាល់​សិទ្ធិលើអចលន​វត្ថុមួយចំនួន ដែល​យើង​តែងតែជួប្រទះ នាពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ ។ តើប្រភេទ​​ឯកសារ និង ប័ណ្ណសម្គាល់​សិទិ្ធលើ​អចលនវត្ថុ​នោះមាន​លក្ខខណ្ឌ​គតិយុត្ត​ដូចអ្វីខ្លះ? ១៖ វិញ្ញាបនបត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនវត្ថុ (ប្លង់រឹង) ជាឯកសារគតិយុត្ត ដែលបញ្ជាក់អំពីកម្មសិទ្ធិលើអចលនវត្ថុ ។ តាមទ្រឹស្តី កម្មសិទ្ធិ រួមមាន សិទ្ធិចាត់ចែង សិទ្ធិប្រើប្រាស់ និងសិទ្ធិអាស្រ័យផល ។ រាល់បុគ្គលដែលមាន​ចារឈ្មោះ​លើវិញ្ញាបនបត្រ​សម្គាល់ម្ចាស់​អចលនវត្ថុ (ប្លង់រឹង) គឺជា​កម្មសិទ្ធិ​ករ ឬ ជាម្ចាស់​កម្មសិទ្ធិ​នៃអចលន​វត្ថុនោះ ហើយ​ត្រូវបានគាំពារ​ដោយច្បាប់​ក្នុងការ​ប្រើប្រាស់​សិទ្ធិនៃ​កម្មសិទ្ធិ ព្រមទាំង​ការពារ​ដោយច្បាប់ នៅរាល់​សកម្មភាព​រំលោភ​បំពាន​លើកម្មសិទ្ធិ​នោះ ។ វិញ្ញាបនប​ត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនវត្ថុ ត្រូវបានចុះបញ្ជីជា​កម្មសិទ្ធិតាមរូបភាព ជាការ​ចុះបញ្ជី​ដាច់ដោយដុំ​ និងការចុះបញ្ជី​ជាលក្ខណៈ​ប្រព័ន្ធ ។ ការចុះបញ្ជី​កម្មសិទ្ធិ​ដាច់​ដោយដុំ គឺធ្វើឡើង​តាមការស្នើសុំ​ចុះបញ្ជី​ដោយអ្នកកាន់​កាប់ស្របច្បាប់ ឬ មានសិទ្ធិស្រប​ច្បាប់​លើអចលនវត្ថុ ។ ដោយឡែក សម្រាប់ការចុះបញ្ជីកម្មសិទ្ធិ​លើអចលនវត្ថុជា​លក្ខណៈ​ប្រព័ន្ធ គឺធ្វើឡើង​ដោយរដ្ឋ តាមរយៈ​គម្រោងគ្រប់​គ្រងដីធ្លីរប​ស់រដ្ឋាភិបាល ឬត្រូវបាន​ហៅថា ប្លង់ LMAP ដែល​មកពីពាក្យជាភាសា​អង់គ្លេស​ថា «Land Management and Administration Project» ។ ទោះបីធ្វើ​ឡើងតាមរូបភាព​នៃការចុះប​ញ្ជីដាច់​ដោយ​​ដុំ ឬ ចុះ​បញ្ជីជាល​ក្ខណៈប្រព័ន្ធក៏ដោយ វិញ្ញាបនបត្រ​សម្គាល់ម្ចាស់​អចលនវត្ថុទាំង​នោះ គឺមានតម្លៃ​គតិយុត្ត (តម្លៃផ្នែកច្បាប់) ដូ​ច និងស្មើគ្នា ។ លក្ខណៈពិសេស នៃវិញ្ញាបនបត្រសម្គាល់ម្ចាស់អចលនវត្ថុ គឺបានកំណត់យ៉ាងជាក់លាក់នូវទីតាំង និងទំហំនៃអចលនវត្ថុ តាមរយៈគោលអ័រដោយណេដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដែលមានកម្រិតប្រែប្រួល ឬ លម្អៀងតិចបំផុត នាថ្ងៃអនាគត តាមរយៈបម្រែបម្រួលធម្មជាតិ ។ ២៖ លិខិតបញ្ជាក់សិទ្ធិកាន់កាប់លើអចលនវត្ថុ (ប្លង់ទន់ ឬ Soft Title) ជាទូទៅប្លង់ទន់ត្រូវបាន​គេមើលឃើញ​មានច្រើន​ទម្រង់ តែជា​រួមវាគឺជា​ ប្រភេទឯកសារ​មួយប្រភេទ​ដែល បញ្ជាក់អំពី​ការកាន់កា​ប់ជាក់ស្ដែង ទៅលើអចលនវត្ថុ​មួយ ដែលមិន​មានប្លង់រឹង។ វាអាច​ត្រូវបានទ​ទួលស្គាល់ដោយអាជ្ញា​ធរ​មូលដ្ឋា​នថ្នាក់ឃុំ/សង្កាត់ ឬថ្នាក់ក្រុង/ស្រុក/ខណ្ឌជាដើម អំពីការ​កាន់កាប់​ទៅលើវត្ថុនោះ តែមិនទាន់ជា កម្មសិទ្ធិពេញលេញឡើយ។ ប្លង់ទន់ត្រូវបានគេយកមក​ប្រើប្រាស់ច្រើន​ចំពោះដីធ្លី​កម្ពុជា ដែលប្រជាពលរដ្ឋ​មួយចំនួនយល់ថា ប្រសិនបើដី​មានត្រឹម​តែប្លង់ទន់ ការផ្ទេរសិទ្ធិ​មានភាព​ងាយស្រួល​ ឆាប់រហ័ស និងអស់​ថវិកាតិច។ ប៉ុន្តែទ​ន្ទឹមនឹងនោះ វាក៏អាច​មានបញ្ហាកើតឡើងដែរ ចំពោះភាពមិនច្បាស់​លាស់នៃ​ការគ្រប់គ្រង​លើអចលនវ​ត្ថុនោះ។ ដោយការ​ចុះបញ្ជីដីធ្លីនៅ​កម្ពុជា មិនទាន់​អនុវត្ដបាន​ទូទាំង​ប្រទេស​នៅឡើយ ហេតុដូចនេះ ភាគច្រើនដីដែលមិនទាន់បានចុះបញ្ជី គឺប្រើប្រាស់នូវប័ណ្ណប្រភេទនេះ ។ ៣៖ ប្លង់ស្រ្តាតា (Strata Title) ឬវិញ្ញាបនបត្រសម្គាល់ម្ចាស់ចំណែកឯកជន ប្លង់ស្រ្តាតា ឬវិញ្ញាបនបត្រសម្គាល់ម្ចាស់ចំណែកឯកជន នេះ គឺជាប្លង់មួយប្រភេទ ដែលបញ្ជាក់​អំពីកា​រគ្រប់​គ្រងកម្មសិទ្ធិ ទៅលើ​អគារ​សហកម្ម​សិទ្ធិ ។ អគារ​សហកម្មសិទ្ធិ​ត្រូវបាន​ គេឱ្យនិយ​មន័យថា​ ជាអគារ ឬការសាង​សង់ដែល​មានម្ចាស់​ច្រើនគ្នា ដែលមាន​ផ្នែកខ្លះ​ជាកម្មសិទ្ធិ​ដាច់ដោយឡែក​របស់ម្ចាស់​ម្នាក់ៗ (ជាន់​ឯកជន) និងផ្នែកខ្លះ​ទៀតគឺជា កន្លែងប្រើរួមដែល​ម្ចាស់ទាំងអ​ស់អាច​ប្រើប្រា​ស់បាន (កន្លែងប្រើរួមទូទៅ)។ ការបង្កើតប្លង់​នេះឡើង គឺក្នុងគោលបំណង​ផ្ដល់ភាព​ងាយស្រួល​ដល់ការគ្រប់គ្រង​ចំណែក​ឯកជន ទៅលើអគារ​សហកម្មសិទ្ធិ​មួយឲ្យមាន​ភាពច្បាស់​លាស់ ក៏ដូចជាផ្ដល់​ភាពងាយស្រួល​ ដល់ការផ្ទេរ​កម្មសិទ្ធិ ដែលជាទូទៅ​ប័ណ្ណប្រភេទនេះ ជនបទេស​អាចក្លាយជា​ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិករ​បានដែរ ។ សរុបជារួមមក ហេតុ​ដែលនាំឱ្យការ​កាន់កាប់​ដីធ្លី​នៅក​ម្ពុជា បានប្រើប្រាស់​នៅប័ណ្ណផ្សេងៗ​គ្នាជាច្រើនដូច្នេះ ដោយសារតែមូលហេតុ​មួយចំនួន​ដូចជា កត្ដា​តម្រូវការ​របស់ប្រ​ជាជន កត្ដា​ន​យោបាយ​គ្រប់គ្រង​ដីធ្លី​របស់រដ្ឋ និងកត្ដា​ភូមិសាស្រ្ដ​ជាដើម ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី សមាជិកក្រុមការងារស្រាវជ្រាវ និងចងក្រង អត្ថបទ​ច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។

2020-04-22 11:42:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អត្ថប្រយោជន៍ដែលស្រ្តីទទួលបានក្នុងវិស័យការងារ

(ភ្នំពេញ)៖ ក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ យើងសង្កេតឃើញថា ស្ដ្រីបាន​ចូលរួម​យ៉ាង​​សកម្មក្នុង​ការអភិវឌ្ឍន៍ សង្គមជាតិ​ឱ្យមាន​ការកើន​ឡើង​គួរឱ្យកត់​សម្គាល់ ដោយក្នុង​នោះមានវិ​ស័យជាច្រើន​បាន បង្ហាញ​អំពីវត្តមាន​យ៉ាងសកម្ម​របស់ស្រី្ត ដូចជា វិស័យនយោបាយ អប់រំ សុខាភិបាល និងជាពិសេស ក្នុងវិស័យការងារ ដែលគ្រប​ដណ្ដប់​ទៅលើផ្នែក ឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម សិប្បកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម សេវាកម្ម និងដឹកជញ្ជូនជាដើម ។ សម្រាប់វិស័យការងារនេះផងដែរ សិទ្ធិ និងអត្ថប្រយោជន៍​របស់ស្រ្តីត្រូវ​ទទួលបាន​ការគាំពារ ដើម្បី​លើកកម្ពស់ និងជម្រុញ​ឱ្យស្ដ្រី​មានភាពក្លាហាន​ក្នុងការចូលរួម និងបញ្ចេញសមត្ថភាព​របស់ខ្លួនឱ្យបាន ទូលំទូលាយ និងមានប្រសិទ្ធិភាពជាងមុន ។ ការចូលរួមរបស់​ស្រ្តីក្នុងវិស័យការងារ បានផ្តល់​ឲ្យស្រ្តីមកវិញនូវសិទ្ធិ និងអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន ។ សម្រាប់សប្ដាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយក្រុមមេធាវី​កម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ សូមលើក​យកប្រធាន​បទស្ដីពី “អត្ថប្រយោជន៍​ដែលស្រ្តី​ទទួលបាន​ក្នុងវិស័យ​ការងារ” ដែល​ដក​ស្រង់ចេញពី ច្បាប់ស្ដីពី​​ការងារ​​នៃព្រះរាជាណា​ចក្រកម្ពុជា និងលិខិត​​បទដ្ឋាន​​គតិយុត្ត​​ពាក់ព័ន្ធ​​មួយចំនួន​ទៀត មកបកស្រាយ​​ជូនបងប្អូន​​ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត និងជា​ពិសេស​បងប្អូនស្រ្តី​ជា​កម្មការី​​និយោជិត ដូចតទៅ៖ ជាការពិត​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ណាស់ ស្រ្ដីបច្ចុប្បន្នមានសមត្ថភាព និងចំណេះដឹងគ្រប់គ្រាន់មិនចាញ់បុរស​​​​​​​​​​​​​​ ក្នុងការបំពេញការងារនានាឡើយ តែដោយហេតុថា ស្រ្តីជាភេទដែលងាយទទួលរងផលប៉ះពាល់ និងការបំពានទាំងផ្នែកស្មារតី និងរូបរាងកាយ ឬការរើស​អើងជាដើម ។ ហេតុដូច្នេះ សង្គមបាន​​យកចិត្តទុកដាក់ និងការពារ​ស្ត្រី​ពីផលប៉ះពាល់​​ទាំងនោះ​តាមរយៈ​រូបភាព​ផ្សេងៗ​ដូចខាងក្រោម៖ * សមភាពការងារ សមភាពការងារ នៅត្រង់ចំណុចនេះ គឺសំដៅទៅលើភាពស្មើគ្នា ដែលកម្មករនិយោជិតទាំងជាបុរស និងជាស្ដ្រី​ត្រូវទទួល​បានពី​សហគ្រាស ឬ គ្រឹះស្ថាន​ដែលខ្លួន​បំពេញការងារ ។ ស្ដ្រីត្រូវទទួល​បានប្រាក់​កំរៃ ការបណ្ដុះ​បណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ ការតម្លើង​ថ្នាក់ ឬឋានន្តរសក្ដិ ការកំណត់​បែងចែកការងារ និងលក្ខខណ្ឌ​ការងារផ្សេងៗ ដូចទៅ​នឹងបុរសដែរ សម្រាប់​ការងារ និងតួនាទី។ ជាឧទាហរណ៍៖ ប្រសិនបើ កម្មករបុរសដែលទទួលបន្ទុក លើផ្នែកត្រួតពិនិត្យគុណភាពសំលៀកបំពាក់ ទទួលបាន​ប្រាក់បៀវ​ត្សចំនួន ១៨២ ដុល្លារ​ក្នុង ១ខែ នោះកម្មការនី​ដែល​ទទួលបន្ទុក​លើផ្នែក​ដូចគ្នានេះ ក៏ត្រូវទទួល​បានប្រាក់​បៀវត្ស​ស្មើគ្នាដែ​រ ហើយ​កម្មករ​កម្មការនី​ទាំងពីរភេទ ត្រូវធ្វើការ​ចំនួន ៨ ម៉ោង​ក្នុង១ថ្ងៃ ឬសែសិបប្រាំបីម៉ោង​ក្នុងមួយ​សប្តាហ៍ មិនបូក​រួមទាំងម៉ោង​សម្រាក ដូចគ្នា​ផងដែរ ។ ដោយឡែក​ចំពោះការងារខ្លះ អាចធ្វើការថែមម៉ោង ដោយមិន​ឱ្យលើសពី ២(ពីរ)ម៉ោង ក្នុងមួយថ្ងៃ ទៅតាម​ស្ថានភាព​ជាក់ស្តែង ដោយទទួល​បានប្រាក់ថែម​ម៉ោងទៅ​តាមច្បាប់​កំណត់។ * ការរំលោភបំពានលើរូបរាងកាយ និងផ្លូវភេទ ស្ដ្រីដែលជានិយោជិតទាំងឡាយ ត្រូវបានការពារ​ដោយច្បាប់​យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ចំពោះការរំលោភបំពាន លើរូបរាងកាយ និងខាង​ផ្លូវភេទ គ្រប់ទ្រង់​ទ្រាយ​ទាំងអស់។ ជាឧទាហរណ៍៖ សកម្មភាពមួយចំនួនដែលត្រូវចាត់ទុកថា ជាការបំពារបំពាន​លើរាងកាយ​ស្រ្តីមាន ដូចជាការ​ប្រើអំពើហិង្សា​ពីសំណាក់​និយោជក ការប៉ះពាល់ ឬស្ទាបអង្អែល​លើរូបរាងកាយ ​ក្នុងបំណង​ទុច្ចរិត​ណាមួយ ការគម្រាម​កំហែងលើផ្លូវភេទ ដើម្បីជាថ្នូរក្នុងការតម្លើងតំណែង ឬចៀសផុតពីការ​បញ្ឈប់ពី​ការងារ​ជាដើម ព្រមទាំង​សកម្មភាព​ផ្សេងៗទៀត​ដែលប៉ះទង្គិច​ដល់កិតិ្តយស និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ​របស់ស្ដ្រី​ផងដែរ។ ក្នុងករណីដែលមាន​ការរំលោភ​បំពាន ឬឥរិយាបថមិនគួរគប្បី​ណាមួយ​មកលើ​ខ្លួនស្រ្ដី ដែល​ទទួលរងផល​ប៉ះពាល់​នោះ មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដាក់​ពាក្យបណ្ដឹង ទៅកាន់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ដើម្បីជួយ​រកដំណោះស្រាយ​ឱ្យបាន​សមស្រប និងទាន់​ពេលវេលា។ * អត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ស្រ្តីនៅពេលមាតុភាព (សំរាលកូន) ចៅហ្វាយ ឬនិយោជក មិនអាចបញ្ឈប់និយោជិតពីការងារ​ នៅពេលឈប់​សំរាលកូន ឬយកមូល​ហេតុ​នេះមកធ្វើជាលេស​នោះទេ។ ស្របគ្នា​ផងដែរ ដើម្បីសម្របសម្រួល​ដល់ដំណាក់​កាលនេះ ស្រ្តីត្រូវ​ទទួល​​បានអត្ថប្រយោជន៍​មួយចំនួន​ដូចជា៖ • មានសិទ្ធិឈប់សម្រាក កៅសិបថ្ងៃ ដើម្បីសម្រាលកូន។ • ចំពោះស្ដ្រីណាដែលបានធ្វើការក្នុងសហ​គ្រាសចាប់ពី​មួយឆ្នាំឡើងទៅ ត្រូវមាន​​សិទ្ធិទទួល​បាន ប្រាក់ឈ្នួល​ពាក់កណ្ដាល ពីនិយោជក នៅអំឡុង​ពេលឈប់​សម្រាក​ខាងលើ។ • កម្មការនីដែលបានបង់ប្រាក់វិភាគទានទៅកាន់ បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម (ប.ស.ស) ត្រូវទទួលបានប្រាក់៧០% នៃប្រាក់ខែដែលជាប់វិភាគទានចំនួន៩០ថ្ងៃ ហើយប្រាក់ជាប់វិភាគទាននោះដែរ ត្រូវបានបង់ជាប់គ្នាយ៉ាងតិច ៩ ខែ មុនពេលសម្រាលកូន ដោយយោងតាម៖ ១. យុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណដំណាក់កាលទី៣ របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ហើយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអនុក្រឹតលេខ ០១ អនក្រ.បក ចុះថ្ងៃទី០៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៦ ស្ដីពីការបង្កើតរបបសន្តិសុខសង្គមផ្នែកថែទាំសុខភាព។ ២. ប្រកាសលេខ ១៨៤/១៨ ក.ប/ប្រ.ក.ប.ស.ស ចុះថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៨ ស្ដីពីការកែសម្រួលនៃប្រការ២ ប្រការ៤ ប្រការ៥ ប្រការ៦ ប្រការ៧ ប្រការ៨ និងប្រការ១០ នៃប្រកាសលេខ ១០៩ ក.ប/ប្រ.ក ចុះថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៦ ស្តីពីតាវកាលិកថែទាំសុខភាព។ • ចំពោះកម្មករនិយោជិត​ជាស្រ្តីទាំងអស់​ដែលបានចុះបញ្ជីក្នុង បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម (ប.ស.ស) (កាតព្វកិច្ច​ចុះបញ្ជី​ជារបស់​​និយោជក ឫម្ចាស់​សហគ្រាស​គ្រឹះស្ថាន) និងសម្រាល​កូននៅមូលដ្ឋាន​សុខាភិបាល​សាធារណៈ ត្រូវទទួល​បានប្រាក់​ឧបត្ថម្ភបន្ថែម ដូចខាងក្រោម៖ - សម្រាលកូនទោល (មួយ) ទទួលបាន ៤០០ ០០០ (បួនសែន) រៀល ។ - សម្រាលកូនភ្លោះ (ពីរ) ទទួលបាន ៨០០ ០០០ (ប្រាំបីសែន) រៀល ។ - សម្រាលកូនភ្លោះ (បី) ទទួលបាន ១ ២០០ ០០០ (មួយលានពីរសែន) រៀល ។ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភនេះ ត្រូវផ្ដល់ជូនដោយផ្ទាល់ពី ប.ស.ស ក្រោយពេលសម្រាលកូន ទោះបីទារករស់ ឬស្លាប់ក៏ដោយ។ • ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ចាប់ពីថ្ងៃដែលសំរាលកូនរួច ស្ដ្រីដែលឱ្យកូនបៅដោះអាចបានពេលមួយម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីបំបៅកូនខ្លួនក្នុងពេលម៉ោងធ្វើការ។ រយៈពេល ១ ម៉ោងនេះ អាចចែកចេញជាពីរវគ្គដែលក្នុងមួយវគ្គមាន ៣០ នាទី គឺពេលធ្វើការព្រឹកម្ដង និងពេលធ្វើការរសៀលម្ដង នៅម៉ោងណាដែលស្ដ្រីនោះបានព្រមព្រៀងជាមួយនិយោជក ឬម្ចាស់សហគ្រាស។ បើគ្មានការព្រមព្រៀងទេ ត្រូវយកម៉ោងនៅពាក់កណ្ដាលពេល នៃរយៈពេលម៉ោងធ្វើការនីមួយៗ។ (យោងតាមមាត្រា១៨៤ នៃច្បាប់ស្ដីពីការងារឆ្នាំ ១៩៩៧) សរុបមកវិញ កម្មករនិយោជិតជាស្រ្តីទាំងអស់ដែលបានរួមចំណែកក្នុងវិស័យការងារ គួរគប្បីស្វែងយល់ពីការការពារ សិទ្ធិ និងអត្ថប្រយោជន៍​ដែលខ្លួនត្រូវ​ទទួលបាន​ឱ្យបានច្បាស់លាស់ រួមទាំង​អាចចែករំលែក​ចំណេះដឹង​នេះបន្ត ដើម្បីជា​ប្រយោជន៍​សម្រាប់​ខ្លួនឯង ក្រុមគ្រួសារ និងកម្មករ​និយោជិត​ដទៃ។ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី មាស រ៉ាវីន និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:41:12

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ គ្រោះថ្នាក់ការងារ

(ភ្នំពេញ)៖ ជាច្រើនសប្តាហ៍កន្លងមក កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានលើកយកប្រធានបទមួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យការងារ មកធ្វើការបង្ហាញ ជូនសាធារណៈជនបានជ្រាប ដូចជាប្រធានបទស្ដីពី «កិច្ចសន្យាការងារ ការរំលាយកិច្ចសន្យាការងារ វិវាទការងារ យន្តការដោះស្រាយវិវាទការងារ សហជីព ប្រតិភូបុគ្គល ជាដើម» ។ សម្រាប់សប្តាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់យើង សូមលើកយកប្រធានបទថ្មីមួយទៀត ដែលទាក់ទងនឹងវិស័យការងារ មកបង្ហាញជូនសាធារណៈជនផងដែរ គឺ «គ្រោះថ្នាក់ការងារ»។ ដូចម្តេចដែលហៅថា គ្រោះថ្នាក់ការងារ? ប្រសិនបើកម្មករនិយោជិតជួបប្រទះ នូវគ្រោះថ្នាក់ការងារ តើពួកគាត់នឹងទទួលបាននូវសំណងអ្វីខ្លះ ? គ្រោះថ្នាក់ការងារ សំដៅលើគ្រោះថ្នាក់ទាំងឡាយណា ដែលធ្លាក់មកលើកម្មករនិយោជិតក្នុងពេល ឬអំឡុងពេលបំពេញការងារជូននិយោជក ឬនាយកសហគ្រាស ឬបានកើតឡើងចំពោះសិស្សវិជ្ជាជីវៈ ដែលមានឈ្នួល ឬគ្មានឈ្នួលក្ដី (ឈ្នួល គឺជាតម្លៃតបស្នងពីការជួលកម្លាំងពលកម្ម អាចជាសេវា ឬជាវត្ថុ ឬជាប្រាក់) កាន់មុខងារជាអ្វី ហើយបានកើតឡើងនៅកន្លែងណាក៏ដោយ ទោះបីជាគ្រោះថ្នាក់នោះបានកើតចេញពីកំហុស របស់កម្មករនិយោជិត ឬមិនមែន គឺត្រូវចាត់ទុកជាគ្រោះថ្នាក់ការងារ។ ចំណែកឯ ជំងឺដែលបណ្ដាលមកពីវិជ្ជាជីវៈវិញ ក៏ត្រូវបានរាប់បញ្ជូលជាគ្រោះថ្នាក់ការងារផងដែរ។ គ្រោះថ្នាក់ដែលអាចចាត់ទុកជា គ្រោះថ្នាក់ការងារមានដូចជា៖ ១៖ គ្រោះថ្នាក់ដែលកើតឡើង ក្នុងពេលបំពេញការងារ ជាគ្រោះថ្នាក់ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន ឬឧបករណ៍ផ្សេងៗ នៅក្នុងកន្លែងធ្វើការ ហើយបណ្ដាលឲ្យរងរបួស ឬពិការអវយវៈផ្នែកណាមួយ នៃរូបរាងកាយ ឬបណ្ដាលឲ្យបាត់បង់ជីវិត។ ឧទាហរណ៍៖ នៅពេលកំពុងបំពេញការងារ នារី «ក» ម្នាក់បានគ្រោះថ្នាក់ដោយម៉ាស៊ីនកាត់សាច់ដាច់ម្រាមដៃមួយ។ ២៖ គ្រោះថ្នាក់ដែលកើតឡើង ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរ ជាគ្រោះថ្នាក់ដែលកើតមានចំពោះកម្មករនិយោជិត នៅពេលដែលធ្វើដំណើរត្រង់ទៅត្រង់មកកន្លែងធ្វើការ និងត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានវិញដោយពុំមានវាង ឬឈប់ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពណាមួយ សម្រាប់ជាប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ឧទាហរណ៍៖ នៅល្ងាចថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៨ នារី «ខ» ម្នាក់ បានចេញពីកន្លែងធ្វើការត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ រួចក៏បានជួបគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ បណ្ដាលឲ្យបាក់ជើងម្ខាង។ ៣៖ ជំងឺវិជ្ជាជីវៈ ជាជម្ងឺដែលបណ្ដាលមកពីវិជ្ជាជីវៈទាំងអស់ ដែលមានចែងក្នុងច្បាប់ស្ដីពីការងារឆ្នាំ១៩៩៧ ក្នុងអំឡុងពេល ឬក្រោយពេលឈប់បំពេញការងារ ដូចជាការងារដែលប្រើកម្លាំងកាយ ការងារដែលប៉ះដោយជាតិពុល ការងារដែលអនុវត្តក្នុងលក្ខខណ្ឌ ឬតំបន់មិនប្រក្រតីណាមួយ ដែលនាំឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ។ ឧទាហរណ៍៖ លោក «គ» បានបម្រើការងារក្នុងរោងចក្រផលិតជីគីមីមួយកន្លែង អស់រយៈពេលប្រមាណជា៣ឆ្នាំ បន្ទាប់មករូបលោកចេះតែមានជំងឺឈឺជាញឹកញាប់ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យរូបគាត់ពិបាក ក្នុងការធ្វើការ ទើបលោក «គ» បានសម្រេចចិត្តទៅពិគ្រោះជំងឺជាមួយនឹងគ្រូពេទ្រជំនាញ បានរកឃើញថា គាត់មានជំងឺដោយសារសារធាតុគីមី នៅកន្លែងដែលគាត់កំពុងធ្វើការ ។ (យោងតាម៖ ច្បាប់ស្ដីពី ការងារ ឆ្នាំ១៩៩៧ មាត្រា២៤៨) ចំពោះអ្នករងគ្រោះដោយគ្រោះថ្នាក់ការងារ ត្រូវជូនដំណឹងជាបន្ទាន់ទៅនិយោជក ឬអ្នកតំណាងរបស់និយោជក អំពីគ្រោះថ្នាក់ដែលធ្លាក់មកលើខ្លួន លើកលែងតែករណីប្រធានស័ក្ដិ តែបើក្នុងករណីមានគ្រោះថ្នាក់ បណ្ដាលឲ្យបាត់បង់ជីវិត កាតព្វកិច្ចនេះត្រូវធ្លាក់ទៅលើសិទ្ធិវន្ត។ ហើយនិយោជកត្រូវមានកាតព្វ ក្នុងការជូនដំណឹងអំពីឧបទ្ទវហេតុនោះ ទៅបេឡាជាតិរបបសន្ដិសុខសង្គម ក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរបំផុត ៤៨ (សែសិបប្រាំបី) ម៉ោងនៃថ្ងៃធ្វើការ។ ហើយសម្រាប់កម្មករនិយោជិតទាំងឡាយណា ដែលបានចូលបម្រើការងារដោយស្របច្បាប់ ហើយបានចុះបញ្ជិកាចូលជាសមាជិក ប.ស.ស មានសិទ្ធិទទួលបាននូវអត្ថប្រយោជន៍ដូចខាងក្រោម៖ * កម្មករនិយោជិតទាំងអស់នៃសហគ្រាស គ្រឹះស្ថាន ដែលបានចុះបញ្ជិកាក្នុងបេឡាជាតិ របបសន្ដិសុខសង្គម មានសិទ្ធិទទួលបានតាវកាលិកហានិភ័យការងារ។ * ការផ្ដល់ប្រាក់បំណាច់ប្រចាំថ្ងៃ សម្រាប់ការបាត់បង់សមត្ថភាពការងារបណ្តោះអាសន្ន ។ * ការផ្ដល់ធនលាភ ឬប្រាក់វិភាជន៍ សម្រាប់ការបាត់បង់សមត្ថភាពការងារអចិន្រ្តៃយ៍ ។ * ការផ្ដល់ប្រាក់វិភាជន៍ជាសោហ៊ុយសម្រាប់បូជាសព និងធនលាភចំពោះឧត្តរជីវីនៃជនរងគ្រោះ។ (យោងតាម ប្រកាសលេខៈ១០៩ កប/ប្រ.ក ស្ដីពី «តាវកាលិកហានិភ័យការងារ» ចុះថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ ប្រការ១ «សិទ្ធិទទួលបានតាវការលិកហានិភ័យការងារ» ) រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងកញ្ញា ថន រ៉ាវ៉ាឌី ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:38:17

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ គ្រោះថ្នាក់ការងារ

(ភ្នំពេញ)៖ ជាច្រើនសប្តាហ៍កន្លងមក កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានលើកយកប្រធានបទមួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យការងារ មកធ្វើការបង្ហាញ ជូនសាធារណៈជនបានជ្រាប ដូចជាប្រធានបទស្ដីពី «កិច្ចសន្យាការងារ ការរំលាយកិច្ចសន្យាការងារ វិវាទការងារ យន្តការដោះស្រាយវិវាទការងារ សហជីព ប្រតិភូបុគ្គល ជាដើម» ។ សម្រាប់សប្តាហ៍នេះ កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់យើង សូមលើកយកប្រធានបទថ្មីមួយទៀត ដែលទាក់ទងនឹងវិស័យការងារ មកបង្ហាញជូនសាធារណៈជនផងដែរ គឺ «គ្រោះថ្នាក់ការងារ»។ ដូចម្តេចដែលហៅថា គ្រោះថ្នាក់ការងារ? ប្រសិនបើកម្មករនិយោជិតជួបប្រទះ នូវគ្រោះថ្នាក់ការងារ តើពួកគាត់នឹងទទួលបាននូវសំណងអ្វីខ្លះ ? គ្រោះថ្នាក់ការងារ សំដៅលើគ្រោះថ្នាក់ទាំងឡាយណា ដែលធ្លាក់មកលើកម្មករនិយោជិតក្នុងពេល ឬអំឡុងពេលបំពេញការងារជូននិយោជក ឬនាយកសហគ្រាស ឬបានកើតឡើងចំពោះសិស្សវិជ្ជាជីវៈ ដែលមានឈ្នួល ឬគ្មានឈ្នួលក្ដី (ឈ្នួល គឺជាតម្លៃតបស្នងពីការជួលកម្លាំងពលកម្ម អាចជាសេវា ឬជាវត្ថុ ឬជាប្រាក់) កាន់មុខងារជាអ្វី ហើយបានកើតឡើងនៅកន្លែងណាក៏ដោយ ទោះបីជាគ្រោះថ្នាក់នោះបានកើតចេញពីកំហុស របស់កម្មករនិយោជិត ឬមិនមែន គឺត្រូវចាត់ទុកជាគ្រោះថ្នាក់ការងារ។ ចំណែកឯ ជំងឺដែលបណ្ដាលមកពីវិជ្ជាជីវៈវិញ ក៏ត្រូវបានរាប់បញ្ជូលជាគ្រោះថ្នាក់ការងារផងដែរ។ គ្រោះថ្នាក់ដែលអាចចាត់ទុកជា គ្រោះថ្នាក់ការងារមានដូចជា៖ ១៖ គ្រោះថ្នាក់ដែលកើតឡើង ក្នុងពេលបំពេញការងារ ជាគ្រោះថ្នាក់ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន ឬឧបករណ៍ផ្សេងៗ នៅក្នុងកន្លែងធ្វើការ ហើយបណ្ដាលឲ្យរងរបួស ឬពិការអវយវៈផ្នែកណាមួយ នៃរូបរាងកាយ ឬបណ្ដាលឲ្យបាត់បង់ជីវិត។ ឧទាហរណ៍៖ នៅពេលកំពុងបំពេញការងារ នារី «ក» ម្នាក់បានគ្រោះថ្នាក់ដោយម៉ាស៊ីនកាត់សាច់ដាច់ម្រាមដៃមួយ។ ២៖ គ្រោះថ្នាក់ដែលកើតឡើង ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរ ជាគ្រោះថ្នាក់ដែលកើតមានចំពោះកម្មករនិយោជិត នៅពេលដែលធ្វើដំណើរត្រង់ទៅត្រង់មកកន្លែងធ្វើការ និងត្រឡប់ទៅលំនៅដ្ឋានវិញដោយពុំមានវាង ឬឈប់ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពណាមួយ សម្រាប់ជាប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។ ឧទាហរណ៍៖ នៅល្ងាចថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៨ នារី «ខ» ម្នាក់ បានចេញពីកន្លែងធ្វើការត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ រួចក៏បានជួបគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ បណ្ដាលឲ្យបាក់ជើងម្ខាង។ ៣៖ ជំងឺវិជ្ជាជីវៈ ជាជម្ងឺដែលបណ្ដាលមកពីវិជ្ជាជីវៈទាំងអស់ ដែលមានចែងក្នុងច្បាប់ស្ដីពីការងារឆ្នាំ១៩៩៧ ក្នុងអំឡុងពេល ឬក្រោយពេលឈប់បំពេញការងារ ដូចជាការងារដែលប្រើកម្លាំងកាយ ការងារដែលប៉ះដោយជាតិពុល ការងារដែលអនុវត្តក្នុងលក្ខខណ្ឌ ឬតំបន់មិនប្រក្រតីណាមួយ ដែលនាំឲ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាព ។ ឧទាហរណ៍៖ លោក «គ» បានបម្រើការងារក្នុងរោងចក្រផលិតជីគីមីមួយកន្លែង អស់រយៈពេលប្រមាណជា៣ឆ្នាំ បន្ទាប់មករូបលោកចេះតែមានជំងឺឈឺជាញឹកញាប់ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យរូបគាត់ពិបាក ក្នុងការធ្វើការ ទើបលោក «គ» បានសម្រេចចិត្តទៅពិគ្រោះជំងឺជាមួយនឹងគ្រូពេទ្រជំនាញ បានរកឃើញថា គាត់មានជំងឺដោយសារសារធាតុគីមី នៅកន្លែងដែលគាត់កំពុងធ្វើការ ។ (យោងតាម៖ ច្បាប់ស្ដីពី ការងារ ឆ្នាំ១៩៩៧ មាត្រា២៤៨) ចំពោះអ្នករងគ្រោះដោយគ្រោះថ្នាក់ការងារ ត្រូវជូនដំណឹងជាបន្ទាន់ទៅនិយោជក ឬអ្នកតំណាងរបស់និយោជក អំពីគ្រោះថ្នាក់ដែលធ្លាក់មកលើខ្លួន លើកលែងតែករណីប្រធានស័ក្ដិ តែបើក្នុងករណីមានគ្រោះថ្នាក់ បណ្ដាលឲ្យបាត់បង់ជីវិត កាតព្វកិច្ចនេះត្រូវធ្លាក់ទៅលើសិទ្ធិវន្ត។ ហើយនិយោជកត្រូវមានកាតព្វ ក្នុងការជូនដំណឹងអំពីឧបទ្ទវហេតុនោះ ទៅបេឡាជាតិរបបសន្ដិសុខសង្គម ក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរបំផុត ៤៨ (សែសិបប្រាំបី) ម៉ោងនៃថ្ងៃធ្វើការ។ ហើយសម្រាប់កម្មករនិយោជិតទាំងឡាយណា ដែលបានចូលបម្រើការងារដោយស្របច្បាប់ ហើយបានចុះបញ្ជិកាចូលជាសមាជិក ប.ស.ស មានសិទ្ធិទទួលបាននូវអត្ថប្រយោជន៍ដូចខាងក្រោម៖ * កម្មករនិយោជិតទាំងអស់នៃសហគ្រាស គ្រឹះស្ថាន ដែលបានចុះបញ្ជិកាក្នុងបេឡាជាតិ របបសន្ដិសុខសង្គម មានសិទ្ធិទទួលបានតាវកាលិកហានិភ័យការងារ។ * ការផ្ដល់ប្រាក់បំណាច់ប្រចាំថ្ងៃ សម្រាប់ការបាត់បង់សមត្ថភាពការងារបណ្តោះអាសន្ន ។ * ការផ្ដល់ធនលាភ ឬប្រាក់វិភាជន៍ សម្រាប់ការបាត់បង់សមត្ថភាពការងារអចិន្រ្តៃយ៍ ។ * ការផ្ដល់ប្រាក់វិភាជន៍ជាសោហ៊ុយសម្រាប់បូជាសព និងធនលាភចំពោះឧត្តរជីវីនៃជនរងគ្រោះ។ (យោងតាម ប្រកាសលេខៈ១០៩ កប/ប្រ.ក ស្ដីពី «តាវកាលិកហានិភ័យការងារ» ចុះថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ ប្រការ១ «សិទ្ធិទទួលបានតាវការលិកហានិភ័យការងារ» ) រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងកញ្ញា ថន រ៉ាវ៉ាឌី ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-04-22 11:38:16