023 986 245 |078 272 785

ភាសា :

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ គោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ

(ភ្នំពេញ)៖ ជាគោលការណ៍នៅក្នុងការសម្រេចសេចក្ដីនៅក្នុងរឿងក្ដីព្រហ្មទណ្ឌ ចៅក្រមជាបុគ្គលដែលមានអំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិ នៅក្នុងការវិនិច្ឆ័យសម្រេចផ្ដន្ទាទោសព្រហ្មទណ្ឌ ចំពោះបទល្មើសណាមួយលើបុគ្គលណាម្នាក់ ដើម្បីឱ្យមានភាពត្រឹមត្រូវ និងយុត្ដិធម៌ តម្រូវឱ្យចៅក្រមនោះធ្វើការវិនិច្ឆ័យដោយពិចារណាស្របតាមលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដែលកំណត់ដោយច្បាប់។ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានបញ្ញត្ដិនូវគោលការណ៍ពិសេសមួយដើម្បីផ្ដល់ជាមូលដ្ឋានដល់ចៅក្រម ក្នុងការយកមកពិចារណា វិនិច្ឆ័យ ដើម្បីកំណត់អំពីទំហំនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ ដែលនឹងត្រូវប្រកាសចំពោះជនជាប់ចោទ ដែលគោលការណ៍នេះហៅថា «គោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ»។ តើអ្វីទៅជាគោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ? តើគោលការណ៍នេះមានកំណត់អំពីលក្ខខណ្ឌអ្វីខ្លះ? ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន Fresh News ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «គោលការណ៍ឯកត្តកម្មនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ» មកធ្វើការបង្ហាញជូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ ជាគោលការណ៍ធំៗរបបនៃការប្រកាសទោសព្រហ្មទណ្ឌ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានចែងនូវគោលការណ៍សំខាន់ៗចំនួន ០២ គឺគោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃការទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ និងគោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ។ គោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃការទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌ គឺសំដៅដល់ការទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌតែចំពោះអំពើផ្ទាល់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ មានន័យថាបុគ្គលណាជាអ្នកប្រព្រឹត្តបទល្មើស បុគ្គលនោះជាអ្នកទទួលខុសត្រូវទោសព្រហ្មទណ្ឌ មិនអាចឱ្យអ្នកដទៃ ឬសាច់ញាតិរបស់ខ្លួនទទួលទោសជំនួសទ្បើយ ទោះបីទោសនោះជាប្រភេទទោសអ្វីក៏ដោយ ប៉ុន្តែលើកលែងចំពោះអនីតិជនអាយុក្រោម ១៤ ឆ្នាំ មិនទទួលខុសត្រូវព្រហ្មទណ្ឌទ្បើយ។ ចំណែកគោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ គឺជាគោលការណ៍ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងទុកជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដល់ចៅក្រមជំនុំជម្រះពិចារណាទៅតាមស្ថានភាពរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗដែលបានប្រព្រឹត្តបទល្មើស ដើម្បីឈាន ទៅដល់ការប្រកាសទោសព្រហ្មទណ្ឌ។ យោងតាមមាត្រា ៩៦ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ បានបញ្ញត្តិអំពីគោលការណ៍ឯកត្តកម្មនៃទោស ដែលមានខ្លឹមសារថា «តុលាការប្រកាសទោសដោយផ្អែកទៅលើស្ថានទម្ងន់ និងកាលៈទេសៈនៃបទល្មើស ទៅលើបុគ្គលិកលក្ខណៈនៃជនជាប់ចោទ ទៅលើសភាពផ្លូវចិត្ត ទៅលើធនធាន និងបន្ទុក ទៅលើមូលហេតុ ព្រមទាំងទៅលើកិរិយាមាយាទរបស់ជនល្មើស ក្រោយពេលប្រព្រឹត្តបទល្មើស ជាអាទិ៍ ចំពោះជនរងគ្រោះ»។ ខ្លឹមសារនៃមាត្រានេះ គឺជាគោលការណ៍មូលដ្ឋានដែលមានបញ្ញាតិនៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ សម្រាប់ចៅក្រមយកមកពិចារណាអំពីស្ថានភាពរបស់ជនល្មើស ក្នុងពេលប្រព្រឹត្តបទល្មើស ក្រោយពេលប្រព្រឹត្តបទល្មើស ពិចារណាអំពីចរិតលក្ខណៈ ឬសភាពផ្លូវចិត្តរបស់ជនជាប់ចោទ និងទំហំព្យសនកម្មបង្កដល់ជនរងគ្រោះ និងសង្គមជាតិជាដើម មុននឹងធ្វើការប្រកាសទោសព្រហ្មទណ្ឌ។ ជាការពិតណាស់ មុននឹងធ្វើការសម្រេចអំពីការផ្ដន្ទាទោសលើបទល្មើសនីមួយៗ តុលាការចាំបាច់សិក្សាពីមូលហេតុ និងកត្តាជំរុញដែលនាំឱ្យមានបទល្មើស និងកិរិយាមាយាទក្រោយពេលប្រព្រឹត្តបទល្មើស ដោយគោរពនឹងភាពមិនរើសអើង និងស្មើភាពគ្នា ភាពសមាមាត្រនៃទោស និងគោលការណ៍ដោយឡែកដោយផ្អែកលើស្ថានភាពប្រែប្រួលរបស់ជនល្មើសនីមួយៗ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើការប្រកាសទោសពុំបានឆ្លងកាត់ការវិនិច្ឆ័យដោយគោរពតាមគោលការណ៍ឯកត្តកម្មនៃទោសទេ ការជំនុំជម្រះលើទោស នឹងនាំឱ្យមានភាពលម្អៀង និងអយុត្តិធម៌។ លើសពីនេះទៅទៀត គោលការណ៍នេះក៏ជាមូលដ្ឋានសំខាន់ពាក់ព័ន្ធនឹងរបបទូទៅនៃការប្រកាសទោសរបស់តុលាការ ពោលគឺត្រូវប្រកាសទោសដោយគោរពគោលការណ៍ឯកត្តកម្មនៃទោសដែលអាចឱ្យចៅក្រមធ្វើការពិចារណាក្នុងការសម្រេចលើ ការប្រកាសមូលទោស ការប្រកាសទោសជំនួស ការប្រកាសទោសបន្ថែមលើមូលទោស ការប្រកាសទោសការងារសហគមន៍ ការព្យួរទោសធម្មតា ការព្យួរទោសសាកល្បង របបពាក់កណ្ដាលសេរីភាព និងការបែងចែកទោសជាប្រភាគ ជាអាទិ៍។ សរុបមក គោលការណ៍ឯកត្ដកម្មនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌ គឺជាគោលការណ៍ពិសេសមួយដែលមានបញ្ញត្ដិនៅក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីកំណត់ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះមួយសម្រាប់ចៅក្រមជំនុំជម្រះធ្វើការថ្លឹងថ្លែង ពិចារណា និងប្រើប្រាស់អំណាចឆន្ទានុសិទ្ធិដោយគោរពតាមគោលការណ៍នេះ ក្នុងការប្រកាសទោសព្រហ្មទណ្ឌ ទៅតាមកម្រិតនៃអំពើដែលជនជាប់ចោទបានប្រព្រឹត្ត និងទំហំព្យសនកម្មដែលបានបង្កដល់ជនរងគ្រោះ និងសង្គមជាតិ ដើម្បីផ្តល់ភាពត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ម៉េង វណ្ណី និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី ជាអនុប្រធានផ្នែកសេវាកម្មច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៉ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2021-01-29 08:51:39

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ បណ្ដឹងសើរើក្នុងរឿងព្រហ្មទណ្ឌ

(ភ្នំពេញ)៖ ប្រទេសនីមួយៗបង្កើតច្បាប់ដើម្បីការពារសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងការពារសុវត្ថិភាពដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ជៀសវាងបុគ្គលដែលមានគំនិតទុច្ចរិតបង្កបទល្មើស ឬបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់បុគ្គលណាម្នាក់។ ច្បាប់បានបញ្ញតិ្តយ៉ាងម៉ត់ចត់នូវពិរុទ្ធភាពរបស់ជនល្មើស និងផ្តន្ទាទោសទៅតាមការប្រព្រឹត្តិរបស់ជននោះ ប៉ុន្តែច្បាប់ក៏បានទុកសិទ្ធិដល់ជនល្មើសក្នុងការប្តឹងតវ៉ាមិនសុខចិត្តនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការបានគ្រប់ដំណាក់កាលនីតិវិធី ទាំងតុលាការជាន់ទាប (សាលាដំបូងរាជធានី-ខេត្ត និងតុលាការយោធា) និងតុលាការជាន់ខ្ពស់ (សាលាឧទ្ធរណ៍ និងតុលាការកំពូល)។ លើសពីនេះ ទោះបីជាសាលក្រម ឬ សាលដីកា បានចូលជាស្ថាពររួចហើយក៏ដោយ ក៏ទណ្ឌិតអាចធ្វើការតវ៉ាចំពោះការផ្តន្ទាទោសនេះបានដែរ ក្នុងករណីមានលេចចេញនូវតម្រុយថ្មី ដូចមានបញ្ញតិ្តក្នុងក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ដូច្នេះក្នុងសប្តាហ៍នេះ អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «បណ្តឹងសើរើក្នុងរឿងក្តីព្រហ្មទណ្ឌ» មកធ្វើការបកស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចតទៅ៖ បណ្ដឹងសើរើអាចធ្វើទៅបានក្នុងរឿងក្ដីព្រហ្មទណ្ឌ គ្រប់ទោសដែលបានប្រកាសរួចចូលជាស្ថាពរ និងគ្រប់សេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ ជាសមត្ថកិច្ចរបស់សភាពេញអង្គនៃតុលាការកំពូល។ បណ្ដឹងសើរើ ជាផ្លូវតវ៉ាមួយប្រឆាំងនឹងសាលក្រម ឬសាលដីកាដែលស្ថាពរ ហើយដែលមានអាជ្ញាអស់ជំនុំ (អាជ្ញាអស់ជំនុំ ជាគោលការណ៍មួយដែលតុលាការសម្រេចឲ្យជនណារួចខ្លួនជាស្ថាពរហើយ ជននោះមិនអាចត្រូវចោទប្រកាន់ទៀតទេចំពោះអំពើដដែល ទោះបីជាក្រោមការកំណត់ឈ្មោះ បទល្មើសថ្មីផ្សេងក៏ដោយ)។ ចំពោះករណីអាចបើកបណ្ដឹងសើរើ៖ ១៖ កាលណាក្រោយពីការផ្តន្ទាទោសពីបទមនុស្សឃាត មានលេចតម្រុយយ៉ាងគ្រប់គ្រាន់ ដែលអនុញ្ញាតឲ្យគិតថា ជនរងគ្រោះនោះនៅរស់រានមានជីវិតនៅឡើយ។ ២៖ កាលណាជនជាប់ចោទពីរនាក់ត្រូវផ្តន្ទាទោស ចំពោះបទល្មើសដដែលនេះ ដោយការផ្តន្ទាទោសទាំងពីរនេះមិនចុះសម្រុងគ្នាទេ។ ៣៖ កាលណាសាក្សីណាមួយត្រូវបានផ្តន្ទាទោសពីបទល្មើស ធ្វើជាសាក្សីដោយក្លែងប្រឆាំងនឹងជនជាប់ចោទ។ ៤៖ កាលណាមានអង្គហេតុថ្មី ឬ លិខិត ឬ ភស្ដុតាងថ្មីដែលនាំឲ្យគេសង្ស័យលើពិរុទ្ធភាពនៃទណ្ឌិត។ ចំពោះសិទ្ធិរបស់បុគ្គលដែលអាចប្ដឹងសុំឲ្យសើរើរឿងក្ដី៖ ១៖ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ ២៖ ទណ្ឌិត ឬ អ្នកតំណាងស្របច្បាប់ ប្រសិនបើទណ្ឌិតនោះជាអសមត្ថជន ៣៖ សហព័ទ្ធ ឪពុក ម្ដាយ កូន និងជាទូទៅជនណាដែលមានផលប្រយោជន៍ខាងសម្ភារៈ ឬខាងផ្លូវចិត្តក្នុងការលប់បំបាត់ទណ្ឌកម្មនេះ ក្នុងករណីដែលទណ្ឌិតបានទទួលមរណភាព ឬ បាត់ខ្លួន។ រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ មុននឹងទៅប្តឹងតុលាការកំពូល អាចសុំដល់អគ្គព្រះរាជអាជ្ញាដែលមានសមត្ថកិច្ចខាងដែនដីឲ្យធ្វើការស្រាវជ្រាវបន្ថែមបាន។ ពាក្យបណ្តឹងសើរើត្រូវធ្វើនៅចំពោះមុខក្រឡាបញ្ជីនៃតុលាការកំពូល ហើយក្រឡាបញ្ជីផ្តល់ដំណឹងក្នុងរយៈពេល ៣០ថ្ងៃ ដើម្បីឲ្យដើមបណ្តឹងបំពេញពាក្យបណ្តឹងរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែប្រធានតុលាការកំពូលអាចធ្វើការពន្យារពេលនេះបាន។ ប្រសិនបើសភាព្រហ្មទណ្ឌបានសម្រេចថាអាចទទួលបណ្តឹងសើរើ នោះសភាពេញអង្គរបស់តុលាការកំពូលនឹងត្រូវជំនុំជម្រះលើអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់។ ចំពោះសវនាការលើបណ្តឹងសើរើត្រូវប្រព្រឹត្តទៅជាសាធារណៈ។ សរុបមក បណ្ដឹងសើរើ អាចព្យួរការអនុវត្តទោសបានដោយមានមូលហេតុច្បាស់លាស់ និងអាចលើកលែងទោស តាមការបើកផ្លូវឲ្យទណ្ឌិត ឬបុគ្គលដែលអាចប្តឹងសើរើបាន តវ៉ានឹងសាលក្រម ឬសាលដីកាស្ថាពរ ហើយសេចក្ដីសម្រេចនៃបណ្ដឹងនេះ ជាសេចក្ដីសម្រេចចុងក្រោយ និងមិនអាចធ្វើការប្ដឹងសើរើបានទៀតឡើយ៕ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី ទ្រី ស្រីល័ក្ខណ និងកញ្ញា ថន រ៉ាវ៉ាឌី ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥ អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group.

2021-01-29 08:49:10

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការមិនបំពេញកាតព្វកិច្ចចំពោះឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន

(ភ្នំពេញ)៖ ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសម័យកាលមកហើយ ក្រដាសប្រាក់ត្រូវបានប្រជាជនទូទៅនិយមប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រតិបត្តិការទូទាត់ផ្សេងៗ ដោយហេតុថាវាមានភាពងាយស្រួល និងឆាប់រហ័ស។ ក្រោយពេលដែលបច្ចេកវិទ្យាកាន់តែជឿនលឿន ហើយទីផ្សារសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែរីកចម្រើន យើងឃើញថាប្រជាជនចាប់ផ្ដើមប្រើមធ្យោបាយផ្សេងៗដើម្បីទូទាត់សង ឬផ្ទេរប្រាក់ពីគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលក្នុងនោះរួមមានការប្រើប្រាស់មូលប្បទានប័ត្រ (សែក) និងប្រភេទផ្សេងទៀតនៃឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន។ ដោយហេតុថា ដំណើរការនៃការទូទាត់ឧបករណ៍ទាំងនេះតម្រូវឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់ និងត្រឹមត្រូវ ទើបយើងមាន «ច្បាប់ស្ដីពីឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន និងប្រតិបត្តិការទូទាត់សងប្រាក់» ដើម្បីគ្រប់គ្រង ដែលមានចែងអំពីនីតិវិធីក្នុងការប្រើប្រាស់ កាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងទោសប្បញ្ញត្តិផងដែរ។ អត្ថបទយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់មួយនេះ ដើម្បីវែកញែកកាន់តែច្បាស់ថា តើឧបករណ៍អាចជួញដូរបានមានអ្វីខ្លះ? ហើយអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវមានកាតព្វកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវដូចម្ដេច? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «ការមិនបំពេញកាតព្វកិច្ចចំពោះឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន» មកបកស្រាយ និងចែករំលែកជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋដូចតទៅ៖ «ឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន» នៅក្នុងន័យនេះ គឺសំដៅទៅលើបញ្ជា ឬការសន្យាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ដើម្បីទូទាត់សងប្រាក់តាមចំនួនកំណត់ណាមួយ ដែលអាចផ្ទេរបានតាមរយៈការប្រគល់។ ឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន ដែលស្ថិតក្រោមការគេ្រប់គ្រងនៃ «ច្បាប់ស្ដីពីឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន និងប្រតិបត្តិការទូទាត់សងប្រាក់» រួមមានមូលប្បទានប័ត្រ រូបិយាណត្តិ និងប័ណ្ណសងតាមបញ្ជា។ ជាទូទៅ យើងសង្កេតឃើញថា មូលប្បទានប័ត្រមានភាពពេញនិយមជាងគេ ជាពិសេសក្នុងវិស័យជំនួញ និងដំណើរការអាជីវកម្មនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ឧបករណ៍អាចជួញដូរបានទាំងបីប្រភេទនេះ សុទ្ធសឹងតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងទូទាត់សងប្រាក់ ប៉ុន្តែក៏មានលក្ខណៈខុសគ្នាមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖ ១៖ «មូលប្បទានប័ត្រ (Checks)» គឺជាបញ្ជាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដោយឥតលក្ខខណ្ឌទៅកាន់ធនាគារ ដើម្បីឱ្យធនាគារទូទាត់ចំនួនប្រាក់ជាកំណត់ណាមួយឱ្យទៅបុគ្គលមួយទៀត ឬ អ្នកកាន់។ នៅលើមូលប្បទាប័ត្រ ត្រូវមាន បញ្ជាដោយឥតលក្ខខណ្ឌឱ្យទូទាត់ចំនួនទឹកប្រាក់ជាកំណត់មួយ ឈ្មោះអ្នកដែលធនាគារត្រូវទូទាត់សងប្រាក់ កន្លែងដែលត្រូវធ្វើការទូទាត់ប្រាក់ កាលបរិច្ឆេទដែលមូលប្បទាប័ត្រត្រូវបានចេញ និងហត្ថលេខារបស់អ្នកចេញ។ ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងដំណើរការនេះមានបីគឺ អ្នកចេញមូលប្បទានប័ត្រ ធនាគារដែលត្រូវទូទាត់សងប្រាក់ និងអ្នកទទួលប្រាក់ដែលមានឈ្មោះនៅលើមូលប្បទានប័ត្រ។ អ្នកមានសិទ្ធិទទួលប្រាក់ អាចទៅបើកប្រាក់ពីធនាគារក្នុងកំឡុងពេល ០៦ ខែ ចាប់ពីកាលបរិច្ឆេទដែលមូលប្បទាប័ត្រត្រូវបានចេញ។ ២៖ «រូបិយាណត្តិ (Bills of Exchange)» គឺជាបញ្ជាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដោយឥតលក្ខខណ្ឌ ចេញដោយភាគីទីមួយឱ្យទៅភាគីទីពីរ ដែលតម្រូវឱ្យភាគីទីពីរដែលទទួលបញ្ជានោះ ទូទាត់ចំនួនប្រាក់ជាកំណត់ណាមួយឱ្យទៅភាគីទីបី។ នៅលើរូបិយាណត្តិត្រូវមាន បញ្ជាដោយឥតលក្ខខណ្ឌឱ្យទូទាត់ចំនួនទឹកប្រាក់ជាកំណត់មួយ ឈ្មោះបុគ្គលត្រូវទូទាត់សងប្រាក់ រយៈពេលកំណត់ដែលត្រូវទូទាត់ កន្លែងត្រូវទូទាត់ ឈ្មោះបុគ្គលដែលត្រូវទទួលប្រាក់ កាលបរិច្ឆេទ និងកន្លែងដែលរូបិយាណត្តិត្រូវបានចេញផ្សាយ និងហត្ថលេខារបស់អ្នកចេញបញ្ជា។ ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងដំណើរការនេះមានបីគឺ អ្នកចេញបញ្ជាលើរូបិយាណត្តិ អ្នកទទួលបញ្ជាដែលត្រូវទូទាត់សងប្រាក់ និងអ្នកទទួលប្រាក់។ អ្នកចេញបញ្ជា និងអ្នកទទួលប្រាក់អាចជាបុគ្គលតែមូយ។ អ្នកទទួលបញ្ជាត្រូវធានាលើស្វីការ (ការយល់ព្រមលើការអនុវត្តតាមបញ្ជា) និងការទទួលទាត់ប្រាក់ទៅតាមចំនួន កាលបរិច្ឆេទ និងទីតាំងកំណត់។ ៣៖ «ប័ណ្ណសងតាមបញ្ជា (Promissory Notes)» គឺជាការសន្យាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដោយឥតលក្ខខណ្ឌ ដែលធ្វើឡើង និងចុះហត្ថលេខាដោយបុគ្គលជាអ្នកចេញប័ណ្ណ ដែលសន្យាសងចំនួនប្រាក់ជាកំណត់មួយឱ្យទៅបុគ្គលមួយទៀត ឬ អ្នកកាន់។ ជាទូទៅប័ណ្ណប្រភេទនេះ ត្រូវបានចេញដោយកូនបំណុល ដែលសន្យាសងប្រាក់ទៅឱ្យម្ចាស់បំណុល។ នៅលើប័ណ្ណសងតាមបញ្ជាត្រូវមាន ការសន្យាទូទាត់សងនូវចំនួនកំណត់ណាមួយ រយៈពេលកំណត់និងកន្លែងត្រូវទូទាត់សងប្រាក់ ឈ្មោះរបស់បុគ្គលដែលត្រូវទទួលប្រាក់ កាលបរិច្ឆេទនិងកន្លែងដែលប័ណ្ណត្រូវចេញផ្សាយ និងហត្ថលេខារបស់អ្នកចេញប័ណ្ណដែលសន្យាថាសងប្រាក់នោះ។ ភាគីដែលពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងដំណើរការនេះមានតែពីរប៉ុណ្ណោះគឺ អ្នកសន្យាថាសងប្រាក់ (អ្នកចេញប័ណ្ណ) និងអ្នកទទួលប្រាក់ ហើយភាគីទាំងពីរនេះមិនអាចជាបុគ្គលតែមួយនោះទេ។ ទន្ទឹមនឹងការបំពេញលក្ខខណ្ឌតាមទម្រង់របស់ឧបករណ៍អាចជួញដូរបានខាងលើនេះ ភាគីពាក់ព័ន្ធក៏ត្រូវតែគោរពកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួនទៅតាមការកំណត់ ដែលមានចែងនៅច្បាប់ពាក់ព័ន្ធផងដែរ បើមិនដូច្នោះទេ ភាគីអាចនឹងត្រូវទទួលទោសផ្នែករដ្ឋបាល ឬទោសព្រហ្មទណ្ឌជាធរមាន។ ជាក់ស្ដែង មាត្រា ២៣០ នៃច្បាប់ស្តីពីឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន និងប្រតិបត្តិការទូទាត់សងប្រាក់ បានផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យធនាគារជាតិផ្ដន្ទាទោសខាងវិន័យ ចំពោះបុគ្គលណាដែលមិនទូទាត់សងបំណុលរបស់ខ្លួន ពាក់ព័ន្ធជាមួយឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន រួមមានការព្រមាន ការស្ដីបន្ទោស ការហាមឃាត់ ឬដាក់កំហិតក្នុងការចេញផ្សាយឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន និងការបង់ការប្រាក់នានា។ លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុងករណីដែលដល់ថ្ងៃកំណត់ទូទាត់សងប្រាក់ហើយ បុគ្គលដែលមានកាតព្វកិច្ចសងនោះបែរជាមិនសង បុគ្គលនោះត្រូវទទួលទោសព្រហ្មទណ្ឌតាម មាត្រា ២៣១ នៃច្បាប់ខាងលើ ត្រង់កថាខណ្ឌទី៣ ចំនុចទី៣ ដែលចែងថា៖ «បុគ្គលណាដែលមិនបំពេញកាតព្វកិច្ចចំពោះឧបករណ៍អាចជួញដូរបាន នៅពេលដល់ឥណប្រតិទាន ដោយមានបំណង និងដោយមានចេតនាធ្វើឲ្យខូចប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ត្រូវផ្តន្ទាទោសពិន័យជាប្រាក់ចំនួនពី ពីរ (០២)លាន ដល់ប្រាំមួយ (០៦)លានរៀល និងត្រូវផ្តនា្ទទោសជាប់ពន្ធនាគារពីមួយ (១)ឆ្នាំ ទៅ បី (៣)ឆ្នាំ ដោយមិនទាន់គិតដល់កាតព្វកិច្ចទូទាត់សងចំនួនប្រាក់ នៃឧបករណ៍អាចជួញដូរបាននោះទៅអ្នកកាន់»។ សរុបមកវិញ នៅពេលដែលការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អាចជួញដូរបានកាន់តែមានការកើនឡើង បុគ្គលពាក់ព័ន្ធគួរគប្បីស្វែងយល់ពីលក្ខខណ្ឌទម្រង់ ព្រមទាំងកាតព្វកិច្ចដែលកំណត់ដោយច្បាប់ និងត្រូវអនុវត្តតាមឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន ដើម្បីចៀងវាងការទទួលទោសទណ្ឌ ឬបង្កការប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនផងដែរ៕ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2021-01-13 09:57:52

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការជំនុំជម្រះសាជាថ្មី

(ភ្នំពេញ)៖ ជាគោលការណ៍ សាលក្រម ឬសាលដីការដ្ឋប្បវេណីដែលចូលជាស្ថាពររួចហើយ គឺភាគីគ្មានសិទ្ធិប្ដឹងតវ៉ាទៀតឡើយ ក៏ប៉ុន្ដែប្រសិនបើការសម្រេចសេចក្ដីនោះមានចំនុចខ្វះចន្លោះ ក្នុងដំណើរការនីតិវិធីនៃបណ្ដឹង ឬ ឯកសារដែលជាមូលដ្ឋាននៃសេចក្ដីវិនិច្ឆ័យសាលក្រម ឬ សាលដីកានោះមានវិការៈធ្ងន់ធ្ងរ ឬ មានភាពខ្វះខាតមិនប្រក្រតី នោះ គឺជាមូលហេតុនាំឱ្យការសម្រេចសេចក្ដីនេះ មិនបានផ្ដល់ភាពយុត្ដិធម៌ដល់ភាគីម្ខាងទៀតឡើយ ។ តើក្នុងករណីនេះ ភាគីម្ខាងទៀតដែលទទួលរងនូវភាពអយុត្ដិធម៌ ត្រូវធ្វើដូចម្ដេចដើម្បីឱ្យមានការសម្រេចសេចក្ដីម្ដងទៀតបាន? ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពសារព័ត៌មាន FRESH NEWS ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការជំនុំជម្រះសាជាថ្មី» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ ការជំនុំជម្រះសាជាថ្មី គឺជានីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណីមួយដែលអនុញ្ញាតឱ្យភាគីដែលទទួលរងនូវភាពអយុត្ដិធម៌ដោយការសម្រេចសេចក្ដីមានចំនុចខ្វះចន្លោះ ក្នុងដំណើរការនីតិវិធីនៃបណ្ដឹងឬ ឯកសារដែលជាមូលដ្ឋាននៃសេចក្ដីវិនិច្ឆ័យសាលក្រម ឬ សាលដីកានោះមានវិការៈធ្ងន់ធ្ងរ ឬ មានភាពខ្វះខាតមិនប្រក្រតីនោះ ដែលបានចូលជាស្ថាពររួចហើយ អាចធ្វើបណ្ដឹងស្នើសុំឱ្យតុលាការដែលបានចេញសាលក្រម ឬសាលដីកាចុងក្រោយនោះ ធ្វើការពិនិត្យ និងសម្រេចឱ្យលើកយកសំណុំរឿងដែលបានចូលស្ថាពរមកធ្វើការវិនិច្ឆ័យឡើងវិញម្ដងទៀត។ ជាគោលការណ៍ច្បាប់ដើម្បីអាចប្ដឹងសុំជំនុំជម្រះសារជាថ្មីបាន ភាគីត្រូវមានមូលហេតុត្រឹមត្រូវមានមូលហេតុដូចខាងក្រោម៖ * ករណីដែលមានការធ្វើផ្ទុយនឹងនីតិវិធីច្បាប់ធ្ងន់ធ្ងរ។ * បើពុំបានចាត់តាំងតុលាការដែលបានចេញសាលក្រម ឬ សាលដីកា ទៅតាមច្បាប់កំណត់។ * បើចៅក្រមដែលពុំអាចចូលរួមក្នុងការចេញសាលក្រម ឬ សាលដីកាតាមច្បាប់ បានចូលរួមក្នុងការចេញសាលក្រម ឬ សាលដីកានោះ។ * បើខ្វះសិទ្ធិតំណាងដែលច្បាប់បានកំណត់ ឬ អ្នកតំណាងដែលច្បាប់បានកំណត់ខ្វះការប្រគល់សិទ្ធិចាំបាច់សម្រាប់ធ្វើសកម្មភាពបណ្ដឹង ឬ ខ្វះសិទ្ធិតំណាងដោយអាណត្ដិ។ * បើចៅក្រមដែលបានចូលរួមក្នុងការចេញសាលក្រម ឬ សាលដីកា បានប្រព្រឹត្ដអំពើល្មីសដែលពាក់ព័ន្ធនឹងមុខងារបស់ខ្លួនចំពោះរឿងក្ដី។ * បើភាគីបានសារភាព ឬ ត្រូវបានរារាំងក្នុងការដាក់មធ្យោបាយតទល់ ឬ ការពារខ្លួនដែលមានឥទ្ធិពលដល់សាលក្រម ឬ សាលដីកា ដោយសារបទល្មើសរបស់អ្នកដទៃ។ * បើឯកសារ ឬ វត្ថុឯទៀតដែលបានក្លាយជាភស្ដុតាងសម្រាប់សាលក្រម ឬ សាលដីកា ត្រូវបានក្លែង ឬ កែប្រែដោយបន្លំ។ * បើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍មិនពិតរបស់សាក្សី អ្នកធ្វើកោសលវិច័យ អ្នកបកប្រែ ភាគីដែលបានធ្វើសម្បថ ឬ របស់អ្នកតំណាងដែលច្បាប់បានកំណត់ដែលបានធ្វើសម្បថ បានក្លាយជាភស្ដុតាងសម្រាប់សាលក្រម ឬ សាលដីកា។ * បើសាលក្រម ឬ សាលដីកា ឬ សេចក្ដីសម្រេចឯទៀត ផ្នែករដ្ឋប្បវេណី ឬ ផ្នែក ព្រហ្មទណ្ឌ ឬ ការចាត់ចែងផ្នែករដ្ឋបាល ដែលជាមូលដ្ឋាននៃសាលក្រម ឬ សាលដីកា ត្រូវ បានផ្លាស់ប្ដូរ ដោយសារសេចក្ដីសម្រេច ឬ ការចាត់ចែងផ្នែករដ្ឋបាលនៅពេលក្រោយ។ * បើមានការភ្លេចបញ្ចូលសេចក្ដីវិនិច្ឆ័យលើចំណុចសំខាន់ៗ ដែលអាចមាន ឥទ្ធិពលទៅលើសាលក្រម ឬ សាលដីកា។ * បើសាលក្រម ឬ សាលដីកា ដែលជាកម្មវត្ថុបណ្ដឹងទាមទារឱ្យជំនុំជម្រះសាជាថ្មី មានការប៉ះពាល់ដល់សាលក្រម ឬ សាលដីកាមុនដែលបានចូលជាស្ថាពរហើយ។ ដើម្បីឱ្យមានតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌ចំពោះការជំនុំជម្រះសាជាថ្មី តុលាការដែលមានសមត្ថកិច្ចផ្ដាច់មុខនៃការជំនុំជម្រះនោះគឺ តុលាការដែលបានចេញសាលក្រម ឬ សាលដីកាចុងក្រោយដែលចូលជាស្ថាពរនោះ។ ប៉ុន្តែ សមាសភាពចៅក្រមដែលបានចូលរួមក្នុងការវិនិច្ឆ័យចេញសាលក្រម ឬ សាលដីកាស្ថាពរក្នុងរឿងអង្គសេចក្ដីរួចហើយ ពុំអាចចូលរួមក្នុងការជំនុំជម្រះ និង សម្រេចសេចក្ដីអំពីបណ្ដឹងទាមទារឱ្យជំនុំជម្រះសាជាថ្មីនោះបានឡើយ។ បណ្ដឹងទាមទារឱ្យជំនុំជម្រះសារជាថ្មី ត្រូវធ្វើនៅក្នុងអំឡុងពេល ៣០ ថ្ងៃ ដោយគិតចាប់ពីថ្ងៃដែលភាគីបានដឹងអំពីមូលហេតុនៃការជំនុំជម្រះសាជាថ្មី ក្រោយពេលសាលក្រម ឬ សាលដីកាចូលជាស្ថាពរហើយ ឬ ៥ ឆ្នាំដោយគិតចាប់ពីសាលក្រម ឬ សាលដីកាចូលជាស្ថាពរ ឬ មូលហេតុនៃការជំនុំជម្រះសាជាថ្មីកើតឡើង។ ម្យ៉ាងវិញទៀត បណ្ដឹងទាមទារឱ្យជំនុំជម្រះសាជាថ្មី អាចធ្វើឡើងដោយតតិយជនបាន ក្នុងករណីដែលភាគីដើមចោទ និងចុងចម្លើយរួមគំនិតគ្នាទទួលយកនូវសាលក្រម ឬ សាលដីកា ក្នុងបំណងដែលធ្វើឱ្យតតិយជនបាត់បង់សិទ្ធិ និងផលប្រយោជន៍។ ក្នុងករណីនេះគឺ ដើមចោទ និងចុងចម្លើយក្លាយជាសហចុងចម្លើយ។ ចំពោះនីតិវិធីនៃការជំនុំជម្រះសាជាថ្មី ត្រូវយកនីតិវិធីនៃការជំនុំជម្រះលើកទី១ មកអនុវត្ដដូចគ្នាផងដែរ។ សរុបជារួមមក ការជំនុំជម្រះសាជាថ្មីនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណីដែលផ្ដល់ឱកាសឱ្យ ភាគីដែលយល់ឃើញថាមានមូលហេតុដែលនាំមកនូវភាពអយុត្តិធម៌ ដោយសាលក្រម ឬសាលដីកាស្ថាពរ អាចទាមទារឱ្យធ្វើការជំនុំជម្រះជាថ្មីម្ដងទៀតបាន។ ក៏ប៉ុន្ដែតែការជំនុំជម្រះសាជាថ្មីនេះ មិនអាចឱ្យភាគីក្នុងរឿងក្ដីចេះតែទាមទារឱ្យជំនុំជម្រះបានតាមតែចិត្តចង់ទេ គឺត្រូវតែមានមូលហេតុនៃការជំនុំជម្រះសាជាថ្មីច្បាស់លាស់ ដែលមានកំណត់នៅក្នុងក្រមនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណីដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងលោក រៀម គឹមឡេង ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com,ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-12-30 08:58:22

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការមិនរាងចាល

(ភ្នំពេញ)៖ ក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គឺជាបណ្ដុំនៃបទបញ្ញត្តិព្រហ្មទណ្ឌមួយ ដែលក្នុងនោះខ្លឹមសារជារួមផ្ដោតទៅលើសញ្ញាណបទល្មើស ទោសដែលត្រូវផ្តន្ទាទោស ក៏ដូចជាវិធានព្រហ្មទណ្ឌមួយចំនួនទៀត។ គោលបំណងនៃការបង្កើតបទបញ្ញត្តិព្រហ្មទណ្ឌនេះ គឺដើម្បីផ្តន្ទាទោសចំពោះបុគ្គលទាំងឡាយណា បានប្រព្រឹត្តអំពើដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមជាតិ ក៏ដូចជាទប់ស្កាត់កុំឲ្យកើតមានការប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសជាបន្តបន្ទាប់ទៀត។ ក្នុងនោះដែរ មានបទបញ្ញត្តិពិសេសមួយ ដើរតួនាទីសំខាន់ផងដែរក្នុងការទប់ស្កាត់កុំឲ្យបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌកើតមានជាថ្មី គឺបទបញ្ញត្តិស្ដីពីការមិនរាងចាល ដែលមានន័យថាបុគ្គលម្នាក់បានផ្តន្តាទោសជាស្ថាពរលើបទល្មើសមួយ ហើយបុគ្គលនោះបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសជាថ្មីទៀតនៅក្នុងកំឡុងពេលមួយ គឺចូលក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃការមិនរាងចាល ដែលនឹងត្រូវបន្ថែមទម្ងន់ទោសចំពោះបទល្មើសថ្មីនោះ។ ដូចនេះដើម្បីលម្អិតឲ្យកាន់តែច្បាស់ថាតើ អ្វីទៅជាការមិនរាងចាល? ហើយបុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តអំពើមិនរាងចាលនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មព្រហ្មទណ្ឌបែបណា? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន FRESH NEWS សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សប្តាហ៍នេះ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «ការមិនរាងចាល» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ បទបញ្ញត្តិស្ដីអំពីការមិនរាងចាលត្រូវបាន កំណត់ក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដោយក្នុងនោះ សញ្ញាណជារួមនៃការមិនរាងចាល សំដៅទៅលើស្ថានភាពដែលបុគ្គលម្នាក់បានប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ ឬមជ្ឈិម និងត្រូវបានផ្តន្ទាទោសជាស្ថាពរ ហើយគាត់បានប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ ឬមជ្ឈិមទៀត នៅក្នុងរយៈពេលមួយដែលក្រមព្រហ្មទណ្ឌបានកំណត់។ ពាក្យថាផ្តន្ទាទោសស្ថាពរត្រង់ចំណុចនេះ គឺទាល់តែសេចក្ដីសម្រេចផ្តន្ទាទោសនោះ មិនអាចមានផ្លូវតវ៉ាទៀត។ ចំពោះលក្ខខណ្ឌនៃការមិនរាងចាលត្រូវបានផ្ដោតសំខាន់ទៅលើចំណុច២ គឺទីមួយបទល្មើសដែលបានផ្តន្ទាទោសស្ថាពរ និងបទល្មើសដែលបានប្រព្រឹត្តថ្មី និងទីពីរ គឺរយៈពេលដែលបុគ្គលនោះបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសថ្មី បន្ទាប់ពីបានផ្តន្ទាទោសស្ថាពរលើបទល្មើសទី១។ ពាក់ព័ន្ធនឹងចំណុចទាំងពីរខាងលើនេះ ត្រូវបានកំណត់ក្នុងក្រមព្រហ្មទណ្ឌដូចខាងក្រោម៖ ១៖ ករណីដែលបុគ្គលម្នាក់បានប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ និងបានផ្តន្ទាទោសជាស្ថាពររួចហើយ បុគ្គលនេះបានប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋថ្មីមួយទៀតក្នុងរយៈពេល១០ (ដប់) ឆ្នាំបន្ទាប់។ ប្រសិនបើអតិបរមានៃទោសពន្ធនាគារនៃបទឧក្រិដ្ឋថ្មីមិនលើសពី ២០ (ម្ភៃ) ឆ្នាំទេ អតិបរមានេះត្រូវឡើងទ្វេរដង តែបើមានរយៈពេល ៣០ (សាមសិប) ឆ្នាំ អតិបរមានៃទោសគឺ ដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។ ២៖ ករណីដែលបុគ្គលម្នាក់បានប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋ និងបានផ្តន្ទាទោសជាស្ថាពររួចហើយ បុគ្គលនេះបានប្រព្រឹត្តបទមជ្ឈិមថ្មីមួយទៀតក្នុងរយៈពេល ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំបន្ទាប់។ ចំពោះករណីនេះអតិបរមានៃទោសពន្ធនាគារ ចំពោះបទមជ្ឈិមត្រូវកើនឡើងទ្វេដង។ ៣៖ ករណីដែលបុគ្គលម្នាក់បានប្រព្រឹត្តបទមជ្ឈិម និងបានផ្តន្ទាទោសជាស្ថាពររួចហើយ ដែលត្រូវជាប់ពន្ធនាគារស្មើ ឬលើសពី ៣ (បី) ឆ្នាំ ហើយបុគ្គលនេះបានប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋថ្មីមួយទៀតក្នុងរយៈពេល ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំបន្ទាប់។ ប្រសិនបើអតិបរមានៃទោសពន្ធនាគារនៃបទឧក្រិដ្ឋថ្មីមិនលើសពី ២០ (ម្ភៃ) ឆ្នាំទេ អតិបរមានេះត្រូវឡើងទ្វេរដង តែបើមានរយៈពេល ៣០ (សាមសិប) ឆ្នាំ អតិបរមានៃទោសគឺ ដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជិវិត។ ៤៖ ករណីដែលបុគ្គលម្នាក់បានប្រព្រឹត្តបទមជ្ឈិម និងបានផ្តន្ទាទោសជាស្ថាពររួចហើយ បុគ្គលនេះបានប្រព្រឹត្តបទមជ្ឈិមថ្មីមួយទៀតក្នុងរយៈពេល ៥ (ប្រាំ) ឆ្នាំបន្ទាប់។ ចំពោះករណីនេះ អតិបរមានៃទោសពន្ធនាគារចំពោះបទមជ្ឈិមត្រូវកើនឡើងទ្វេដង។ គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ដើម្បីបញ្ជាក់ឲ្យបានច្បាស់លាស់អំពីលក្ខខណ្ឌទាំងពីរខាងលើ (ទីមួយបទល្មើសដែលបានផ្តន្ទាទោសស្ថាពរ និងទីពីរ គឺរយៈពេលដែលបុគ្គលនោះបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសថ្មី បន្ទាប់ពីបានផ្តន្ទាទោសស្ថាពរលើបទល្មើសទី១) ក្នុងការកំណត់ឲ្យបានថាជាអំពើមិនរាងចាល គេបានបង្កើតឲ្យមានបញ្ជីថ្កោលទោស ដែលជាប្រភពព័ត៌មានដ៏សំខាន់ក្នុងការបង្ហាញអំពីសញ្ញាណអំពីបទល្មើសដែលត្រូវផ្ទន្ទាទោស ក៏ដូចជារយៈពេលផ្តន្ទាទោស ជាដើម។ ការណ៍នេះធ្វើឲ្យតុលាការមានភាពងាយស្រួលក្នុងការកំណត់អំពីសញ្ញាណនៃបទល្មើសនីមួយៗ ថាតើជាលក្ខខណ្ឌនៃការមិនរាងចាល ឬក៏អត់។ សរុបមក ការមិនរាងចាលជាវិធានព្រហ្មទណ្ឌមួយដ៏សំខាន់ សម្រាប់ទប់ស្កាត់កុំឲ្យបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌកើតមានជាថ្មី តាមរយៈការបន្ថែមទម្ងន់ទោសទៅលើបទល្មើសថ្មី ប្រសិនបើការប្រព្រឹត្តនោះចូលក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃការមិនរាងចាល។ ចំណុចនេះគឺជាការគោលការណ៍ដ៏សំខាន់ដើម្បីកាត់បន្ថយបទល្មើស ក៏ដូចជាក្រើនរំលឹកដល់បុគ្គលគ្រប់រូបឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះអំពើដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្ត។ ម៉្យាងវិញទៀតចំពោះបុគ្គលដែលបានផ្តន្ទាទោសពីតុលាការរួចមកហើយ ជឿជាក់ថាលក្ខខណ្ឌនៃការមិនរាងចាលអាចធ្វើឲ្យបុគ្គលនោះ ហាក់មានការខ្លាចរអា ក៏ដូចជាមានការប្រយ័ត្ន មិនឲ្យមានបទល្មើសថ្មីកើតឡើងទៀតឡើយ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោក ប៊ុន វិទូ និងលោក ឡេង ពុទ្ធិតារា ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com,ហ្វេសប៊ុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-12-21 09:11:17

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ

(ភ្នំពេញ)៖ ពាក្យថា «អ្នកតំណាង» ត្រូវបានស្គាល់ថា គឺជាបុគ្គលដែលតំណាងឱ្យនរណាម្នាក់ ឬច្រើននាក់ដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ច ទៅតាមការព្រមព្រៀងរបស់ពួកគេ។ ដោយឡែក ចំពោះពាក្យថា «អាណត្តិ» ក្នុងក្រមរដ្ឋប្បវេណីបានឱ្យនិយមន័យថា គឺជាកិច្ចសន្យាមួយដែលភាគីម្ខាង ហៅថា អាណត្តិទាយក (ជាអ្នកប្រគល់សិទ្ធិអំណាច) ប្រគល់សិទ្ធិអំណាចឱ្យ ភាគីម្ខាងទៀត ហៅថា អាណត្តិគាហក (ជាអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការ) ធ្វើការចាត់ចែងកិច្ចការ ដើម្បីអាណត្តិទាយក។ ជារួម តើពាក្យថា «អ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ» មានន័យដូចម្ដេច ហើយបុគ្គលណាខ្លះដែលអាចមានសិទ្ធិធ្វើជាអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ? ដើម្បីយល់ដឹងឱ្យកាន់តែច្បាស់ អំពីអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន FRESH NEWS សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ក្នុងសប្តាហ៍នេះ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «អ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ ជាគោលការណ៍ ជនដែលអាចក្លាយជាអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិមានតែមេធាវីប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍សាមីភាគីដែលជាអ្នកពឹងពាក់ ដោយក្នុងបណ្ដឹង សិទ្ធិអំណាចរបស់អ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ ត្រូវបង្កើតឡើងតាមរយៈការបង្ហាញឆន្ទៈរបស់ភាគី ដែលបានផ្ដល់នូវសិទ្ធិក្នុងការតំណាងដោយអាណត្តិក្នុងរឿងក្ដីនីមួយៗ។ ចំពោះជនដែលត្រូវធ្វើជាតំណាងត្រូវធ្វើកិច្ចសន្យា ឬលិខិតជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរដើម្បីកំណត់ឱ្យបានច្បាស់អំពីសិទ្ធិរបស់អ្នកតំណាង។ យ៉ាងណាមិញ ក្នុងករណីដែលជននោះមិនមែនជាមេធាវីបានធ្វើសកម្មភាពបណ្ដឹងក្នុងនាមជាអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ នោះគឺជាអំពើខុសច្បាប់ ហើយតុលាការត្រូវបំបាត់ចោលនូវការពាក់ព័ន្ធរបស់អ្នកនោះ ។ ប៉ុន្តែក្នុងក្រមនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណី មាត្រា៥៣ ក៏បានទទួលស្គាល់ជនដែលអាចជ្រើសតាំង ក្រៅពីមេធាវីឱ្យធ្វើជាអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិបានដូចមានខាងក្រោម៖ ក៖ ករណីដែលក្រមនេះ ឬច្បាប់ដទៃទៀត អនុញ្ញាតឱ្យតតិយជនដែលមិនមែនជាមេធាវី ធ្វើសកម្មភាពបណ្ដឹងជំនួសភាគី។ ខ៖ ករណីដែលភាគីជារដ្ឋ ស្ថាប័ននីតិរដ្ឋបាល ឬស្ថាប័នរដ្ឋដទៃទៀត និង ដែលស្ថាប័ននោះ ឬអ្នកតំណាង នៃស្ថាប័ននោះ តែងតាំងបុគ្គលិកនៃស្ថាប័ននោះជាអ្នកតំណាង។ គ៖ ករណីដែលតុលាការអនុញ្ញាតឱ្យមានការតំណាងដោយតតិយជនដែលមិនមែនជាមេធាវី ក្នុងរឿងក្ដីដែលតម្លៃនៃបណ្ដឹងតិចជាង ១.០០០.០០០ (មួយលាន) រៀល។ បន្ថែមពីនេះសកម្មភាពបណ្ដឹងដែលធ្វើដោយអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ នឹងបង្កើតនូវអានុភាពដូចគ្នានឹងសកម្ម ភាពដែលធ្វើដោយភាគី ប៉ុន្តែអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិមិនមែនជាភាគីនោះទេ ដូច្នេះមិនត្រូវទទួលបាននូវអានុភាពនៃសាលក្រម ឬសាលដីកាឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀតទោះបីជាធ្វើការជ្រើសតាំងអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិក៏ដោយ ក៏ភាគីអាចចូលរួមក្នុងនីតិវិធីនៅតុលាការដោយខ្លួនឯងបាន ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ៥២ នៃក្រមនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណីដូចខាងក្រោម៖ ១៖ ភាគីអាចធ្វើរាល់សកម្មភាពដែលទាក់ទងនឹងបណ្ដឹង ដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ឬឆ្លងតាមរយៈអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិដែលខ្លួនបានជ្រើសតាំង។ ២៖ ទោះបីភាគីបានជ្រើសតាំងអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិក៏ដោយ ក៏ភាគីនោះអាចចូលរួមទៅតុលាការ និងឆ្លើយទាញហេតុផលដោយខ្លួនឯងបានដែរ។ ៣៖ សកម្មភាពបណ្ដឹងដែលជាអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិបានធ្វើ ត្រូវបង្កើតអានុភាពដូចគ្នាជាមួយសកម្មភាពបណ្ដឹងដែលភាគីបានធ្វើដោយផ្ទាល់ខ្លួន។ ប៉ុន្តែ ការសារភាព និងចម្លើយដទៃទៀតស្ដីពីអង្គហេតុដែលជាអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិបានធ្វើ ពុំមានអានុភាពឡើយប្រសិនបើភាគីលុបចោល ឬកែតម្រូវភ្លាមៗ។ លើសពីនេះក្រៅពីចំណុចខាងលើ អ្នកតំណាងដោយអាណត្តិមានសិទ្ធិ និងទំហំនៃសិទ្ធិអំណាចរបស់ខ្លួនដូចជា៖ ធ្វើរាល់សកម្មភាពបណ្ដឹង ព្រមទាំងការដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ការឆ្លើយដោះសាចំពោះបណ្ដឹង ការប្ដឹងតប ការចូលរួមអន្តរាគមន៍បណ្ដឹង ការប្ដឹងទៅតុលាការជាន់ខ្ពស់ ការផ្សះផ្សា ការលះបង់ការទាមទារ និងការទទួលស្គាល់នូវការទាមទារ ចំពោះរឿងក្ដីដែលខ្លួនបានទទួលអាណត្តិ។ ក្រៅពីនេះ ក្នុងករណីដែលអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិជាមេធាវី ភាគីមិនអាចកម្រិតនូវទំហំនៃសិទ្ធិតំណាងនោះបានទេ លើកលែងដែលបានកំណត់ក្នុងមាត្រា ៥៤ ត្រង់ចំណុចទី៣ នៃក្រមនីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណីរួមមាន៖ ទាក់ទងនឹងការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងតប ការដកខ្លួនពីបណ្ដឹង ការផ្សះផ្សា ការលះបង់ការទាមទារ ការទទួលស្គាល់នូវការទាមទារ ការដកខ្លួនពីបណ្ដឹង ការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងឧបាស្រ័យទៅតុលាការជាន់ខ្ពស់ ការដកពាក្យបណ្ដឹងឧបាស្រ័យពីតុលាការជាន់ខ្ពស់ និងការជ្រើសតាំងអនុតំណាង។ ដោយឡែកក្នុងករណីដែលអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិមិនមែនជាមេធាវី ភាគីអាចក្រមិតនូវទំហំនៃសិទ្ធិជាអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិបាន ហើយឱ្យអ្នកតំណាងដោយអាណត្តិនោះធ្វើតំណាង ចំពោះតែសកម្មភាពបណ្ដឹងមួយចំនួនដែលបានកំណត់ដោយឡែកៗដោយភាគីបាន។ ប៉ុន្តែបញ្ញត្តិនៃកថាខណ្ឌខាងលើនេះ មិនត្រូវយកមកអនុវត្តឡើយ ចំពោះអ្នកតំណាងដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយច្បាប់ ក្នុងការធ្វើសកម្មភាពបណ្ដឹងជំនួសភាគី។ សរុបមក អ្នកតំណាងដោយអាណត្តិ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកទៅតាមឆន្ទៈរបស់អាណត្តិទាយក តាមរយៈកិច្ចសន្យា ឬលិខិតជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ ដែលបានកំណត់អំពីទំហំនៃសិទ្ធិ កាតព្វកិច្ច និងរយៈពេលច្បាស់លាស់ក្នុងការតំណាងជាមួយអាណត្តិទាយក ដើម្បីអនុវត្តសកម្មភាពបណ្ដឹងជំនួសអាណត្តិទាយក។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី លឹម សុវណ្ណារ៉ុង និងលោកស្រី យ៉េ នីតា ជាជំនួយការច្បាប់ និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥ អ៊ីម៉ែល​៖ president@ciclg.com គេហ​ទំព័រ​៖​ www.ciclg.com, ហ្វេបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី​កម្ពុជា​សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ/Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-12-14 10:38:22

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អំណាចមេបា

(ភ្នំពេញ)៖ ជាទូទៅអ្នកដែលមានអំណាចមេបាទៅលើអនីតិជនបានគឺ មានតែឪពុកម្ដាយបង្កើតប៉ុណ្ណោះដែលមានករណីយកិច្ច ចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សា និងគ្រប់គ្រងកូនបាន។ ក៏ប៉ុន្តែមានករណីខ្លះ អ្នកដែលមានអំណាចមេបាគឺ មិនមែនជាឪពុកម្ដាយបង្កើតនោះទេ គឺអាចជាបុគ្គលផ្សេងទៀត ដូចជា ឪពុកម្ដាយចិញ្ចឹម ក៏អាចមានសិទ្ធិអំណាចមេបាមកលើកូនដែលជា អនីតិជនបានដូចគ្នា។ ដើម្បីឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់ថា តើ «អំណាចមេបា» គឺជាអ្វី? ហើយបុគ្គលណាខ្លះដែលអាចមានសិទ្ធិអំណាចមេបាមកលើអនីតិជនបាន? ដូច្នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាព FRESH NEWS ក្រោមកិច្ចសហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្តីពី «អំណាចមេបា» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ ដោយយោងតាមមាត្រា១០៣៤ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីបានចែងថា «អំណាចមេបា គឺសំដៅដល់អ្នកដែលមានសិទ្ធិ និង ករណីយកិច្ច ត្រូវបីបាច់រក្សារូបកាយរបស់កូនដែលជាអនីតិជន និងគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កូននោះ»។ ហេតុនេះបានន័យថា អំណាចមេបា គឺផ្ដើមចេញពីទំនាក់ទំនងរវាងឪពុកម្ដាយ និង កូន ដែលឪពុកម្ដាយមានករណីយកិច្ចចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សា និងគ្រប់គ្រងកូន។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះទេ ក្នុងច្បាប់ក៏បានបែងចែកអំពីការកំណត់អំណាចមេបាផងដែរ ដោយការកំណត់នោះមានដូចខាងក្រោម៖ ១* ការកំណត់អំណាចមេបាក្នុងករណី ឪពុកម្ដាយដែលមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍៖ ក្នុងករណីឪពុកម្ដាយដែលមានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ឪពុកម្ដាយត្រូវប្រើប្រាស់អំណាចមេបាដោយសហការគ្នាចំពោះកូនដែលជាអនីតិជន។ ចំណែកឯករណីដែល ឪពុក ឬ ម្ដាយ មិនអាចប្រើប្រាស់អំណាចមេបាដោយសហការគ្នាបាន ដោយសារតែឪពុក ឬក៏ម្ដាយ បាត់បង់សតិ បាត់ខ្លួន ឬមិនអាចទាក់ទងបានទេនោះ ឪពុក ឬម្ដាយ តែម្ខាងទៀតអាចប្រើប្រាស់អំណាចមេបានោះបាន។ ២* ការកំណត់អំណាចមេបាលើការស្មុំកូន៖ នៅក្នុងរបបស្មុំកូនមាន ២ប្រភេទគឺ ការស្មុំកូនពេញលេញ និង ការស្មុំកូនធម្មតា។ នៅក្នុងករណីស្មុំកូនពេញលេញ ដោយសារតែទំនាក់ទំនងគតិយុត្តរវាងឪពុកម្ដាយបង្កើត និង កូនសុំត្រូវបានកាត់ផ្ដាច់ ដូច្នេះមានតែឪពុកម្ដាយចិញ្ចឹមទេដែលក្លាយជាអ្នកមានអំណាចមេបាបាន។ ចំណែកឯករណីស្មុំកូនធម្មតាវិញ បើកុំជាកូនសុំជាអនីតិជន កូនសុំត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអំណាចមេបារបស់ឪពុកម្ដាយចិញ្ចឹម ឪពុកចិញ្ចឹម ឬ ម្ដាយចិញ្ចឹម។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីដែលយកកូនបង្កើតរបស់សហព័ទ្ធ មកធ្វើជាកូនសុំ កូនសុំនោះត្រូវស្ថិតនៅក្រោមអំណាចមេបារួមរបស់ឪពុក ឬ ម្ដាយចិញ្ចឹម និងសហព័ទ្ធនោះ។ ៣* ការកំណត់អំណាចមេបាក្នុងករណី ឪពុកម្ដាយលែងលះគ្នា៖ នៅពេលដែលឪពុកម្ដាយលែងលះគ្នា ជាធម្មតាឪពុកម្ដាយនឹងរស់នៅបែកគ្នា ដូច្នេះកូនត្រូវរស់នៅជាមួយឪពុកម្ដាយណាម្ខាង។ ចំពោះអំណាចមេបាក្រោយការលែងលះ អាចចែកចេញជាពីរ គឺ អំណាចមេបាទោលដែលសម្រេចឲ្យឪពុក ឬ ម្ដាយម្ខាង និង អំណាចមេបារួមដែលឪពុក និង ម្ដាយ នៅបន្តមានអំណាចមេបារួមគ្នា។ ៤* ការកំណត់អំណាចមេបាក្នុងករណី ឪពុកម្ដាយគ្មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍៖ នៅក្នុងករណីដែលឪពុកម្ដាយគ្មានចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺមានតែម្ដាយទេដែលមានអំណាចមេបានេះបើយោងទៅតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណីបានបញ្ញត្តិ ។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីដែលឪពុកមានការទទួលស្គាល់កូន និងចង់មានអំណាចមេបាមកលើកូនដែលជាអនីតិជន ឪពុកនោះត្រូវតែមានការពិភាក្សាគ្នាជាមួយម្ដាយ ហើយបើសិនជានៅក្នុងការពិភាក្សានោះ មិនមានការយល់ព្រមពីខាងម្ដាយទេ ឪពុកនោះអាចទាមទារអោយតុលាការកំណត់នូវអ្នកដែលមានអំណាចមេបាបាន។ ៥* ការព្យួរ និង ការដកហូតអំណាចមេបា៖ ក្នុងករណីដែលអ្នកមានអំណាចមេបា បានបំពានសិទ្ធិអំណាច ឬ ធ្វេសប្រហែសក្នុងការបំពេញករណីយកិច្ចក្នុងនាមជាអ្នកមានអំណាចមេបាដូចជា ការប្រើអំពើហិង្សាដែលបណ្ដាលឲ្យកូនដែលជា អនីតិជនមានរបួសធ្ងន់ធ្ងរ ឬ ក្នុងករណីធ្វើឲ្យអន្តរាយដល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កូន នោះតុលាការអាចប្រកាសព្យួរ ឬ ដកហូតអំណាចមេបា តាមការទាមទាររបស់ញាតិក្នុង ៤ (បួន) ថ្នាក់ របស់កូន មេឃុំ ឬចៅសង្កាត់ នាយកមជ្ឍមណ្ឌលសាធារណៈសម្រាប់សុខុមាលភាពកុមារ ឬ តំណាងអយ្យការបាន។ សរុបមកអំណាចមេបា គឺជាចំណងគតិយុត្តរវាងឪពុកម្ដាយ និងកូនជាអនីតិជន ដែលចងភ្ជាប់សិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ឪពុកម្ដាយ ចំពោះកូនជាអនីតិជន ក្នុងការអប់រំ ចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សា និង គ្រប់គ្រងកូន។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីមួយចំនួនដែលឪពុកម្ដាយបានប្រើប្រាស់សិទ្ធិអំណាចមេបានោះហួសហេតុ ឬ ករណីដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍របស់កូន សិទ្ធិអំណាចមេបានេះអាចត្រូវព្យួរ ឬដកហូតបាន។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកស្រីមេធាវី មាស រ៉ាវីន និងលោក រៀម គឹមឡេង ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវី កម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-12-09 10:34:40

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ អឌ្ឍសិទ្ធិភាព

(ភ្នំពេញ)៖ ក្នុងដំណើររស់នៅប្រចាំថ្ងៃ បុគ្គលម្នាក់ៗរមែងមានការប្រាស្រ័យទាក់ទងនិងជួយយកអាសារគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលជាពិសេសគឺរវាងអ្នកជិតខាង រស់នៅជាប់របងគ្នានេះឯង។ យ៉ាងណាមិញ ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់រស់នៅដោយគ្មានច្បាប់ទំលាប់គ្រប់គ្រងនិងប្រព្រឹត្តអំពើដែលនាំឱ្យមាន ការរំលោភបំពានដល់ សិទ្ធិអ្នកដទៃនោះ វានឹងនាំឱ្យមានវិវាទកើតឡើងរវាងអ្នកភូមិផងរបងជាមួយគ្នានេះជាក់ជាមិនខាន ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានចែងអំពី «អឌ្ឍសិទ្ធិភាព» ដែលបញ្ញត្តអំពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកជិតខាងដែលមានរបង ឬព្រំជាប់គ្នា ដើម្បីបង្ការនូវទំនាស់ផ្សេងៗ។ ដើម្បីស្វែងយល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់ថា តើអឌ្ឍសិទ្ធិភាពមានន័យដូចម្ដេច? ហើយបទបញ្ញត្តិនេះ បានចែងអំពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចដូចម្ដេចខ្លះ? កម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «អឌ្ឍសិទ្ធិភាព» មកបកស្រាយ និងចែករំលែក ជូនបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតទាំងអស់ដូចតទៅ៖ អឌ្ឍសិទ្ធិភាព សំដៅដល់កម្មសិទ្ធិរួមរបស់ម្ចាស់ដីដែលនៅជាប់គ្នា ដែលមានទៅលើជញ្ជាំង របង កំពែង ស្នាមភ្លោះ ឬភ្លឺ នៅត្រង់ព្រំខ័ណ្ឌដី ឬអាគារលើដីនោះ។ ឧទាហរណ៍ៈ ប្រសិនបើម្ចាស់ដីពីរប្លង់ជាប់គ្នាធ្វើកំពែង ឬរបងនៅលើព្រំដី ដើម្បីខ័ណ្ឌចែកដីទាំងពីរពីគ្នា កំពែង ឬរបងនោះនឹងក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរួមរបស់ម្ចាស់ដីទាំងសងខាង។ កំពែង ឬរបងដែលសង់ឡើងនៅលើព្រំដីនេះ ត្រូវបានឱ្យឈ្មោះថាជាកំពែងអឌ្ឍសិទ្ធិ ឬរបងអឌ្ឍសិទ្ធិ។ ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិករលើកំពែងអឌ្ឍសិទ្ធិមានកាតព្វកិច្ចរួមគ្នា ទទួលបន្ទុកក្នុងការចំណាយលើការសាងសង់កំពែងនោះ ចេញថ្លៃថែទាំ ជួសជុល និងសោហ៊ុយផ្សេងៗទៀត (មាត្រា ២២៤ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។ ក្នុងករណីដែលកម្មសិទ្ធិករណាម្នាក់មិនព្រមជួយចេញសោហ៊ុយខាងលើនោះទេ កម្មសិទ្ធិករនោះត្រូវបោះបង់សិទ្ធិលើកំពែងរបស់ខ្លួនទាំងស្រុង ទៅឱ្យអ្នកដែលទទួលបន្ទុកក្នុងការចេញថ្លៃចំណាយតែម្នាក់ឯង។ ចំពោះជញ្ជាំងអឌ្ឍសិទ្ធិវិញ (ជញ្ជាំងជាប់គ្នា) កម្មសិទ្ធិករមានសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចមួយចំនួនដែលស្រដៀងគ្នានឹងកំពែងអឌ្ឍសិទ្ធិ និងរបងអឌ្ឍសិទ្ធិដែរ។ អ្នកដែលប្រើជញ្ជាំងរួមគ្នា អាចបោះធ្នឹម ឬរនូត ឬធ្វើការ្យផ្សេងៗ ឱ្យចូលដល់ត្រឹមពាក់កណ្ដាលនៃកម្រាស់ជញ្ជាំងនោះតែប៉ុណ្ណោះ (មាត្រា ២១៨ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។ ឧទាហរណ៍ៈ ក្នុងករណីដែលជញ្ជាំងរួមមួយមានកម្រាស់ ២ តឹក នោះម្ចាស់ជញ្ជាំងម្ខាងៗអាចមានសិទ្ធិបោះដែកគោល ឬធ្នឹមចូលទៅក្នុងជញ្ជាំងនោះបានត្រឹមកម្រាស់ ១ តឹក ប៉ុណ្ណោះ។ មុនពេលធ្វើការចោះជញ្ជាំងឬធ្វើការ្យផ្សេងៗដែលអាចបណ្ដាលឱ្យមានការខូចខាតដល់ជញ្ជាំងអឌ្ឍសិទ្ធិកម្មសិទ្ធិករត្រូវស្នើសុំការអនុញ្ញាតពីកម្មសិទ្ធិករម្ខាងទៀតជាមុនសិន។ ទន្ទឹមនឹងនេះផងដែរ ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើជញ្ជាំងទាំងសងខាង មានករណីកិច្ចចេញថ្លៃចំណាយលើការជួសជុល និងការសាងសង់ឡើងវិញនូវជញ្ជាំងអឌ្ឍសិទ្ធិ តាមសមាមាត្រទៅនឹងសិទ្ធិម្នាក់ៗ។ ប្រសិនបើមានម្ចាស់កម្មសិទ្ធិណាម្នាក់ គេចវេសមិនព្រមចេញសោហ៊ុយចំណាយលើការជួសជុល ឬសាងសង់ជញ្ជាំងឡើងវិញទេ ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដែលគេចវេសនោះត្រូវ ប្រគល់សិទ្ធិលើជញ្ជាំងទាំងមូលទៅឱ្យម្ចាស់កម្មសិទ្ធិម្នាក់ទៀតផ្ដាច់មុខ។ ម៉្យាងវិញទៀតក្រមរដ្ឋប្បវេណីក៏បានចែងពីវិធីដែលអាចធ្វើឱ្យជញ្ជាំងមិនមែនអឌ្ឍសិទ្ធិ ក្លាយទៅជាជញ្ជាំងអឌ្ឍសិទ្ធិផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ថា លោក (ក) បានសង់ជញ្ជាំងនៅលើព្រំដីរបស់គាត និងចេញថ្លៃចំណាយទាំងស្រុងលើការសាងសង់នោះដែលនាំឱ្យជញ្ជាំងខាងលើក្លាយជាកម្មសិទ្ធិ ផ្ដាច់មុខរបស់លោក (ក)។ ក្រោយមកទៀត លោក (ខ) ដែលមានដីនៅជាប់លោក (ក) មានបំណងចង់ប្រើប្រាស់ជញ្ជាំងនោះជាជញ្ជាំងអឌ្ឍសិទ្ធិ (ជញ្ជាំងរួម)។ ដូចនេះ ប្រសិនបើមានការព្រមព្រៀងពីភាគីទាំងសងខាង លោក (ក) អាចអនុញ្ញាតឱ្យលោក (ខ) ប្រើជញ្ជាំងនោះជាជញ្ជាំងរួមបាន ដោយត្រូវតម្រូវឱ្យលោក (ខ) ចេញថ្លៃសោហ៊ុយលើការសាងសង់ជញ្ជាំងពាក់កណ្ដាល និងចេញថ្លៃដីដែលជញ្ជាំងនោះស្ថិតនៅលើពាក់កណ្ដាល (មាត្រា ២២០ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី)។ សរុបជារួមមក អ្នកដែលមានជញ្ជាំង របង ឬកំពែងផ្សេងៗនៅជាប់គ្នា ឬប្រើរួមគ្នា គួរគប្បីប្រើប្រាស់ប្រកបដោយភាពទទួលខុសត្រូវ ចេះជួយថែរក្សា និងគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមក ដើម្បីជៀសវាងនូវការកើតមានជម្លោះរវាងអ្នកជិតខាងនឹងគ្នា។ ទន្ទឹមនឹងនេះបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋក៏គួរស្វែងយល់ឱ្យច្បាស់អំពីបទបញ្ញត្តិដែលចែងអំពីអឌ្ឍសិទ្ធិភាពខាងលើ ដើម្បីឱ្យដឹងពីទំហំនៃសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ក៏ដូចជាញាតិដែលរស់នៅក្បែរខាងផងដែរ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី ថន យូសៀង និងកញ្ញា គន្ធ វិជិតា ជាជំនួយការមេធាវី និងជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧២ ៧៨៥, អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-11-23 09:02:01

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ

(ភ្នំពេញ)៖ នៅពេលដែលបុគ្គលណាម្នាក់បានប្រព្រឹត្តបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ នោះព្រះរាជអាជ្ញា និងធ្វើការចោទប្រកាន់រួច បញ្ជូនជននោះទៅចៅក្រមស៊ើបសួរដើម្បីធ្វើកិច្ចស៊ើបសួរដាក់បន្ទុក ឬដោះបន្ទុក ហើយប្រសិនបើចៅក្រមស៊ើបសួរយល់ឃើញថាអំពើដែលបានប្រព្រឹត្តជាបទឧក្រិដ្ឋ ឬបទមជ្ឈឹម បានបង្កព្យសនកម្មធ្ងន់ធ្ងរដល់សង្គម នោះចៅក្រមស៊ើបសួរអាចធ្វើការឃុំខ្លួនបុគ្គលនោះដើម្បីបញ្ចប់ ឬបង្ការបទល្មើសកុំឲ្យកើតឡើងជាថ្មី និងកុំឲ្យប៉ះពាល់ដល់នីតិវិធីស៊ើបសួរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអំពើនោះបានបង្កព្យសនកម្មតិចតួចដល់សង្គមជាតិ ហើយមានមូលហេតុសមស្របតាមច្បាប់ ដែលមិនធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់នីតិវិធីស៊ើបសួរទេ នោះចៅក្រមស៊ើបសួរអាចសម្រេច ដាក់ជនត្រូវចោទឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការបានគ្រប់ពេលវេលាដោយស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលស៊ើបសួរ។ ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់ដូច្នេះក្នុងសប្តាហ៍នេះ អង្គភាពព័ត៌មាន Fresh News សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «ការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ» មកធ្វើការបកស្រាយជូនបងប្អូន ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិត ដូចតទៅ៖ ជាផ្នែកមួយនៃវិធានការនិរន្ដរាយ ដើម្បីធានាសម្រួលដល់ដំណើរការនៃកិច្ចស៊ើបសួរ ចៅក្រមស៊ើបសួរអាចដាក់ជនត្រូវចោទឱ្យស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ (នៅក្រៅឃុំ) ឬសម្រេចឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ន (នៅក្នុងឃុំ)។ យោងតាមក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ មាន អានុភាពបង្គាប់ជនត្រូវចោទ ដែលនៅក្រៅឃុំឱ្យ គោរពកាតព្វកិច្ចមួយឬច្រើនដែលរួមមានដូចជា៖ ១៖ មិនត្រូវចេញក្រៅ ព្រំប្រទល់ដែនដីកំណត់ ដោយចៅក្រមស៊ើបសួរ។ ២៖ មិនត្រូវផ្លាស់ប្តូរលំនៅឋាន ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីចៅក្រុមស៊ើបសួរ។ ៣៖ មិនត្រូវទៅកាន់ទីកន្លែងខ្លះ ដែលកំណត់ដោយចៅក្រមស៊ើបសួរ។ ៤៖ ត្រូវចូលមកបង្ហាញខ្លួនតាមការកំណត់ នៅអង្គភាពនគរបាល ឬកងរាជអាវុធហត្ថ ដែលចាត់តាំង ដោយចៅក្រមស៊ើបសួរ។ ៥៖ ត្រូវឆ្លើយតបនឹងដីកាកោះហៅ ពី គ្រប់បុគ្គល ដែលចាត់តាំងដោយចៅក្រមស៊ើបសួរ។ ៦៖ ត្រូវប្រគល់ជូន ដល់ការិយាល័យ ក្រឡាបញ្ជី គ្រប់ឯកសារបញ្ជាក់ពីអត្តសញ្ញាណ។ ៧៖ មិនត្រូវបើកបររថយន្ត។ ៨៖ មិនត្រូវទទួល ឬជួបនឹងបុគ្គលមួយចំនួន ដែលកំណត់ចង្អុលបង្ហាញដោយចៅក្រម ស៊ើបសួរ។ ៩៖ ដាក់ប្រាក់ធានាដែលចំនួនប្រាក់ធានា និងថិរវេលាបង់ប្រាក់នេះ ត្រូវកំណត់ដោយ ចៅក្រមស៊ើបសួរ ដោយផ្អែកទៅលើធនធាន របស់ជនដែលនឹងត្រូវចោទ។ ១០៖ មិនត្រូវកាន់កាប់ ឬយកតាមខ្លួននូវអាវុធ។ ត្រូវប្រគល់ជូនដល់ការិយាល័យ ក្រឡាបញ្ជីនូវ អាវុធដែលជនត្រូវចោទកាន់កាប់។ ១១៖ ត្រូវប្រគល់ខ្លួនឱ្យពេទ្យពិនិត្យព្យាបាល និងជាយថាហេតុដាក់ឱ្យស្ថិតក្នុងរបបព្យាបាលរោគក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ។ ១២៖ មិនត្រូវធ្វើសកម្មភាពខាងវិជ្ជាជីវៈខ្លះ។ ចៅក្រមស៊ើបសួរអាចដាក់ជនត្រូវចោទឱ្យស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការតាមគំនិតផ្ដួចផ្ដើមរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ឬតាមសេចក្ដីសន្និដ្ឋានសរុបរបស់ព្រះរាជអាជ្ញា។ ដោយបញ្ជាក់អំពីកាតព្វកិច្ចដែលតម្រូវលើជនត្រូវចោទនៅក្នុងដីកាសម្រេច ហើយត្រូវជូនដំណឹងក្នុងរយៈពេលយ៉ាងខ្លីបំផុតដល់ព្រះរាជអាជ្ញា និងជនត្រូវចោទ។ កាលណាចៅក្រមស៊ើបសួរ ដែលទទួលបណ្ដឹងតាមសេចក្ដីសន្និដ្ឋានពីព្រះរាជអាជ្ញា សុំឱ្យដាក់ជនត្រូវចោទស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ មិនព្រមសម្រេចតាមការសុំទេ ចៅក្រមស៊ើបសួរត្រូវចេញដីកាបដិសេធការសុំនេះក្នុងរយៈពេល ៥ (ប្រាំ) ថ្ងៃ។ ដីកាសម្រេចនេះ ត្រូវជូនដំណឹងក្នុងរយៈពេលយ៉ាងខ្លីបំផុតដល់ព្រះរាជអាជ្ញា។ ប្រសិនបើចៅក្រមស៊ើបសួរមិនបានសម្រេចក្នុងរយៈពេល ៥ (ប្រាំ) ថ្ងៃទេ ព្រះរាជអាជ្ញាអាចធ្វើបណ្ដឹងទៅសភាស៊ើបសួរ(សាលាឧទ្ធរណ៍) សម្រេចជំនួសចៅក្រមស៊ើបសួរ។ ចំពោះការដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការអាចធ្វើការកែប្រែ ឬលុបចោលខ្លឹមសារនៃកាតព្វកិច្ច និងបញ្ចូលកាតព្វកិច្ចថ្មីបានតាម ០៣ (បី) លក្ខខណ្ឌគឺ (១) ការកែប្រែការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការដោយឯកឯងដោយចៅក្រមស៊ើបសួរ និង (២) បណ្ដឹងសុំកែប្រែការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការដោយព្រះរាជអាជ្ញា និង (៣) តាមរយៈបណ្ដឹងសុំឱ្យកែប្រែការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការដោយជនត្រូវចោទ។ នៅក្នុងករណីដែលជនត្រូវចោទបានគេចវេសដោយចេតនាពីកាតព្វកិច្ចនៃការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការ ចៅក្រមស៊ើបសួរអាចសម្រេចឱ្យឃុំខ្លួន ជនត្រូវចោទជាបណ្ដោះអាសន្នបាន ទោះបីជាទោសពន្ធនាគារដែលត្រូវរងនោះមានថិរវេលាប៉ុន្មានក៏ដោយ ហើយទោះបីជាជនត្រូវចោទត្រូវបានឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ន អស់រយៈពេលអតិបរមាដែលបានកំណត់ក៏ដោយ។ កាលណាចៅក្រមស៊ើបសួរសម្រេចថានឹងឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នដោយមូលហេតុខាងលើនេះ។ ការឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្នដែលសម្រេចតាមមូលហេតុខាងលើនេះ មិនអាចឱ្យលើសពី ៤ (បួន) ខែ ចំពោះនីតិជន និង ២ (ពីរ) ខែ ចំពោះអនីតិជន។ ចំពោះ អនីតិជនដែលមានអាយុតិចជាង១៤(ដប់បួន)ឆ្នាំមិនអាចដាក់ឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការបានទេ។ សរុបមក ការត្រួតពិនិត្យតាមផ្លូវតុលាការគឺជានីតិវិធីពិសេសមួយសម្រាប់តុលាការ (ចៅក្រមស៊ើបសួរ) គ្រប់គ្រងជនត្រូវចោទដែលស្ថិតនៅក្រៅឃុំ ដោយផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចដល់ចៅក្រមស៊ើបសួរក្នុងការដាក់កាតព្វកិច្ច ឬការហាមឃាត់ជាកំណត់ណាមួយចំពោះជនត្រូវចោទ។ រៀបរៀងដោយ៖ កញ្ញាមេធាវី ទ្រី ស្រីលក្ខ័ណ និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅអគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥/០៧៨ ២៧ ២៧ ៨៥ អ៊ីម៉ែល៖ president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-11-17 15:48:20

យល់ដឹងផ្នែកច្បាប់៖ ការលុបចោលកិច្ចសន្យា

(ភ្នំពេញ)៖ ជាគោលការណ៍ កិច្ចសន្យាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការបង្ហាញឆន្ទៈរបស់គូភាគីតាមរយៈសំណើ និងស្វីការត្រូវគ្នា ហើយនឹងបង្កើតឱ្យមាននូវសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក។ ក៏ប៉ុន្ដែនៅក្នុងករណីភាគីម្ខាងនៃកិច្ចសន្យាបានបង្ហាញឆន្ទៈដោយមានវិការៈ ឬដោយមូលហេតុនៃសមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹងរបស់ខ្លួន ឬដោយអំពើទុច្ចរិតរបស់ភាគីម្ខាងទៀត ដែលបានធ្វើឱ្យខាតបង់នូវផលប្រយោជន៍របស់ភាគីនោះ។ នៅក្នុងករណីបែបនេះ តើភាគីដែលបានបង្ហាញឆន្ទៈដែលមានវិការៈ ឬភាគីដែលបានខាតបង់នូវផលប្រយោជន៍ដោយការចុះកិច្ចសន្យានោះ អាចធ្វើយ៉ាងណាដើម្បីស្រោចស្រង់ស្ថានភាពនេះបាន? កាលពីសប្តាហ៍មុនៗកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់ បានលើកយកប្រធានបទស្តីពី ការរំលាយកិច្ចសន្យា និង មោឃភាពនៃកិច្ចសន្យា មកធ្វើការបង្ហាញជូនរួចមកហើយ ដូច្នេះសម្រាប់សប្តាហ៍នេះកម្មវិធីយល់ដឹងផ្នែកច្បាប់របស់អង្គភាព FRESH NEWS សហការជាមួយ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្ដិការអន្ដរជាតិ សូមលើកយកប្រធានបទស្ដីពី «ការលុបចោលកិច្ចសន្យា» មកធ្វើការបង្ហាញជូនបងប្អូន ប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស និស្សិតដូចខាងក្រោម៖ យោងតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានផ្ដល់សិទ្ធិដល់ភាគីម្ខាងទៀតដែលបានខូចខាតនូវផលប្រយោជន៍ពីការចុះកិច្ចសន្យាដោយមានវិការៈ ឬកិច្ចសន្យាដែលបានធ្វើឡើងដោយអសមត្ថជន អាចធ្វើការលុបចោលកិច្ចសន្យានោះវិញបាន។ តាមន័យនេះ មានន័យថាកិច្ចសន្យាមិនអាចមានអានុភាពឡើយប្រសិនបើ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយមិនត្រឹមត្រូវតាមការកំណត់របស់ច្បាប់ ឬកិច្ចសន្យាដែលនាំឱ្យមានការខាតបង់នូវផលប្រយោជន៍របស់ភាគីណាមួយ ហើយភាគីនោះ ឬបុគ្គលដែលមានប្រយោជន៍ពាក់ព័ន្ធអាចអនុវត្ដសិទ្ធិលុបចោលនូវកិច្ចសន្យានោះបាន។ សកម្មភាពដែលអាចលុបចោលបាន មានសុពលភាពរហូតដល់ពេលដែលអ្នកមានសិទ្ធិលុបចោល លុបចោលសកម្មភាពនោះ ហើយក្រោយពេលលុបចោល សកម្មភាពនោះត្រូវចាត់ទុកជាមោឃៈតាំងពីដំបូង ក៏ប៉ុន្ដែការលុបចោលត្រូវធ្វើឡើងតាមវិធីនៃការជូនដំណឹងទៅភាគីម្ខាងទៀត ហើយនឹងមានអានុភាពគិតចាប់ពីពេលដែលដំណឹងនោះបានទៅដល់ភាគីម្ខាងទៀត។ យោងតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា មូលហេតុនៃការលុបចោលកិច្ចសន្យា មាន ០២ (ពីរ)លក្ខខណ្ឌគឺ (១) ក្នុងករណីដែលកិច្ចសន្យាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអសមត្ថជន (ជនដែលគ្មានសមត្ថភាពខាងឆន្ទៈ ឬខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព) និង (២) ក្នុងករណីដែលកិច្ចសន្យាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយមានវិការៈក្នុងការបង្ហាញឆន្ទៈ។ ១* ការលុបចោលកិច្ចសន្យាដែលធ្វើឡើងដោយអសមត្ថជន៖ ចំពោះកិច្ចសន្យាទាំងឡាយណាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយជនដែលគ្មានសមត្ថភាពក្នុងការបង្ហាញឆន្ទៈ អនីតិភាព ឬជនដែលត្រូវបានកម្រិតសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព ដូចជាអនីតិជន ជនស្ថិតនៅក្រោមរបបអាណាព្យាបាលទូទៅ និងជនដែលស្ថិតក្នុងរបបហិតូបត្ថម្ភជាអាទិ៍។ នៅក្នុងករណីនេះ អ្នកដែលមានសិទ្ធិលុបចោល ឬផ្ដល់សច្ចានុមតិរួមមានដូចជា អ្នកមានអំណាចមេបា (ឪពុក ឬម្ដាយ) អ្នកអាណាព្យាបាល (សម្រាប់អនីតិជន ឬជនដែលស្ថិតនៅក្រោមរបបអាណាព្យាបាលទូទៅ) ឬហិតូបត្ថម្ភកៈ ជាអាទិ៍។ ២* ការលុបចោលកិច្ចសន្យាដោយមូលហេតុមានវិការៈក្នុងការបង្ហាញឆន្ទៈ៖ នៅក្នុងករណីដែលកិច្ចសន្យាត្រូវបានធ្វើឡើងដោយការបង្ហាញឆន្ទៈមានវិការៈ ភាគីនៃកិច្ចសន្យាអាចលុបចោលកិច្ចសន្យានោះបាន។ វិការៈនៃការបង្ហាញឆន្ទៈមានដូចជា ក្នុងករណីដែលការចុះកិច្ចសន្យាដោយការភាន់ច្រឡំ ការឆបោក ព័ត៌មានមិនពិត ការរំលោភលើស្ថានភាព ការគម្រាមកំហែង និងមូលហេតុនៃអំពើកេងចំណេញហួសហេតុ។ ការភាន់ច្រឡំ៖ ភាគីអាចធ្វើការលុបចោលកិច្ចសន្យាដោយមូលហេតុនៃការភាន់ច្រឡំបាន លុះត្រាណាតែការភាន់ច្រឡំនោះទៅលើចំណុចសំខាន់ៗ ឬចំណុចដែលភាគីគិតថាសំខាន់ក្នុងកិច្ចសន្យា ហើយភាគីម្ខាងទៀតបានដឹង ឬអាចដឹងអំពីការភាន់ច្រឡំនេះ ឬក្នុងករណីដែលភាគីទាំងពីរមានការភាន់ច្រឡំដូចគ្នា។ ក៏ប៉ុន្ដែការលុបចោលកិច្ចសន្យាដោយការភាន់ច្រឡំមិនអាចអះអាងចំពោះតតិយជនបានឡើយប្រសិនបើតតិយជននោះសុចរិត និងគ្មានកំហុស។ ការឆបោក៖ ភាគីដែលបានបង្កើតកិច្ចសន្យាដោយការឆបោករបស់ភាគីម្ខាងទៀត ឬពីតតិយជន ភាគីនោះអាចលុបចោលកិច្ចសន្យានោះបាន ក៏ប៉ុន្ដែក្នុងករណីដែលការឆបោកធ្វើឡើងដោយតតិយជន អាចលុបចោលកិច្ចសន្យាបាន លុះត្រាណាតែភាគីម្ខាងទៀតបានដឹង ឬអាចដឹងអំពីការឆបោកនោះ។ ព័ត៌មានមិនពិត៖ នៅក្នុងករណីដែលភាគីម្ខាងនៃកិច្ចសន្យាបានបង្ហាញឆន្ទៈដោយជឿជាក់លើព័ត៌មានដែលមានការភូតកុហក់ពីភាគីម្ខាងទៀត ក្រោយពេលបានដឹងថាព័ត៌មាននោះមិនពិតទេ ភាគីនោះអាចលុបចោលកិច្ចសន្យានោះបានដោយមានហេតុការបង្ហាញឆន្ទៈមានវិការៈ។ ក៏ប៉ុន្ដែការលុបចោលកិច្ចសន្យាដោយមូលហេតុព័ត៌មានមិនពិតនេះ មិនអាចអះអាងចំពោះតតិយជនបានឡើយ ប្រសិនបើតតិយជននោះសុចរិត និងគ្មានកំហុស។ ការរំលោភលើស្ថានភាព៖ នៅពេលចុះកិច្ចសន្យាបើភាគីម្ខាងនៃកិច្ចសន្យាបានប្រើដោយមិនត្រឹមត្រូវនូវឋានៈ ដែលខ្លួនមានអាទិភាពជាងភាគីម្ខាងទៀត ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ឬផ្នែកសង្គម ឬបានប្រើដោយមិនត្រឹមត្រូវនូវស្ថានភាពផ្សេងទៀតដែលភាគីម្ខាងទៀតមិនអាចប្រឆាំងតបបានទេភាគីម្ខាងទៀតនោះអាចលុបចោលកិច្ចសន្យាបាន។ ការលុបចោលកិច្ចសន្យាដោយមូលហេតុនៃការរំលោភ លើស្ថានភាពនៃ ភាគីមិនអាចអះអាងចំពោះ តតិយជនបានឡើយ ប្រសិនបើតតិយជននោះសុចរិត និងគ្មានកំហុស។ ការគម្រាមកំហែង៖ ភាគីដែលបានចុះកិច្ចសន្យាដោយការគម្រាមកំហែងពីភាគីម្ខាងទៀត ឬពីសំណាក់តតិយជនអាចលុបចោលកិច្ចសន្យានោះបាន ដោយហេតុថាការបង្ហាញឆន្ទៈមានវិការៈ។ អំពើកេងចំណេញហួសហេតុ៖ ក្នុងករណីដែលភាគីម្ខាងបានចុះកិច្ចសន្យាដោយការឆ្លៀតឱកាសដែលភាគីម្ខាងទៀតកំពុងជួបការលំបាកខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ឬ ភាពល្ងង់ ឬការខ្វះការពិសោធន៍ ហើយបានកេងចំណេញយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ពីកិច្ចសន្យានោះ ភាគីម្ខាងទៀតអាចលុបចោលនូវកិច្ចសន្យាបាន។ ក៏ប៉ុន្ដែទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដី ភាគីនៃកិច្ចសន្យា ឬបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិលុបចោលកិច្ចសន្យាត្រូវអនុវត្ដសិទ្ធិនោះនៅក្នុងអំឡុងពេលដែលកំណត់ដោយច្បាប់ បើមិនដូច្នេះទេ នោះមិនអាចអះអាងអំពីសិទ្ធិនោះជាមួយភាគី ឬតតិយជនបានឡើយ។ យោងតាមក្រមរដ្ឋប្បវេណី សិទ្ធិលុបចោលកិច្ចសន្យានឹងត្រូវរំលត់នៅក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ គិតចាប់ពីថ្ងៃដែលខ្លួនក្លាយទៅជាអ្នកដែលអាចផ្ដល់សច្ចានុមតិ ក៏ប៉ុន្ដែទោះបីជាយ៉ាងនេះក្ដីបើផុតរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ គិតចាប់ពីកាលបរិច្ឆេទធ្វើសកម្មភាព សិទ្ធិលុបចោលកិច្ចសន្យានេះក៏ត្រូវបានរំលត់ផងដែរ។ សរុបមកការលុបចោលកិច្ចសន្យា គឺសិទ្ធិពិសេសមួយដែលកំណត់ដោយច្បាប់ ក្នុងការការពារដល់ភាគីម្ខាងទៀតដែលបានបង្ហាញឆន្ទៈដោយមានវិការៈ ឬចំពោះកិច្ចសន្យាដែលបានធ្វើឡើងដោយអសមត្ថជន ដែលនាំឱ្យមានការខាតបង់នូវផលប្រយោជន៍ដល់ភាគី ឬអសមត្ថជននោះ។ ក្នុងករណីនេះ ការលុបចោលត្រូវធ្វើឡើងដោយភាគីដែលបានបង្ហាញឆន្ទៈដែលមានវិការៈនោះ ឬអ្នកដែលមានសិទ្ធិលុបចោលដែលកំណត់ដោយច្បាប់ចំពោះអសមត្ថជន និងអ្នកដែលមានសិទ្ធិលុបចោលផ្សេងទៀត។ ការលុបចោលកិច្ចសន្យានេះ ទៀតសោត ត្រូវធ្វើឡើងនៅក្នុងកំឡុងពេលដែលកំណត់ដោយច្បាប់ ហើយក្រោយពេលដែលភាគីបានអនុវត្ដសិទ្ធិលុបចោលនោះហើយ កិច្ចសន្យានោះត្រូវចាត់ទុកថាមោឃៈតាំងពីដំបូង ហើយរាល់សកម្មភាពនៃកិច្ចសន្យាដែលបានអនុវត្ដហើយ ត្រូវធ្វើបដិទានឡើងវិញ ។ រៀបរៀងដោយ៖ លោកមេធាវី សេង ឈុនលី និងលោក រ៉ាត់ ចាន់ធី ជាសមាជិកក្រុមការងាររៀបចំ និងផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទច្បាប់ នៃក្រុមមេធាវីកម្ពុជាសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ មានអាសយដ្ឋាននៅ អគារលេខ ៤៥៣៥ ផ្លូវលេខ ១០០៣ ស្ថិតក្នុងភូមិបាយ៉ាប សង្កាត់ភ្នំពេញថ្មី ខណ្ឌសែនសុខ រាជធានីភ្នំពេញ ទូរស័ព្ទទំនាក់ទំនងលេខ ០២៣ ៩៨៦ ២៤៥ អ៊ីម៉ែល president@ciclg.com គេហទំព័រ៖ http://www.ciclg.com, ហ្វេសបុកផេក៖ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ / Cambodia International Cooperation Law Group៕

2020-10-26 08:44:15